Είδαμε την παράσταση ‘Τσιτάχ. Η ερημιά του τερματοφύλακα’ στο Θέατρο Σταθμός
Την παγκόσμια ημέρα αθλητισμού, το υπουργείο στέλνει διάφορους αθλητές στα σχολεία για να μιλήσουν στα παιδιά για την αξία και τα ιδεώδη του αθλητισμού. Ανάμεσα και σε αυτούς που φέτος επισκέπτονται τα παιδιά, είναι και ο βετεράνος τερματοφύλακας με το προσωνύμιο Τσιτάχ (προφανώς λόγω των αντανακλαστικών και της ελαστικότητας στο σώμα).
Τα παιδιά ενθουσιάζονται κι ο ήρωάς μας φέρνει μαζί του ένα πολύ σημαντικό ενθύμιο σαν δώρο. Τη μπάλα που έχει κρατήσει ως τρόπαιο από το πρώτο σημαντικό του παιχνίδι ως βασικός παίκτης. Ήταν νεαρός τότε, σε μια ομάδα τοπικού πρωταθλήματος και διεκδικούσαν το κύπελλο της κατηγορίας – χάλια γήπεδο “ξερό” (με εκείνη την ψιλή λευκή άμμο), που είχε γίνει ακόμη χειρότερο εξαιτίας της βροχής. Ο Τσιτάχ είχε υποσχεθεί στον εαυτό του ότι δεν θα περάσει η μπάλα τη γραμμή του τέρματός του και το έκανε με επιτυχία, τόσο που είχε εκνευρίσει σχεδόν όλη την αντίπαλη ομάδα. Σε μια φάση, “τυχαία” ένας αντίπαλος τον τραυμάτισε, ενώ αυτός είχε ήδη μπλοκάρει τη μπάλα και ακόμη και πάνω στο φορείο δεν μπόρεσαν να του την πάρουν ούτε οι γιατροί! Αυτή τη μπάλα έχει φέρει μαζί του.
Μετά τη μικρή εισαγωγή, εξηγεί στα παιδιά πως αυτή η αγάπη για το ποδόσφαιρο και η έμφυτή του τάση να κάνει πάντα το καλύτερο, του έδωσαν αναγνώριση και μεταγραφές σε καλύτερες ομάδες και καλύτερα πρωταθλήματα και φυσικά τον οδήγησαν στην εθνική ομάδα, όπου ως βασικός τερματοφύλακας γιόρτασε με όλη τη χώρα τη μεγαλύτερη επιτυχία της. Όμως, πέρα από την πίστη και το ευ αγωνίζεσθαι, ο Τσιτάχ ήταν ένας άνθρωπος με πολλές ευαισθησίες, που δεν μπορούσε να βλέπει τον συνάνθρωπο να υποφέρει.
Έτσι, όταν ο αδερφός της συντρόφου του διαγνώστηκε με μια βαριά ασθένεια, έδωσε ό,τι είχε και δεν είχε για να τον πάει στους καλύτερους γιατρούς. Αυτό το εκμεταλλεύτηκαν κάποιοι, που, στη δύσκολη στιγμή του, αποφάσισαν να του προτείνουν επ’αμοιβής να τους βοηθήσει να “στήσουν” ένα παιχνίδι. Με την παραίνεση της συντρόφου, είπε το ‘ναι’, όμως, μέσα στο παιχνίδι, αφυπνίστηκε το ένστικτο της “τιμιότητας”, μην αντεχοντας τις αποδοκιμασίες των οπαδών και, άθελά του, δεν επέτρεψε να πάει κατά το δοκούν το σενάριο και να χαθούν πολλά λεφτά για κάποιους και ο ίδιος να μην πάρει τίποτα, και επιπλέον το κορίτσι να τον εγκαταλείψει, επειδή πίστεψε ότι για λόγους εγωισμού δεν δέχτηκε την ταπείνωση που είχε συμφωνήσει και μοιραία θα οδηγούσε στον θάνατο τον αδρφό της, όπερ και εγένετο.
Μετά από αυτά τα γεγονότα, ο Τσιτάχ έγινε σκιά του εαυτού του και κράτησε μόνο τις ωραίες ιστορίες από την καριέρα του, αφού οι πάντες τον εγκατέλειψαν σε μια ανυπόφορη μοναξιά… τα μεγαλεία του τότε και τα χρήματα που έβγαλε, χάθηκαν ανεπιστρεπτί, αλλά έχει να λέει ότι ποτέ δεν “πρόδωσε” τις αρχές του και αυτή είναι η συμβουλή στα παιδιά – ό,τι και να συμβεί, η ακεραιότητα και οι αξίες να είναι πάνω απ’ όλα…
Παρακολουθούμε την ιστορία ενός ανθρώπου που είδε την προσωπική του αξιοπρέπεια να μπαίνει στην εξίσωση του “τι κάνεις εσύ και το εγώ σου για εμάς” ή, πιο σωστά, κάτω από τις επιθυμίες που οι άλλοι αξίωναν από εκείνον. Για χατήρι μιας συντροφικότητας, αφέθηκε στιγμιαία και έγινε μαριονέτα στα θελήματά τους, με αποκλειστικό σκοπό να τους ευχαριστήσει, την ίδια στιγμή που αυτοί οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονταν ή, μάλλον έκαναν πως δεν, τη βαρύτητα όσων του ζήτησαν να εκφυλίσει. Μοιραία, όταν τα πράγματα θα ξεφύγουν από τον σχεδιασμό, θα τον απομονώσουν και θα του ρίξουν όλο το ανάθεμα, διαγράφοντας, με μια μολυβιά, ό,τι έχουν επωφεληθεί στο παρελθόν.
