Εικαστικό αφιέρωμα στον Χατζηγιάννη Μερτζέλλο ή Σοφικίτη
Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και με στόχο να γνωρίσουμε αφανείς, έως τώρα, ήρωες εκείνης της περιόδου, το Καλογεροπούλειο Ίδρυμα, σε συνεργασία με τον Δήμο Κορινθίων και το Κέντρο Πολιτισμού, Αθλητισμού και Περιβάλλοντος, υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Πελοποννήσου, διοργανώνουν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Κορίνθου, από 25 Ιουνίου έως 20 Αυγούστου.
Την έκθεση, η οποία φέρει τον τίτλο «…άμα ήχησεν η γλυκειά φωνή…» και είναι αφιερωμένη στον Χατζηγιάννη Μερτζέλλο ή Σοφικίτη, την επιμελείται η ιστορικός τέχνης κ. Ίρις Κρητικού.
Το Καλογεροπούλειο Ίδρυμα (https://fondationkaloy.com/), με αφορμή την Επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση, εξέφρασε την επιθυμία να δημιουργηθεί κάτι εντελώς καινούργιο για την πόλη της Κορίνθου. Έτσι, μετά από αρκετές συναντήσεις της Προέδρου του, κας Μαρίας Χρισταρά, με την ιστορικό τέχνης κ. Ίριδα Κρητικού, γεννήθηκε η ιδέα της εικαστικής σκιαγράφησης του άγνωστου ήρωα της Επανάστασης, πιθανώς Φιλικό, Χατζηγιάννη Μερτζέλλο ή Σοφικίτη. Απευθύνθηκαν λοιπόν σε 65 εξαίρετους εικαστικούς, οι οποίοι εμπνεύστηκαν από το έργο και τον βίο του ήρωα Μερτζέλλου, και δημιούργησαν το δικό τους αφήγημα, με έργα πρωτότυπα, τα οποία εκτίθενται στην Πινακοθήκη Δήμου Κορινθίων (http://pinakothiki-korinthos.gr/).
Ο Αρχιστράτηγος, Χατζηγιάννης Μερτζέλλος ή Σοφικίτης, γεννήθηκε το 1791, στο Σοφικό Κορινθίας, από αγρότες γονείς. Μεταναστεύει στη Μικρά Ασία, αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο, όπου και ασχολείται με επιχειρήσεις αποκτώντας σημαντική οικονομική επιφάνεια, αν και στο μυαλό του πάντα είχε την απελευθέρωση της πατρίδας του. Κι έτσι όταν η Επανάσταση κοντοζυγώνει στέλνει στην Ελλάδα τον αδελφό του για να προετοιμάσει τους συντοπίτες του, ενώ ίδιος του …άμα ήχησεν η γλυκειά φωνή…, επιστρέφει στο Σοφικό και επικεφαλής 600 ανδρών, στις 31 Μαρτίου 1821, κηρύττει την Επανάσταση στην Κορινθία. Πρωταγωνιστεί, με γενναιότητα περισσή, σε πολλά πεδία μαχών, λαμβάνοντας μέρος στις σημαντικότερες μάχες και κερδίζοντας τον σεβασμό και την φιλία όλων των μεγάλων οπλαρχηγών της εποχής. Αργότερα το έργο του αναγνωρίστηκε από την κυβέρνηση Κουντουριώτη, η οποία τον προήγαγε, το 1825, στον βαθμό του Αντιστράτηγου. Μετά το πέρας των μαχών ο Μετζέλλος, αποσύρεται στην ιδιαίτερη του πατρίδα, όπου και ζει με την οικογένεια του τα τελευταία χρόνια της ζωής του καλλιεργώντας τα κτήματά του. Πέθανε το 1860, χωρίς βοήθεια από το κράτος, μιας και αυτό αδυνατούσε να τον αποκαταστήσει.
Άνθρωπος σεμνός και τίμιος, με αξίες και ιδανικά, πίστευε στη δημιουργία του ανεξάρτητου Ελληνικού Έθνους, διέθεσε όλη του την περιουσία στον αγώνα, με μόνη ανταμοιβή την ηθική ικανοποίηση και πολέμησε με ανιδιοτέλεια για την ελευθερία.
