Είδαμε την παράσταση ‘Υποχώρηση από τη Μόσχα’ στο θέατρο Αργώ
Μια παράσταση που ξεχειλίζει συναίσθημα, με ερμηνείες που σε συνεπαίρνουν…
Το θέμα της παράστασης: οι πολύχρονες σχέσεις. Και ένα τέλος και μια αρχή.
Και οι ερωτήσεις πολλές… Πόσο καλά γνωρίζουμε τους ανθρώπους που παντρευόμαστε; Η αγάπη, η συνήθεια και η ασφάλεια, μπορούν να σώσουν έναν γάμο; Η ειλικρίνεια ίσως; Μήπως η αναπόληση των πρώτων καλών στιγμών;
Τι πήγε στραβά; Τι λάθος έγινε και πότε… Πώς είναι να απελευθερώνεσαι από τα δεσμά μια σχέσης, αλλά και τι οφείλεις να κάνεις σε σχέση με τον/την σύντροφό σου… Και η απόρριψη, πώς αντιμετωπίζεται; Και το παιδί, στη μέση… Λεπτές ισορροπίες, που όμως όταν έρθει εκείνη η τελευταία στιγμή δεν μπορείς να τις κρατήσεις… ή μήπως μπορείς;
∞
Στο θεατρικό έργο του William Nicholson, «Retreat from Moscow», δεν υπάρχουν συγκλονιστικές αποκαλύψεις. Υπάρχουν μόνο αριστοτεχνικές αποκαλύψεις για τις ανθρώπινες σχέσεις, οι οποίες διατυπώνονται με περισσή ακρίβεια. Αναγνωρίζουμε στοιχεία δικά μας, κουνάμε καταφατικά το κεφάλι ή χαμογελάμε άλλοτε για την υπερβολή και άλλοτε για το πικρό του πράγματος. Και είμαστε μάρτυρες στην αποδόμηση των στοιχείων, από τα οποία οικοδομείται κάθε μακροχρόνια σχέση.
Έτσι συμβαίνει και όταν ο Edward και η Alice, μετά από 33 χρόνια γάμου, αρχίζουν να ανακαλύπτουν, με τον δικό του ο καθένας τρόπο, ότι είτε χωρίσουν είτε όχι, δεν είναι πραγματικά μαζί… Ο Edward, καθηγητής ιστορίας, απλά υπάρχει στον γάμο του, ενώ η Alice, λάτρης της ποίησης, ουσιαστικά υποκινεί τη συναισθηματική απομάκρυνσή του, απαιτώντας έναν «ειλικρινή γάμο», ενώ παραφέρεται βρίσκοντας «ασήμαντες» προφάσεις. Η προσπάθεια της να τον εμπλέξει σε πιο προσωπικές συζητήσεις, πέφτει στο κενό και τελικά η χειριστική συμπεριφορά της οδηγεί τον Edward στην αγκαλιά της Angela. Και έτσι του είναι πλέον εύκολο να ζητήσει, αυτό που ήθελε ουσιαστικά εδώ και χρόνια…. Διαζύγιο. Βλέπεις, κανείς δεν επιδιορθώνει σήμερα, όλοι πετάνε…
Η σχέση τους, μετά από τόσα χρόνια γάμου, είναι αρκετά περίπλοκη, ενώ η συναισθηματική της γλώσσα, που διαμορφώθηκε μέσα από την οικειότητα, καταρρέει. Ο γιος τους Jamie, θα αναλάβει τον ρόλο του ενδιάμεσου και του ισορροπιστή…. Μεταφέρει μηνύματα και προσπαθεί να αξιολογήσει ορθολογιστικά την κατάσταση, ενώ παραμένει το συναισθηματικό κέντρο της οικογένειας, λαμβάνοντας υπόψη του τον πραγματικό κόσμο του πατέρα του και τον ποιητικό κόσμο της μητέρας του, ενώ ο ίδιος παραμένει ουδέτερος.
Πόσο τελικά είναι διαφορετική η αλήθεια για τον καθένα… Υπεκφεύγεις ή ξεγλιστράς ή απλά είναι η διαφορετικότητα των φύλων, που θυμίζει έντονα το «άνδρες από τον Άρη, γυναίκες από την Αφροδίτη», που δημιουργεί όλα τα «προβλήματα»; Ή απλά είναι οι διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες και η διαφορετική προσέγγιση στις καταστάσεις;
Η γνωριμία τους έγινε όταν ο Edward μπήκε σε λάθος βαγόνι και σαγηνεύτηκε από την ονειροπόλα Alice. Όταν όμως ο Edward συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται, τόσα χρόνια, σε λάθος τρένο, αποφασίζει για την απελευθέρωσή του και κλαίει από ευγνωμοσύνη για την επάνοδό του στη ζωή. Η Alice, ενώ βιώνει τη φθορά στη σχέση τους, προσπαθεί να αναστρέψει την απόφασή του. Κι ο 30χρονος γιος τους στη μέση. Ποιον να υποστηρίξει, ποιον να στηρίξει και ποιον να καταλάβει… Αλλά, ως ενήλικας, έχει πλέον την εμπειρία και τη γνώση να αντιληφθεί τις υπόγειες λεπτομέρειες, που συνετέλεσαν στη διάλυση του γάμου των γονιών του και να μείνει ουδέτερος.
