Είδαμε την παράσταση ‘Το καινούργιο παιδί’ στο Θέατρο Κάτια Δανδουλάκη
Δάφνη :
– Aρωματικό φυτό της οικογένειας των δαφνοειδών.
– Περιοχή της Αθήνας (δημοτική ενότητα του Δήμου Δάφνης-Υμηττού και έδρα αυτού, στον Κεντρικό Τομέα του Αθηναϊκού πεδίουΑττικής).
– Νύμφη της ελληνικής μυθολογίας (κόρη του ποταμού Λάδωνα ή κατ’ άλλους του Πηνειού και της Γαίας (Γης). Την ερωτεύτηκε σφοδρά ο θεός Απόλλων, που άρχισε να την κυνηγάει ασταμάτητα. Εξαντλημένη η Δάφνη παρακάλεσε τη μητέρα της, τη Γαία, να τη βοηθήσει, και έτσι μεταμορφώθηκε σε δέντρο, όταν ο Απόλλων προσπάθησε να την αγκαλιάσει. Ο Απόλλων, τότε, για να παρηγορηθεί έκοψε ένα κλαδί από το δένδρο και στεφανώθηκε. Από τότε η δάφνη ήταν το ιερό φυτό του θεού Απόλλωνα.
– Γυναικείο όνομα (μου θυμίζει σύζυγο τέως πρωθυπουργού και μια συμμαθήτριά μου στο δημοτικό – όταν τη βλέπει στη γειτονιά η μαμά μου, πάντα λέει την ίδια φράση: “Αποκλείεται το παιδί μου να ήταν ποτέ συμμαθητής με αυτήν τη θεία”. Ναι, το ξέρω πως η μαμά μου έχει το σύνδρομο της “μητέρας-κουκουβάγιας”!).
– Η ηρωίδα του νέου θεατρικού των Ρέππα-Παπαθανασίου, με πρωταγωνίστρια την Κάτια Δανδουλάκη, που “ανεβαίνει” φέτος (ναι καλέ, μονόλογος είναι).
Υπάρχουν νεοελληνικά θεατρικά έργα που περιγράφουν διάφορες καταστάσεις, που γνωρίζουμε λίγο-πολύ οι περισσότεροι, όμως κείμενο που να περιδιαβαίνει μια πολύ μεγάλη χρονική περίοδο της σύγχρονης ιστορίας, μέσα από τη ζωή ενός προσώπου που ανήκει στη λεγόμενη αστική τάξη, δεν υπήρχε.
Aυτό το “κενό” αναγνώστηκε από την Κάτια Δανδουλάκη και ως ευτυχή συγκυρία οι Μιχάλης Ρέππας και Θανάσης Παπαθανασίου, την ίδια περιόδο, είχαν κατα νου ένα τέτοιο έργο!
Η Δάφνη… κόρη μιας μεσοαστικής οικογένειας, μπαμπάς υφασματέμπορος στην πλατεία Αγίας Ειρήνης (αυτή που έγινε trend με τη μετατροπή των υφασματάδικων σε φαγάδικα και μπαράκια), μαμά οικιακά και μια αδερφή που την ψάχνει γενικώς. Η ίδια, βαθιά απολιτίκ, με πολύ λιτά όνειρα για το μέλλον της – να μάθει τα πάντα για το σεξ μόλις γίνει φοιτήτρια! Και μάλλον απογοητεύεται, γιατί οι σύντροφοί της ήταν της λογικής ψεκάστε-σκουπίστε-τελειώσατε, οπότε δεν το κυνήγησε περαιτέρω και έμεινε στα του Ιστορικού Αρχαιολογικού που σπούδαζε – δεν το επέλεξε γιατί αγαπούσε κάτι από τα δύο, απλά της άρεσε το όνομα!
Αυτό το κορίτσι θα συναντήσει τον Κώστα, τον εργολάβο που έχει αναλάβει την ανέγερση μιας πολυκατοικίας, στο προικώο παλιό σπίτι της μαμάς, στην Ιουλιανού. Ο ώριμος εργολάβος γίνεται αντικείμενο ενδιαφέροντος της 20χρονης Δάφνης και μαζί του ανακαλύπτει όσα οι συνομήλικοι εραστές δεν της πρόσφεραν ποτέ. Το ειδύλλιο θα σοβαρέψει, οπότε η γνωριμία με την οικογένειά της και η κάποια επισημοποίησή του είναι ζήτημα χρόνου.
