ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΣΒΕΤΛΑΝΑ ΑΛΕΞΙΕΒΙΤΣ- ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (Εκδ. Πατάκη)

Σπάνια η ιστορία µιλάει µε τόσες συνταρακτικές φωνές συγχρόνως: Στο “Τέλος του κόκκινου ανθρώπου”, το τελευταίο της µυθιστόρηµα-χρονικό, η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς απεικονίζει µέσα από τις µαρτυρίες δεκάδων ανθρώπων τη µετάβαση από την «αυτοκρατορία» της ΕΣΣΔ στη σηµερινή καπιταλιστική Ρωσία. Λαµπρές πορείες δίπλα σε τραγικά πεπρωµένα, έρωτες αλλά και θάνατοι, ενθουσιασµός και πικρία – η ανθρώπινη µοίρα σε αυτό το βιβλίο δεν είναι κάτι αόριστο: Οι καταιγιστικές εξελίξεις που ακολούθησαν την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης αποτυπώνονται στις ζωές µεµονωµένων ανθρώπων, που µε αυθεντικούς, ειλικρινείς απολογισµούς-εξοµολογήσεις µάς θυµίζουν τι πραγµατικά µπορεί να σηµαίνει «ενδιαφέρουσα» πολιτική εξέλιξη για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Είκοσι χρόνια ιστορίας, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως το 2012, στις ενθυµήσεις γυναικών και ανδρών όλων των ηλικιών και των πολιτικών αποχρώσεων δεν αφήνουν περιθώρια στον αναγνώστη να κλίνει προς τον έναν ή τον άλλον: Το πεπρωµένο του καθενός απ’ αυτούς υποβάλλει δέος και σεβασµό.

Η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς γεννήθηκε το 1948 στην Ουκρανία και μεγάλωσε στη Λευκορωσία, όπου έκανε και σπουδές δημοσιογραφίας. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος, ενώ έγραψε διηγήματα, θεατρικά έργα, σενάρια για ντοκιμαντέρ. Το κύριο έργο της, όμως, είναι τα βιβλία μαρτυριών που συγγράφει,
προσδίδοντας νέα διάσταση στο γραμματολογικό είδος της λεγόμενης τεκμηριωτικής πεζογραφίας. Το πρώτο της βιβλίο, Ο πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναίκας (1985, υπό έκδοση από τις Εκδ. Πατάκη), περιέχει μαρτυρίες γυναικών που πολέμησαν στον Β ́ Παγκόσμιο πόλεμο. Το βιβλίο χαρακτηρίστηκε «αντεθνικό και εξευτελιστικό», γνώρισε όμως τεράστια επιτυχία και είχε την υποστήριξη του Γκορμπατσόφ. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε το βιβλίο της Τελευταίοι μάρτυρες, στο οποίο ενήλικοι ανακαλούν τις παιδικές τους αναμνήσεις από τον Β ́ Παγκόσμιο πόλεμο. Το 1989 η Αλεξίεβιτς αποκάλυψε με το βιβλίο της Οι μολυβένιοι στρατιώτες τη σκληρή αλήθεια για τον δεκαετή «άγνωστο» πόλεμο των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν. Η έκδοση, απαγορευμένη για πολλά
χρόνια, προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις τόσο από στρατιωτικούς κύκλους όσο και από εκπροσώπους του παλαιού καθεστώτος, οι οποίες μάλιστα κατέληξαν σε δικαστική δίωξη της συγγραφέως. Το 1993 εκδόθηκε το Μαγεμένοι από τον θάνατο. Ρωσία, 1989: η αυτοκτονία ως πολιτικό φαινόμενο, με θέμα τις αυτοκτονίες που σημειώθηκαν στην πρώην ΕΣΣ∆ μετά την πτώση του κομμουνισμού, ενώ το 1996
πρωτοκυκλοφόρησε το Τσέρνομπιλ. Το 2013 κυκλοφόρησε στα γαλλικά το Τέλος του κόκκινου ανθρώπου, το οποίο απέσπασε την ίδια χρονιά το βραβείο Medicis. Τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε 23 γλώσσες ήδη και έχουν διασκευαστεί επανειλημμένα για το θέατρο, τον κινηματογράφο ή την
τηλεόραση.

Τον Οκτώβριο του 2015 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ είχε ήδη αποσπάσει πλήθος άλλων διεθνών διακρίσεων, μεταξύ των οποίων το βραβείο της Ένωσης Συγγραφέων Σουηδίας, το βραβείο Αντρέι Σινιάφσκι, το ρωσικό βραβείο Θριάμβου, το Βραβείο Λειψίας «για την αμοιβαία κατανόηση
στην Ευρώπη -1998», το γαλλικό Βραβείο «Μάρτυρας του Κόσμου – 1999», το Βραβείο – Χέρντερ και το Βραβείο Καλύτερου Πολιτικού Βιβλίου της Γερμανίας. Σήμερα ζει στο Παρίσι.

«Το Τέλος του κόκκινου ανθρώπου είναι το εκτενέστερο και το πλέον φιλόδοξο πείραµα της Αλεξίεβιτς: µια προσπάθεια να χρησιµοποιήσει την προφορική ιστορία από τη δεκαετία του 1990 για να κατανοήσουµε τη σοβιετική και µετα-σοβιετική ταυτότητα». – The New Yorker

«Στα βιβλία της συναντάµε πρωταγωνιστές για τους οποίους οι ιστορικοί συνήθως µιλούν στον πληθυντικό: στρατιώτες, κρατούµενοι των στρατοπέδων συγκέντρωσης, σταλινιστές. Σε αυτές τις οµάδες δίνει η Αλεξίεβιτς πρόσωπα». – Carmen Eller, Die Zeit

«Όπως κάποτε ο φιλόσοφος και γνώστης της Ρωσίας Λάιµπνιτς είχε χαρακτηρίσει τους Ρώσους “βαφτισµένες αρκούδες”, έτσι και η Αλεξίεβιτς θέτει το ιερόσυλο ερώτηµα εάν οι συµπατριώτες της είναι ικανοί να ανταποκριθούν στην ελευθερία. Οι απαντήσεις είναι στο µεγαλύτερο µέρος τους συγκλονιστικές, κυρίως σε ό,τι αφορά τη νεότερη, υπερκαταναλωτική γενιά». – Katrin Hillgruber, Der Tagesspiegel

«”Η αυτοκτονία ως ατοµικό φαινόµενο πάντα υπήρχε στη Ρωσία. Όµως κατά καιρούς έγινε ένα κοινωνικό φαινόµενο” έγραφε ο φιλόσοφος Νικολάι Μπερντιάεφ. Και η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς προσθέτει: “και πολιτικό φαινόµενο”». – Φραγκίσκη Αµπατζοπούλου

«Ένα δυνατό και οδυνηρό ντοκουµέντο, καθόλου µονοσήµαντο, παρόλο που είναι σαφές ότι η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς έχει αποµακρυνθεί από τα κοµµουνιστικά ιδεώδη της νιότης της». – Jean-Marie Chauvier, Le Monde Diplomatique