Τρεις εκδοχές της Ηλέκτρας

ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΧΟΗΦΟΡΕΣ
ΣΟΦΟΚΛΗ ΗΛΕΚΤΡΑ
ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΗΛΕΚΤΡΑ

Απόδοση: Δημήτρης Καλοκύρης

Η αντιμετώπιση του ίδιου μύθου με τρεις διαφορετικούς τρόπους από ισάριθμους κορυφαίους δημιουργούς αποτελεί εξ ορισμού πρόκληση… Επιδίωξα λοιπόν να αφομοιώσω τον λόγο τους παρεμβάλλοντας  στίχους σύγχρονων ποιητών παρά να τον εμφανίσω κατά τεχνητό τρόπο διαφοροποιημένο από τη σημερινή γλώσσα» γράφει στην εισαγωγή του ο μεταφραστής ο οποίος, μετά τον «θηβαϊκό κύκλο» του Σοφοκλή (Ο Οιδίποδας τύραννος, Ο Οιδίποδας στον Κολωνό, Αντιγόνη), συνεχίζει τις τριαδικές προσεγγίσεις του στο αρχαίο δράμα, τη φορά αυτή με άξονα την εμβληματική μορφή της Ηλέκτρας.
 Η Ηλέκτρα –κόρη του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμήστρας, μικρότερη αδελφή της Ιφιγένειας και μεγαλύτερη του Ορέστη– αρχικά ονομαζόταν Λαοδίκη και το όνομά της άλλαξε επειδή παρέμεινε (μέχρι τη στιγμή του δράματος) ανύπαντρη: ἄλεκτρος (αυτή που δε γνώρισε λέκτρον: νυφικό κρεβάτι). 

Σύμφωνα με άλλες μυθικές ροές, η Ηλέκτρα σχετίζεται με τη μυστηριακή λατρεία των Καβείρων: ήταν βασίλισσα της Σαμοθράκης και μητέρα της Αρμονίας, την οποία παντρεύτηκε ο Κάδμος (ιδρυτής της Θήβας και πιθανώς αδελφός της Ηλέκτρας), και έτσι το όνομά της συνδέεται και με τον θηβαϊκό κύκλο – μάλιστα μία από τις επτά πύλες των Θηβών λεγόταν Ηλέκτρα.

Για τη μεταφραστική εργασία του Δημήτρη Καλοκύρη έχουν γράψει:

«Διαβάζω τη μετάφραση του Θηβαϊκού κύκλου στα εύρωστα και πεντακάθαρα ελληνικά του Δ.Κ. Αποτελεί ιδανικό μέσο για να έρθουμε σε άμεση επαφή με τον αρχαιοελληνικό λόγο· συνιστά έναν τρόπο για να τον διαβάσουμε (και να τον απολαύσουμε) σαν να έχει αρθρωθεί σήμερα». Β. Χατζηβασιλείου, περ. Ο Αναγνώστης

«Ο Δ.Κ. μεταφράζει το αρχαίο κείμενο σαν εραστής του λόγου». Τ. Γραμμένος, περ. Ποιητική 

«Ο μεταφραστής ερεύνησε διεξοδικά ακόμα και μετρικούς υπαινιγμούς, ρυθμικές προσομοιώσεις, συνηχήσεις και υποδόριες ρίμες στα χορικά». Α. Δανιήλ, περ. Φρέαρ 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΟΚΥΡΗΣ (Pέθυμνο 1948). Σπούδασε Φιλολογία στο A.Π.Θ. Γράφει και σχεδιάζει βιβλία. Μετέφρασε Μπόρχες, Λουκιανό, Πρεβέρ, Λόρκα (για το Εθνικό Θέατρο) κ.ά. Ίδρυσε και διηύθυνε το λογοτεχνικό περιοδικό και τις εκδόσεις Tραμ στη Θεσσαλονίκη (1971-79), το περιοδικό Xάρτης στην Αθήνα (1982-87), διατέλεσε διευθυντής του περιοδικού Tο Tέταρτο (1985-87) και από το 2019 εκδίδει το ηλεκτρονικό περιοδικό www.hartismag.gr. Τιμήθηκε με το Kρατικό Βραβείο Διηγήματος (1996 και 2002) και με το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του (2014). 
Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί το βιβλίο του Μπεθ. Ένα κυλιόμενο αρχείο για τον Μπόρχες (2016) και, σε μετάφρασή του, τα Ποιήματα (2014), το Άτλας (σε συνεργασία με τον Α. Κυριακίδη· 2021) και το Πυρετός του Μπουένος  Άιρες και άλλα νεανικά ποιήματα (2022) του Χόρχε Λουίς Μπόρχες· επίσης, το 2020 εκδόθηκε, σε απόδοσή του, ο Θηβαϊκός κύκλος του Σοφοκλή (Ο Οιδίποδας τύραννος, Ο Οιδίποδας στον Κολωνό, Αντιγόνη).