Είδαμε την παράσταση ‘Πρόσωπο με Πρόσωπο’ στο Θέατρο Μορφές Έκφρασης
Αλεξάντερ Γκέλμαν, Μολδαβός συγγραφέας, εβραϊκής καταγωγής, με δύσκολα παιδικά χρόνια καθώς μονάχα αυτός και ο πατέρας του επιβίωσαν από ολόκληρη την οικογένεια, από τους διωγμούς των Γερμανών την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Μεγαλώνοντας, έγινε πολύ γνωστός συγγραφέας και ιδιαίτερα γνωστός από το έργο του “Το παγκάκι” (το είδαμε πριν λίγα καλοκαίρια στο Βεάκειο). Η γραφή του έχει έντονο κοινωνικό πρόσημο και επικεντρώνεται στα προβλήματα που έχει δημιουργήσει στις ανθρώπινες σχέσεις, ο σύγχρονος τρόπος ζωής.
Ο Αντρέι Γκλάντκοφ, πολιτικός μηχανικός και στέλεχος μιας μεγάλης κατασκευαστικής εταιρείας, έχει αφιερώσει όλη του τη ζωή στον “Οργανισμό”. Με τη σύζυγό του, Νατάσα, που παντρεύτηκαν από έρωτα, έχουν γίνει πλέον δύο ξένοι και το μόνο που τους κρατάει είναι ο γιος τους, Αλιόσα, που εργάζεται ως πρακτικάριος στην εταιρεία που διευθυντής είναι ο πατέρας του. Ο νεαρός βρίσκεται στο νοσοκομείο, αναρρώνοντας από ένα σοβαρό εργατικό ατύχημα, που τον έχει αφήσει χωρίς χέρια και του αλλάζει μοιραία όλη τη ζωή… Η μητέρα του δυσκολεύεται να διαχειριστεί αυτήν τη συνθήκη και, κάνοντας μια προσωπική αναδρομή στο παρελθόν, διαπιστώνει πως έχει κι η ίδια ηθική αυτουργία για ό,τι συνέβη στο παιδί της και όχι μόνο ο πατέρας του, που έδωσε την εντολή να πάει, με το υπόλοιπο συνεργείο, στον τόπο που θα γινόταν μετέπειτα το ατύχημα, παρόλο που ήταν ενήμερος πως και ο καιρός ήταν κακός και δεν υπήρχαν εγγυήσεις για την ασφάλεια του προσωπικού…
Σε αυτήν τη συγκυρία, οι σύζυγοι βρίσκουν την ευκαιρία για έναν ακόμη ομηρικό καυγά, παραγνωρίζοντας ότι το παιδί τους χρειάζεται και τους δύο στην επόμενη μέρα… Η Νατάσα ανακαλεί από το παρελθόν, όλα τα βρώμικα μυστικά της σχέσης τους και τις δολοπλοκίες, που πήρε και η ίδια μέρος, για να καταδείξει πως μοναδικός υπαίτιος είναι ο Αντρέι, που με τη σειρά του ομολογει ότι με τα λεφτά που θα εξασφαλίσει από την αναρρίχησή του ακόμη ψηλότερα στην ιεραρχία, θα παρέχει φροντίδα και ίσως μια μορφή αποκατάστασης στον γιο τους, ενώ παράλληλα, στις “καταγγελίες” της, παρουσιάζει λεπτομέρειες και σημεία που η Νατάσα έχει “βολικά ξεχάσει”, καταδεικνύοντας ότι σε ό,τι βρωμερό του χρεώνει, και η ίδια όχι μόνο ήταν συμμέτοχη, αλλά θα μπορούσε κάποιος να πει πως, μπροστά στα προσδοκώμενα “κέρδη”, παραμέρισε όλες τις ηθικές της, και όχι μόνο, αναστολές. Ο αντίλογός της, ότι ήταν νέα και ο ίδιος την “έσπρωξε” σε αυτά τα μονοπάτια, ακούγεται πολύ λογική, καθώς από τον Αντρέι δεν προβάλλεται κάποια ισχυρή αντίδραση.