Βρισκόμαστε στο 1973 και τη βραδιά των γεγονότων του Πολυτεχνείου, η μητέρα θα δώσει καταφύγιο σε μια ομάδα καταδιωκώμενων νεαρών φοιτητών στο σπίτι της οικογένειας. Εκεί θα συναντηθούν πρώτη φορά Δάφνη και Άλκης. Το επόμενο πρωί οι νεαροί θα αποχωρήσουν και τα πράγματα για αρκετό καιρό θα πάρουν μια ρουτίνα. Η αποφοίτηση από το πανεπιστήμιο θα φέρει την αγωνία του πατέρα για την επαγγελματική αποκατάσταση της Δάφνης, που δεν δείχνει κανένα ενδιαφέρον… η πρόταση για να γίνει η μελλοντική ιδιοκτήτρια της οικογενειακής επιχείρησης ουδόλως τη συγκινεί, όπως και τη μικρότερη αδερφή της που ακόμη ψάχνεται.
Η προκήρυξη θέσεων στον πολιτιστικό φορέα μιας μεγάλης τράπεζας, που θα πληροφορηθεί η Δάφνη από μια γνωστή της, που ήδη εργαζόταν εκεί, θα γίνει η σανίδα σωτηρίας της. Θα προσληφθεί, με τη σκέψη ότι θα παραμείνει για λίγο μέχρι να ξεχαστεί το ζήτημα – αυτο το λίγο θα κρατήσει σχεδόν μια ζωή! Σε μια έξοδο με μια φίλη, καθώς ο Κώστας δούλευε πολύ εκείνη την περίοδο, σε ένα σπίτι που δινόταν κάποιο πάρτυ, θα ξανασυναντηθεί με τον Άλκη. Στο έτος του πτυχίου πλέον, ηλεκτρολόγος – μηχανικός η ειδικότητα. Θα περάσει μαζί του μια περιπέτεια και στο τέλος της θα δεχτεί την πρόταση γάμου του Κώστα που της προσφέρει ασφάλεια.
Μετακόμιση στα νότια, πρώτη εγκυμοσύνη, πρώτο παιδί. Αλλαγές λόγω μητρότητας, ένας νέος κόσμος που δεν έχει φανταστεί. Και μέσα στην ευτυχία, σαν μετεωρίτης, θα προσγειωθεί ξανά στη ζωη της ο Άλκης, σύντροφος της αδερφής της πλέον… Τα παλιά πάθη θα ξυπνήσουν και θα καταλήξουν σε ένα διαζύγιο, μια μετακόμιση, έναν νέο γάμο και έναν γερό καυγά με την προδομένη αδερφή…
Με τον δεύτερο σύντροφο θα ξεκινήσει μια νέα φάση, με ένα δεύτερο παιδί, κοριτσάκι αυτή τη φορά, μια αποβολή, με παράλληλη οικονομική και κοινωνική άνοδο και καταξίωση. Είναι οι εποχές που τρώμε με χρυσά κουτάλια, που το κρατικό χρήμα ρέει άφθονο και ο Άλκης είναι στη λίστα των προμηθευτών του δημοσίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται… Υπηρέτρια στο σπίτι, νέα μετακόμιση σε ένα μικρό παλάτι στα Β.Π. και αναζήτηση σκοπού και ονείρου για τη Δάφνη. Είναι οι συχνές αλλαγές αυτοκινήτων και αυτή η ζωή, αυτό που ήθελε; Πού πήγαν εκείνοι οι δύο άνθρωποι που αποφάσισαν να αλλάξουν τα μέχρι τότε δεδομένα, μην υπολογίζοντας τις συνέπειες; Τις απαντήσεις δεν θα τις δώσει ούτε ο νεότατος εραστής, συνάδελφος στη δουλειά, ούτε το περιβάλλον, ούτε η ζωή. Δεν θα δοθούν απλά ποτέ…
Παράλληλα με την ιστορία της Δάφνης, τρέχουν και τα γεγονότα, τα ιστορικά-πολιτικά-κοινωνικά, και φυσικά όσα αφορούν στα οικεία πρόσωπά της. Η αδερφή, αφού δεν το βρήκε με το τραγούδι, αποφάσισε, με μέγα χορηγό την προίκα της μαμάς, να δοκιμάσει διάφορες μορφές επιχειρήσεων με παταγώδη αποτυχία, μέχρι να ασχολήθει με την εστίαση. Εκεί γνώρισε μεγάλες δόξες και τα μαγαζιά της έγιναν σημεία αναφοράς στην πόλη, μέχρι που τα βαρέθηκε όλα και έγινε τηλεμαγείρισσα! Κι όσο καλά της πήγαιναν όλα, στα προσωπικά δεν την ήθελε καθόλου… τυχερά είναι αυτά! Οι σχέσεις των δύο αδερφών έχουν λειάνει με τον καιρό και λες ότι είναι στα κανονικά τους.
