Είδαμε την παράσταση ‘Το Μεγάλο μας Τσίρκο’ στον Ελληνικό Κόσμο – Θέατρον (Αιθ. Αντιγόνη)

Το εμβληματικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, Το Μεγάλο μας Τσίρκο, αποτελεί έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς σταθμούς της νεοελληνικής δραματουργίας, όχι μόνο για τη θεατρική του αξία, αλλά και για τη βαθιά πολιτική και ιστορική του φόρτιση. Ο Καμπανέλλης, ως κατεξοχήν χρονικογράφος της νεοελληνικής ταυτότητας, ανέπτυξε ένα θέατρο που ισορροπεί ανάμεσα στο λαϊκό και το ποιητικό, στο σατιρικό και το τραγικό, ενώ στο συγκεκριμένο έργο, που πρωτοπαρουσιάστηκε εν μέσω της δικτατορίας των Συνταγματαρχών, η ιστορία της Ελλάδας μετασχηματίζεται σε μια αλληγορική, επιθεωρησιακή αφήγηση, όπου το γέλιο λειτουργεί ως μια πράξη αντίστασης.

Η δραματουργική δομή του έργου είναι αποσπασματική, σχεδόν επεισοδιακή, καθώς από την αρχαιότητα έως και τη σύγχρονη εποχή, οι μορφές και τα γεγονότα παρελαύνουν μέσα από ένα «τσίρκο», το οποίο εν τέλει λειτουργεί ως μια μικρογραφία της ελληνικής ιστορίας και πραγματικότητας, όπου η ειρωνεία, η παρωδία και η συγκίνηση συνυφαίνονται και όπου η συλλογική μνήμη ανασυντίθεται επί σκηνής, δημιουργώντας ένα, πολιτικά δονούμενο, πολυφωνικό θέαμα.

∞

Στη σκηνοθετική εκδοχή του Πέτρου Ζούλια, η παράσταση επιχειρεί να γεφυρώσει το ιστορικό βάρος του έργου με μια σύγχρονη σκηνική γλώσσα. Έτσι, ο Ζούλιας επιλέγει να αναδείξει τον επιθεωρησιακό χαρακτήρα του κειμένου, δίνοντας έμφαση στον ρυθμό, την εναλλαγή εικόνων και τη ζωντανή σχέση με το κοινό, με τη σκηνοθεσία του να κινείται ανάμεσα στη νοσταλγία και την επικαιροποίηση, χωρίς όμως να χάνει τον πυρήνα της πολιτικής αιχμής του έργου. Ένα σπουδαίο έργο με τραγούδια, σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου και σε (πολλούς) στίχους του Ιάκωβου Καμπανέλλη, εναλλάσσονται με την αφήγηση και συνθέτουν ένα έργο γεμάτο συγκίνηση και ιστορικές αναφορές.

Τα σκηνικά της Μαρίας Φιλίππου συγκροτούν έναν ευέλικτο, πολυμορφικό χώρο, που επιτρέπει τις γρήγορες μεταβάσεις από εποχή σε εποχή, ενώ τα κοστούμια του Νίκου Χαρλαύτη ενισχύουν τη θεατρικότητα και την τυποποίηση των χαρακτήρων, λειτουργώντας συχνά ως οπτικά σχόλια πάνω στην ιστορική αναπαράσταση. Επίσης, και οι φωτισμοί της Μελίνα Μάσχα συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία ατμόσφαιρας, εναλλάσσοντας έντονα, σχεδόν επιθεωρησιακά, τα φώτα με πιο δραματικές, σκοτεινές συνθέσεις. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στη μουσική διάσταση της παράστασης, υπό τη διδασκαλία του Νεοκλή Νεοφυτίδη, με τα τραγούδια, φορείς μνήμης και συναισθήματος, να λειτουργούν ως ένας συνεκτικός ιστός της αφήγησης. Η ζωντανή ορχήστρα επί σκηνής (πνευστά: Βαχάν Γκαλστιάν, πλήκτρα: Αλέξανδρος Δημόπουλος, ακορντεόν: Δημήτρης Κούστας, βιολί: Νίκος Μήλας, τύμπανα: Γιώργος Πουλιάσης, μπουζούκι: Δημήτρης Σαββαΐδης, κιθάρα: Δημήτρης Τριανταφυλλίδης, μπάσο: Χάρης Χαραλάμπους), ενισχύει την αίσθηση του «θεάτρου μέσα στο θέατρο», ενώ οι χορογραφίες του Φώτη Διαμαντόπουλου προσδίδουν ρυθμική ενέργεια και σκηνική συνοχή.

∞

Στο ερμηνευτικό πεδίο, η Ελεωνόρα Ζουγανέλη ξεχωρίζει για τη σκηνική της παρουσία και τη φωνητική της δύναμη, μεταφέροντας με ένταση το συναισθηματικό φορτίο των τραγουδιών. Ο Δημήτρης Γκοτσόπουλος κινείται με ευχέρεια ανάμεσα στο δραματικό και το σατιρικό στοιχείο, ενώ ο Γιάννης Ζουγανέλης προσδίδει στην παράσταση μια ιδιαίτερη λαϊκή αυθεντικότητα, λειτουργώντας σχεδόν ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν του έργου. Το σύνολο του θιάσου (Κώστας Καζάκας, Άννα Μονογιού, Δημήτρης Καπετανάκος και Δημήτρης Γαλάνης, Μανώλης Γεραπετρίτης, Ευθύμης Γεωργόπουλος, Μιχάλης Καζάκας, Παναγιώτης Καρμάτης, Άννα Μαρία Κατσουλάκη, Βασίλης Λέμπερος, Μάρκος Ξύδης, Βασίλης Παπαδημητρίου, Τάνια Ρόκκα, Μαριάννα Τουντασάκη, Γιώργος Τσούρμας, Γιώργος Τσουρουνάκης, Ιάσονας Χρόνης, Παντελής Ψακίδης και στο τραγούδι ο Κώστας Τριανταφυλλίδης, μαζί με όλο τον θίασο), υπηρετεί με συνέπεια τον πολυπρόσωπο χαρακτήρα της παράστασης, διατηρώντας την απαιτούμενη ισορροπία ανάμεσα στην υπερβολή και τη συγκίνηση.

∞

Εν κατακλείδι, Το Μεγάλο μας Τσίρκο, στην παρούσα εκδοχή του, δεν αποτελεί απλώς μια αναβίωση ενός ιστορικού έργου, αλλά μια υπενθύμιση της διαρκούς συνομιλίας της ελληνικής κοινωνίας με το παρελθόν της, ενώ μέσα από τη σκηνική του αναπαράσταση, το έργο εξακολουθεί να θέτει ερωτήματα για την ταυτότητα, τη μνήμη και τη συλλογική ευθύνη, αποδεικνύοντας ότι το «τσίρκο» της ιστορίας μας παραμένει, δυστυχώς ή ευτυχώς, επίκαιρο και ότι ο Κρόνος, που τρώει τα παιδιά του, δεν έχει χορτάσει ακόμη…

«Πάμε κι εμείς στην αυλή του φθινοπώρου πίσω απ’ τα πετρωμένα στάχυα του καλοκαιριού, πάμε κι εμείς στα παιδιά που κοιμήθηκαν κάτω απ’ τα ματωμένα νύχια του περιστεριού, πάμε να δεις στην αυλή που μεγάλωσαν…»

Περισσότερα εδώ.

Έλενα Χατζοπούλου, Μάρτιος 2026