∞
Η κατάσταση αυτή παρομοιάζεται από τον συγγραφέα, με ένα βιβλίο που διαβάζει εκείνη την περίοδο ο Edward και αφορά στην υποχώρηση του Ναπολέοντα, το 1812, από τη Μόσχα. Η υποχώρηση αυτή έφερε στην επιφάνεια σκληρές συμπεριφορές των πιο ισχυρών προς τους αδύναμους, τραυματίες και ταλαιπωρημένους συναγωνιστές τους. Κι έτσι γεννάται το ερώτημα, οι ισχυροί συμπεριφέρονται σκληρά, προκειμένου να επιβιώσουν ή απλά είναι δειλοί για να αντιμετωπίσουν τις πιο δύσκολες προκλήσεις; Ξεκάθαρη απάντηση δεν υπάρχει, απλά εξερευνώνται οι επιπτώσεις της συμπεριφοράς των ισχυρών προς τους αδύναμους. Όπως και διερευνάται η ενοχή των επιζώντων, όπου επιβιώνει ο δυνατός, εγκαταλείποντας τον αδύναμο. Βολικό ή ζωώδες, αναρωτιέται η Alice… Ουσιαστικά είναι τα όνειρα που τους ενέπνευσαν, για να φτάσουν στον γάμο, που εγκαταλείπονται, όπως και οι τραυματισμένοι στρατιώτες κατά την υποχώρηση. Η προδοσία είναι ένας σύμμαχος που αποδείχτηκε εχθρός, ενώ η επιβίωση είναι πλέον η πρωταρχική ανάγκη.
∞
Ο Αλέξανδρος Κοέν μεταφράζει και σκηνοθετεί και οι Αιμιλία Υψηλάντη, Φίλιππος Σοφιανός και Θύμιος Κούκιος, μας μεταφέρουν στο σαλόνι του σπιτιού τους, όπου διαδραματίζεται όλη η ιστορία, με απόλυτη φυσικότητα και ειλικρίνεια.
Η Αιμιλία Υψηλάντη, ως Alice, κινείται επιδέξια μεταξύ των κωμικών στοιχείων του ρόλου της και του δράματος, η απόγνωσή της για το τέλος της σχέσης της γίνεται απόλυτα πιστευτή, ενώ η υπέροχη, χαρακτηριστική και αξέχαστη φωνή της, σε γοητεύει, σε όλες τις σκηνές. Ο Φίλιππος Σοφιανός, ως Edward, ιδίως στον μονόλογό του, ζωγραφίζει επί σκηνής και δίνει την ψυχή του στην αναζήτηση της απελευθέρωσής του. Ο Θύμιος Κούκιος, ως Jamie, ερμηνεύει με σαφήνεια και συγκράτηση, έναν ρόλο, που, αν και μοιάζει απλός, είναι δύσκολος και απαιτητικός.
Ο Αλέξανδρος Αλεξάνδρου, με τους φωτισμούς του, εντείνει την ένταση, ενώ θέτει όρια στα χρονικά διαστήματα. Οι μουσικές επιλογές του Αντώνη Παπακωνσταντίνου ενισχύουν την εξέλιξη της ιστορίας, ενώ το λειτουργικό και έξυπνα τοποθετημένο σκηνικό της Χριστίνας Κωστέα, συνηγορεί στην ροή.
∞
Από τη μία υπάρχει μια υπερβολή και ένα υποβόσκον χιούμορ, χρωματισμένο όμως με πικρία. Ένα χιούμορ που προέρχεται από τα κόλπα της Alice και μας κάνει να γελάμε γιατί μας θυμίζει τους εαυτούς μας ή τις μητέρες μας…
Και από την άλλη υπάρχει η απόφαση για ένα τέλος. Ένα τέλος, που όσο κομψά και να οριστεί, θα είναι αγκάθι που θα πονά και θα κάνει την πληγή του εγωισμού να αιμορραγεί… Μιας κι ο εγωισμός είναι αυτός που δεν αφήνει να γίνει αποδεκτό, ότι το τέλος έχει προ πολλού έρθει και ίσως θα ‘πρεπε να είχε επιδιωχθεί και από την πλευρά του «θύματος» (υπάρχει άραγε θύτης και θύμα;)…
Όμως…. Να, που τελικά μια μόνο κίνηση ή μια λέξη αποδοχής προ τον άλλον, είναι αρκετή για να τον απελευθερώσει από τον θυμό και την κατάθλιψη και να τον αφήσει να προχωρήσει χωρίς βάρη και χωρίς το αίσθημα της απόρριψης…
Μια μόνο λέξη. Μία.
«Η υποχώρηση από τη Μόσχα», είναι μια ερωτική ιστορία, η οποία τελικά έχει ένα ιδιαίτερο happy end… Γιατί, απλά, το τέλος της σιωπής, είναι απελευθερωτικό και φυσικά happy.
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Ιανουάριος 2022