Σύμφωνα με τον Δήμαρχο Κορινθίων, κ. Βασίλη Νανόπουλο, έφτασε πλέον η ώρα να τιμήσουμε και να αναδείξουμε τον αγώνα και το έργο όλων όσων αγωνίστηκαν για να ζούμε εμείς ελεύθεροι.
Και σύμφωνα με την Πρόεδρο του Καλογεροπούλειου Ιδρύματος, κας Μαρίας Χρισταρά, η Επέτειος για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, αποτελεί ευκαιρία για αναστοχασμό και αφετηρία για να αποδοθεί τιμή στους αφανείς ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα.
Η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης, Ίρις Κρητικού, λέει χαρακτηριστικά: «Στόχος μας είναι όταν θα ολοκληρωθούν οι εκδηλώσεις για το ’21, αυτό να μην αποτελέσει τερματισμό, αλλά αφετηρία για να κατανοήσουμε ποια είναι η σύγχρονή μας ταυτότητα και πόσα οφείλουμε στο παρελθόν μας. Όμως το παρελθόν αυτό να το χρησιμοποιήσουμε σαν φυλακτό για καινούργια πράματα, μέσα σε μια Ευρώπη που μας αφορά και που την αφορούμε».
Την Παρασκευή 25 Ιουνίου μια μικρή δημοσιογραφική ομάδα, ήμασταν καλεσμένοι από τον Δήμο Κορινθίων και το Καλογεροπούλειο Ίδρυμα, για μια κεκλεισμένων των θυρών ξενάγηση, στο εικαστικό αφιέρωμα για τον Χατζηγιάννη Μερτζέλλο.
Η πρώτη στάση μας γίνεται στην περιοχή Αλμυρή, όπου οι διοργανωτές μας υποδέχονται σε ένα πολύ ευχάριστο γεύμα γνωριμίας και καλωσορίσματος.
Αναχωρούμε από την Αλμυρή, για Κόρινθο και περπατώντας σε έναν γραφικό πεζόδρομο φτάνουμε στην Πινακοθήκη της πόλης. Ο χώρος φιλόξενος και δροσερός, μας προσκαλεί να περιηγηθούμε αρχικά μόνοι μας στην έκθεση. Πληθώρα εμπνεύσεων για το αφιέρωμα στον Χατζηγιάννη Μερτζέλλου. Λαμβάνοντας δε υπόψη ότι δεν έχει διασωθεί ούτε ένα πορτρέτο του ήρωα και ότι οι καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν μόνο από την ιστορία του και δημιούργησαν μοναδικά έργα, θαυμάζουμε περισσότερο την ελευθερία έκφρασης, μέσω της οποίας αποδίδεται η εποχή του ήρωα και των αγώνων. Τοπία, φορεσιές, πεδία μαχών και διάφορες προσωπογραφίες ή πρόσωπα αγωνιστών χωρίς χαρακτηριστικά ή με γυρισμένη την πλάτη ή απλά λίγο θολά, ενώ έντονη και η παρουσία της γυναικείας φιγούρας. Οι δε τίτλοι, που φέρουν τα έργα, απόλυτα εύστοχοι, έχουν τη δική τους έμπνευση και αποτυπώνουν όλη την ιστορία που κρύβεται πίσω από τον πίνακα, το γλυπτό ή το χαρακτικό.
Η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης κ. Ίρις Κρητικού αναλαμβάνει την ενημέρωσή μας και μας δίνει πληροφορίες για το κάθε δημιούργημα ξεχωριστά, έτσι ώστε να αφουγκραστούμε την έμπνευση του κάθε δημιουργού. Εμείς απλά ευχαριστούμε όσους συνετέλεσαν για την εκπλήρωση αυτού του οράματος, που έφερε στο φως ακόμη μια πτυχή της ιστορίας μας.
Η ξενάγηση στους χώρους της Πινακοθήκης συνεχίστηκε στον κάτω όροφο, από την Έφορο της Πινακοθήκης, κα Τόνια Τζαναβάρα, όπου φιλοξενείται η μόνιμη έκθεση, με έργα που έχουν αποκτηθεί, κατόπιν δωρεών, από τους Κορίνθιους Σωτήριο Πυλαρινό (ζωγράφο, συλλέκτη και συντηρητή έργων τέχνης), Νικόλαο Θεοδώρου (συλλέκτη) και Θεόδωρο Μάρκελλο (ζωγράφο). Ανάμεσα στο έργα διακρίνουμε έργα κορυφαίων Ελλήνων και Ευρωπαίων καλλιτεχνών.
