Είδαμε την παράσταση ‘Βρωμιά’ στο ΠΛΥΦΑ

Ο Αυστριακός συγγραφέας Robert Schneider γράφει, το 1993, στα γερμανικά, το έργο «Dreck» («Dirt», «Βρωμιά»), το οποίο μεταφράζεται σε πολλές γλώσσες και ανεβαίνει σε πολλές σκηνές ανά τον κόσμο. Ένα έργο το οποίο αναφέρεται στη μετανάστευση και αποτελεί, επί της ουσίας, μια θυμωμένη και απογοητευμένη φωνή εκατομμύρια παράνομων μεταναστών, οι οποίοι ζούνε αόρατοι με τον μόνιμο φόβο της απέλασης.

∞

Τα φώτα σβήνουν κι ένας νέος άνδρας, μέσα στις σκιές που δημιουργούν τα κεριά, που τα ανάβει ένα-ένα, διηγείται την πικρή του ιστορία.

-Με λένε Sad. Που στα αγγλικά σημαίνει λυπημένος. Είμαι 30 χρονών. Ήρθα στη χώρα σας, μετά από μια μεγάλη διαδρομή, από τη Βασόρα του Ιράκ.

Ο Sad ζει σε ένα υπόγειο κάπου στην Γερμανία. Μια χώρα που την αγάπησε και την ονειρεύτηκε από τότε που ήταν παιδί, όταν κάποιος του έβγαλε μια φωτογραφία από μια Leica μηχανή. Leica. Και μόνο με τον ήχο αυτής της λέξης, αγάπησε και τη γερμανική γλώσσα. Τώρα, για να ζήσει, πουλάει τριαντάφυλλα, τα οποία του τα πουλάει, στα κλεφτά και μετά το κλείσιμο των καταστημάτων, ένας ανθοπώλης. Μένει σε ένα σκοτεινό υπόγειο μαζί με έναν, επίσης παράνομο, Αιγύπτιο.

-Με λένε Sad. Που στα αγγλικά σημαίνει λυπημένος.

Τον λένε Sad, αλλά όταν τον ρωτάνε το επίθετό του το βάζει στα πόδια. Το ουρλιάζει μόνο όταν περνάνε τα τρένα και δεν ακούγεται. Ορκίζεται ότι ποτέ του δεν ακούμπησε με τα σκουρόχρωμα χέρια του τα τζάμια από τις βιτρίνες των μαγαζιών. Ποτέ του δεν τις λέρωσε. Ορκίζεται, επίσης,, ότι ποτέ του δεν έκατσε στα παγκάκια των πάρκων, εκεί που κάθονται λευκοί όμορφοι άνθρωποι. Πιστεύει δε, βαθιά μέσα του, ότι δεν έχει το δικαίωμα.

-Με λένε Sad. Που στα αγγλικά σημαίνει λυπημένος. Όταν με ρωτάνε λέω ότι είμαι 25 χρονών. Μου αρέσει να διηγούμαι ιστορίες. Ποιος ξέρει ποιες είναι αλήθεια και ποιες όχι…

Ο Sad είναι, επίσης, ένας αυτοαποκαλούμενος ψεύτης και ένας κυνικός, που μισεί τον εαυτό του. Λέει ότι το ψέμα αποτελεί μέρος της καταγωγής του. Και δίνει δίκιο στους πολίτες αυτής της χώρας που υποτιμούν ανθρώπους σαν κι αυτόν… Ζει παράνομα στη χώρα και είναι ευγνώμων για τη ζωή που του «επιτρέπεται» να ζήσει σε αυτήν τη χώρα, ενώ γνωρίζει, με διακριτή ευαισθησία, τα δικαιώματά του και την έλλειψή τους. Προσέχει πάντα τι λέει και τι κάνει, ενώ ξέρει ότι δεν έχει το δικαίωμα να κοιτάξει κάποιον στα μάτια. Όπως δεν τον κοιτάζουν στα μάτια και οι λευκοί 40χρονοι άνδρες που αγοράζουν τα τριαντάφυλλα. Ο Sad μπορεί να αγανακτεί με τη συμπεριφορά των ανθρώπων της πόλης που ζει, αλλά νιώθει υποχρεωμένος να τη σεβαστεί και η εξερεύνηση αυτής της σύγκρουσης οδηγεί ολόκληρη την ιστορία.