Ξεκινά σαν ένα λαϊκό παραμύθι, με αρκετά στοιχεία που προϊδεάζουν για ένα ‘βαρύ αρσενικό παλαιάς κοπής’, με γλώσσα και χιούμορ που του αρμόζει, σε συνάρτηση, όμως, με την τιμιότητα που προβάλλει ως στοιχείο της προσωπικότητας και όχι ως αποτελέσμα παιδείας, αφού ο ήρωας δεν έχει να επιδείξει κάποια αξιόλογη παρουσία ως μαθητής. Κι ενώ περιμένεις να σε ταξιδέψει μέσα από αγώνες, φάσεις, γκολ και αποκρούσεις στην κορυφή της αποθέωσής του, αυτός στρίβει το τιμόνι μαεστρικά και βάζοντάς σε να παρακολουθείς τα εξωγηπεδικά, παράλληλα με τα αγωνιστικά, διεισδύεις σε μια αρκούντως δραματική κατάσταση, που όλα κρέμονται σε μια κλωστή, που σχηματίζουν ένα μεγάλο ναι και ένα μεγάλο όχι, δύο αντίστροφες δυνάμεις που παλεύουν μέσα του και τελικά τον “καταπίνουν”, ως άνθρωπο πρωταρχικά και δευτερευόντως ως ποδοσφαιριστή.
Το κείμενο του Βασίλη Κατσικονούρη καταπιάνεται με ένα καθαρό ανδρικό θέμα και πετυχαίνει, μέσα από μια φαινομενική υπόθεση ανόδου και πτώσης, να γίνει μια μαρτυρία για την ακεραιότητα του ατόμου, τη θέση και τη στάση του στις κάθε είδους σχέσεις, μέσα στο κοινωνικό σύνολο, και τη διαχείρισή τους με το “υπόγειο” ερώτημα, αν ο άνθρωπος, στην περίπτωση που του ζητηθεί να προσφέρθει ως θυσία, απαξιώνοντας την ίδια του τη φύση, θα έχει την εξασφάλιση ότι, ανεξαρτήτως απόφασης ή έκβασης, θα συνεχίσουν να τον αγαπούν και να τον υποστηρίζουν.
Ο Γιώργος Νινιός ερμηνεύει με εσωτερικότητα και ψυχή τον “κατεστραμμένο” Τσιτάχ, που βρίσκει ακόμη λόγους να κάνει χιούμορ ή να θυμάται όμορφες στιγμές από το παρελθόν, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει πλέον ούτε τα εισιτήρια για το μετρό. Σε μια μοναδική, υποκριτικά, στιγμή, κάθεται απέναντι στο κοινό-σχολική τάξη και βγάζει κάτι συγκλονιστικά αληθινό, που δεν μπορεί να μη σε αγγίξει και να σε πάρει μαζί του. Υπεύθυνη για αυτό είναι η σκηνοθετική ματιά μιας γυναίκας, της Ερμίνας Κυριαζή, που ενσωματώνει τη δική της προσέγγιση σε ένα πιο ανδρικό θέμα και εμπλουτίζοντας τον Τσιτάχ με ευαισθησίες και αρετές, που η πρώτη επαφή μαζί του δεν σε προϊδεάζει πως τον διακατέχουν. Έξυπνο το σκηνογραφικό εύρημα της μαριονέτας – τερματοφύλακα που αυθόρμητα φέρνει συνειρμούς για τη νεότερη ηλικία και ιδιότητα του ήρωα, που κινείται κατά την διάρκεια της παράστασης, αν και θα ήθελα να δω μια διάδραση, για λίγο, με τον ηθοποιό.
Η παράσταση μπαίνει στο κάδρο των ερμηνειών, που μας έχει δώσει θεατρικά ο Γιώργος Νινιός, ως εξέχουσα, καθώς όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά της εσωτερικότητας και της αλήθειας του ως ερμηνευτή, συναντώνται με ένα πολύ καλογραμμένο έργο και μια σκηνοθετική προσέγγιση που εκπληρώνουν τις προσδοκίες του θεατή.
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Νοέμβριος 2022