Ο καυγάς, φυσικά, δεν οδηγεί πουθενά, παρά στα άκρα, και η Νατάσα αποφασίζει να εγκαταλείψει το σπίτι, μαζί με το παιδί, αλλά το “φύλλο γυρνάει”, όταν ο Αντρέι τής ανακοινώνει πως η πολυπόθητη θέση του διευθυντή είναι δική του… Αυτό αλλάζει τη συμπεριφορά της και αρχίζει μια διαπραγμάτευση, για το πώς θα μπορούσε η ίδια να ωφεληθεί από τη νέα του θέση, π.χ. να αφήσει τη δουλειά της στη βιβλιοθήκη και να γίνει βοηθός του – φυσικά και ο Αντρει δεν το δέχεται, γιατί έχει σχέση με την υπάρχουσα γραμματέα του! Εκεί, διαπιστώνεις ότι έχεις απέναντί σου δύο απόλυτα αλλοτριωμένους ανθρώπους, που κυνηγάνε με μανία τα λεφτά και όλα τα υπόλοιπα που λένε είναι απλώς για το “θεαθήναι”…
Μια καταπληκτική παράσταση παρακολουθήσαμε, με ήρωες ένα ζευγάρι που έχει ορίσει μια “λάσπη” ως ζωή και μέσα σε αυτήν καθημερινά βουλιάζουν και το μόνο που τους ενδιαφέρει, είναι να διατηρήσει ο καθένας τους, τα όποια κεκτημένα του, θυσιάζοντας οτιδήποτε υπάρχει γύρω τους. Το ατύχημα του παιδιού τούς ταρακουνάει, αλλά προσωρινά, αφού επί της ουσίας, και αυτό ήταν ένα μέρος της “συμφωνίας” τους και δεν τους καιγόταν καρφάκι για την τύχη του…
Ο Θωμάς Κινδύνης, υπέροχος για ακόμη μια φορά, μας έδωσε έναν Αντρέι πολύ ρεαλιστικό – τον άνθρωπο εκείνον που έχει μπλέξει στα γρανάζια του χρήματος και της διαπλοκής, και όλη αυτή η κατάσταση τον έχει μετατρέψει σε κάποιον άλλο από αυτό που ονειρεύοταν, νέος, να γίνει. Το τραγικότερο, όμως, είναι ότι, γνωρίζοντας τα σφάλματά του και το κόστος που έχει πληρώσει, ομολογεί με τη στάση και τη συμπεριφορά του ότι δεν μπορεί – δεν θέλει να κάνει κάτι για να αλλάξει η κατάσταση, αποδεχόμενος στωικά τον ρόλο του, σαν ένα εξάρτημα μιας μηχανής που παράγει λεφτά και πόνο ταυτόχρονα. Όταν δε του καταμαρτυρεί η Νατάσα όλες τις “αμαρτίες”, απλά σκύβει το κεφάλι και παραδέχεται όσα λέγονται και αυτό μέχρι να βρει την κατάλληλη ευκαιρία να επιστρέψει τα χτυπήματα με μεγαλύτερη σφοδρότητα.
Η Νατάσα της Μαρίας Παπαλάμπρου, πετυχαίνει κάτι καταπληκτικό… να μας συγκινήσει μέχρι τα μισά του έργου, καθώς βλέπουμε μια διαλυμένη γυναίκα μπροστά μας, που έχει να αντιμετωπίσει έναν απίστευτα κυνικό τύπο, ο οποίος της φέρεται άθλια και δεν αντιλαμβάνεται την κατάστασή της. Από ένα σημείο και μετά μας κάνει να “βράζουμε”, καθώς μαθαίνουμε ότι η ίδια δεν έχει και τόσο καθαρά χέρια (βοήθησε τα μέγιστα, με όλους τους τρόπους, στην ανέλιξη του άντρα της) και δεν είναι το ηθικότερο στοιχείο, που θέλει να πουλήσει. Πραγματικά εξαιρετική ερμηνεία, σε έναν ρολο που έπρεπε να ακροβατεί ανάμεσα στον κυνισμό και το συναίσθημα και να μεταλλάσσει καταστάσεις.
Η σκηνοθεσία του Γιάννη Διαμαντόπουλου έχει φτιάξει μια παράσταση που, για 90 λεπτά, κρατάει τον θεατή καρφωμένο στους δύο πρωταγωνιστές και έχει αναδείξει με υπέροχο τρόπο όλα τα νοήματα του κειμένου, βάζοντάς μας μέσα στον κόσμο της αρρωστημένης τους σχέσης. Φοβερή δουλειά στη σκηνογραφία από την Πολυτίμη Μαχαίρα, που έχει διαμορφώσει με τέτοιο τρόπο την σχετικά μικρή σκηνή του θεάτρου, που έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις το εσωτερικό ενός μεγάλου διαμερίσματος – η ίδια έχει και την επιμέλεια για τα πολύ φροντισμένα ρούχα των δύο ηρώων.
Στην παλιά μου γειτονιά και στις Μορφές Έκφρασης συνεχίζουν να επιλέγουν πολύ καλά έργα και να να ανεβάζουν πάρα πολύ αξιόλογες παραστάσεις, όπως το φετινό “Πρόσωπο με πρόσωπο”. Ένα έργο που είναι ιδιαίτερα σκληρό και δεν χαϊδεύει αυτιά και συνειδήσεις, μια απεικόνιση, στον υπερθετικό βαθμό, αυτών που οι άνθρωποι θυσιάζουν στον βωμό της ευημερίας και της κοινωνικής καταξίωσης, που μοιραία επιφέρει μια απόλυτη αλλοτρίωση των σχέσεων, αλλά και της ποιότητας ζωής, όχι μόνο της δικής τους, αλλά όλου του κοινωνικού συνόλου που είναι μέλη. Ανεπιφύλακτα προτείνεται, μόλις επανεκκινήσουν οι παραστάσεις, που έχουν διακοπεί, λόγω ενός μικρού ατυχήματος, κατά τη διάρκεια της παράστασης, του πρωταγωνιστή, Θωμά Κινδύνη, σε όλους που αγαπούν τα κοινωνικά έργα, που αφήνουν, μετά την θέασή τους, στο κοινό πολύ υλικό για επεξεργασία και σκέψη.
*Το 2015, στο Θέατρο Άλμα, είχα δει την παράσταση “Ο άνθρωπος με τις διασυνδέσεις” σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη. Διαπίστωσα ότι πρόκειται για το ίδιο έργο με άλλο τίτλο! Οι διαφορές που θα εντοπίσουν όσοι τυχόν έχουν δει εκείνη την παράσταση και την τωρινή, έχουν να κάνουν με την ατμόσφαιρα – η πρώτη παράσταση ήταν πιο κλειστοφοβική, με το μαύρο χρώμα στο σκηνικό και τα κοστούμια να κυριαρχεί.
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Φεβρουάριος 2022