-Με λένε Sad. Που στα αγγλικά σημαίνει λυπημένος. Αλλά δεν είμαι λυπημένος.

Ο Sad είναι θυμωμένος, κυρίως με τον εαυτό του, καθώς προσπαθεί να συμβιβάσει την οργή του με τα αισθήματα του καθήκοντος, με το να είναι ευγενικός προς τους ίδιους ανθρώπους που πυροδοτούν τον θυμό του. Στο μυαλό του είναι τελικά ένας παράνομος μετανάστης που ζει σε μια χώρα που δεν μπορεί να την αποκαλέσει δική του και θα πρέπει να είναι ευγνώμων για τη ζωή του, όσο σκληρά κι αν του φέρονται.

Η ιστορία του ολοκληρώνεται και οι αντιφατικές απόψεις του Sad, πνίγουν σε σκέψεις τους θεατές. Σκέψεις για τον ρατσισμό και τον όλεθρο που προκαλεί στο ανθρώπινο πνεύμα. Και είναι έντονα τα συναισθήματα που συνθέτουν την πολύπλοκη αλήθεια του Sad.

∞

Η Κοραλία Σωτηριάδου έχει μεταφράσει με ευαισθησία και οξυδέρκεια το έργο του Robert Schneider και η Κατερίνα Πολυχρονοπούλου σκηνοθετεί με ρεαλισμό και τοποθετεί τον Sad, στο ανήλιο υπόγειο του εγκαταλελειμμένου κτιρίου, υπό το φως των κεριών, σε σκηνικά – κοστούμια Παναγιώτας Κοκκορού.

Ο Κωνσταντίνος Φάμης, ως Sad, στέλνει με την ερμηνεία του ένα ξεκάθαρο μήνυμα σχετικά με το πώς νιώθουν όσοι ζούνε ανύπαρκτοι σε μια ξένη χώρα. Έτσι, ο Sad αντιμετωπίζεται με συμπάθεια, ακόμη κι όταν ουρλιάζει, καταδικάζοντας τους ανθρώπους της χώρας που τον φιλοξενεί, ενώ βαδίζει σε μια λεπτή γραμμή μεταξύ λογικής και τρέλας και μεταξύ αλήθειας και ψέματος, αναζητώντας διαρκώς αντίδραση, όταν αλλάζει θέμα, όταν ομολογεί, όταν ψεύδεται, όταν επαναλαμβάνεται ή όταν απορρίπτει με ταχύτητα όσα είπε πριν λίγο. Και είναι αυτή η ασάφεια που δημιουργεί μια συναρπαστική ένταση που μεγαλώνει, καθώς η ιστορία πλησιάζει στο αποκορύφωμά της.

Ένας δύσκολος μονόλογος, που όμως η φαρέτρα του Κωνσταντίνου Φάμη διαθέτει όλα τα ερμηνευτικά εργαλεία για να τον κατακτήσει.

∞

Μια παράσταση, η οποία εξερευνά το τι σημαίνει να είσαι «αόρατος» στην κοινωνία μας. Μια παράσταση με σπαρακτικό, ανθρώπινο λόγο. Ένας μονόλογος και μια αυτοπροσωπογραφία, ενός ανθρώπου που ζει στο περιθώριο της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας.

Η «Βρωμιά» είναι η παράσταση που παρασέρνει το κοινό σε μια εσωτερική μάχη και αναγκάζει τον κάθε έναν ξεχωριστά να έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με τις δικές του ρατσιστικές προκαταλήψεις.

Περισσότερα εδώ.

Έλενα Χατζοπούλου, Οκτώβριος 2023