Το χαμηλόφωνο έργο πολλών ηρώων σήμερα τιμάται με την έκθεση αυτή. Είναι ένας φόρος τιμής στους αφανείς πρωταγωνιστές της ιστορίας, που δημιουργήθηκε με σεβασμό και αγάπη. Μόνο συγχαρητήρια αξίζουν.
Η έκθεση διαρκεί από 25 Ιουνίου έως 30 Αυγούστου, με είσοδο ελεύθερη για το κοινό και μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα και για μια περιήγηση στην πόλη και στα πέριξ της Κορίνθου, αλλά και για να σκεφτούμε τι σημαίνει αυτή η επέτειος για εμάς σήμερα.
Στην Έκθεση εκτίθενται επίσης και πρωτότυπες επιστολές προς τον Χατζηγιάννη Μερτζέλλο ακόμη και από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, καθώς και αντικείμενα εποχής, όπως όπλα, ενδύματα και διάφορα ιστορικά ενθυμήματα. Ο βίος του ήρωα, κυρίως αναδείχτηκε από τον μελετητή κ. Αναστάσιο Λυμπερίου.
Έλενα Χατζοπούλου, Ιούνιος 2021
*Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Χρήστος Αλατσάκης ,Νεκτάριος Αποσπόρης, Λέλα Αρβανίτη, Άννα Αχιλλέως, Κάτια Βαρβάκη, Ειρήνη Βογιατζή, Μάριος Βουτσινάς, Μαίρη Γαλάνη – Κρητικού, Μαρία Γέρουλα, Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου, Δικαία Δεσποτάκη, Μαρία Διακοδημητρίου, Γωγώ Ιερομονάχου, Αποστόλης Ιτσκούδης, Δέσποινα Καλλιγά, Βάσω Καλουδιώτη, Μηνας Καμπιτάκης, Εβίτα Κανέλλου, Νίκος Κόνιαρης, Έλενα Κυρκιλή, Βασιλική Κολιπέτσα, Σοφία-Ρόουζ Κοσμίδου, Βαγγέλης Κύρης & Ανατόλι Γεωργίεφ, Ελένη Κυριαζοπούλου, Νίκος Λεοντόπουλος, Βασίλης Λιαούρης, Φιλιππίνα Λιβιτσάνου, Λυδία Μαργαρώνη, Παναγιώτης Μαρίνης, Μηνάς Μαυρικάκης, Έλλη Μιχαλακέα, Δημήτρης Μοράρος, Όλγα Μπαρμάζη, Μάνος Μπατζόλης, Γεωργία Μπλιάτσου, Ρούλη Μπούα, Ιόλη Ξιφαρά, Γεύσω Παπαδάκη, Σοφία Παπακώστα, Χριστίνα Παρασκευοπούλου, Παναγιώτης Πασάντας, Μαρία Πάστρα, Λίζα Πενθερουδάκη, Στέλιος Πετρουλάκης, Ελένη Πεχλιβάνη, Κατερίνα Πολυζωΐδη – Μαυρολέων, Ράνια Ράγκου, Γιώργος Σαλταφέρος, Κατερίνα Σαράφη, Ιφιγένεια Σδούκου, Αντωνία Σιμάτου, Χρήστος Στανίσης, Ματίνα Σταυροπούλου, Μαρίνα Στελλάτου, Κωνσταντίνα Τζαβιδοπούλου, Νίκος & Αγγελική Τριανταφύλλου, Κλαίρη Τσαλουχίδη – Χατζημηνά, Θεοδώρα Τσιάτσιου, Αγάπη Φεσατίδου – Ψαρράκη, Βιργινία Φιλιππούση, Αθηνά Χατζή, Άρτεμις Χατζηγιαννάκη, Κυριακή Χριστακοπούλου, Νικόλας Χριστοφοράκης, Αριστείδης Χρυσανθόπουλος.
Περισσότερα εδώ.