Και μέσα σε όλη αυτήν την ευτυχία, επελαύνει η κρίση… λεφτά πλέον δεν υπάρχουν, η εταιρεία του Άλκη χρεωκοπεί και ο ίδιος, καταχρεωμένος, οδηγείται στην φυλακή, οι υπηρέτριες αποτελούν παρελθον, μαζί με τη βίλα της Εκάλης, και με την Δάφνη να λέει καλημέρα στον κόσμο από το εξωτικό Παγκράτι στο εξής. Θάνατος μπαμπά, θάνατος Κώστα τής ανοίγουν νέες κατηγορίες ερωτημάτων που ψάχνουν απαντήσεις, παράλληλα με τα ζητήματα που προκύπτουν από τα δύο παιδιά που πλέον έχουν μεγαλώσει.
Εγγόνια, ξενιτεμός κόρης, θάνατος μητέρας, επιστροφή στην Ιουλιανού, αποφυλάκιση Άλκη, εκλογή μικρής αδερφής ως βουλετίνας του κοινοβουλίου. Και νέες ερωτήσεις που υποβάλλει στον εαυτό της και ένας τρόμος για το αν έχει γίνει σαν τη μητέρα της… είναι καλό ή κακό, αν αυτό έχει συμβεί; Και μεσα στην τελματωμένη ζωή με τις πολλαπλές απογοητεύσεις, μια είδηση έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Ένα μικρό αγόρι, καρπός μιας παράνομης σχέσης του Άλκη με μια υπάλληλό του, αναγνωρισμένο από τον ίδιο, έχει μείνει ορφανό… η μητέρα σκοτώθηκε σε τροχαίο.
Η Δάφνη, που μια ζωή κινούνταν από το συναίσθημα και σπάνια από τη λογική, θα βρει σε αυτό το καινούριο παιδί, έναν νέο σκοπό, κάτι που θα την ξανακινητοποιήσει. Θα αποκτήσει έναν επιπλέον καλό λόγο για να ζήσει κάθε μέρα, για το υπόλοιπο της ζωής της…
Ένα κείμενο που ρέει και δεν καταλαβαίνεις πότε πέρασαν 90 λεπτά…. μια γυναίκα επί σκηνής και μαζί της να χορεύουν γύρω της, γονείς, αδέρφια, εραστές, σύζυγοι, παιδιά, εγγόνια, πολιτικά πρόσωπα, γεγονότα που όλοι ζήσαμε (ή κάποια που έχουμε ως διηγήσεις). 50 σχεδόν χρόνια μιας πόλης και μιας χώρας, μέσα από τα μάτια και τα λόγια ενός ανθρώπου που υπήρξε μάρτυρας πολλών και σημαντικών ιστορικών στιγμών, θαμώνας μαγαζιών και στεκιών που δεν υπάρχουν πλέον, που έζησε την εξέλιξη αυτού που ονομάζουμε ζωή, χωρίς να επιδιώξει να βρεθεί στο κέντρο των δρώμενων, αλλά γιατί απλά έτυχε…
Η Δάφνη είναι η προσωποποιημένη απενοχοποίηση μιας μερίδας ανθρώπων, που χωρίς να ξέρουμε το γιατί, συγκεντρώνουν πολλές φορές το ανάθεμα για αυτά που είχαμε και χάσαμε και δύσκολα ίσως θα ξαναποκτήσουμε, λες κι είχαν αυτοί την αποκλειστική ευθύνη. Είναι μια αστή που οι συγκυρίες της πήγαν καλά, δεν έκανε κάτι κακό. Είναι ένα πλάσμα που ξεχειλίζει από αγάπη και στα νεανικά της χρόνια δεν μπορεί να το αναγνωρίσει και να το χειριστεί. Κινείται ανάμεσα στις εποχές και παρατηρεί όσα συμβαίνουν, με μια ευγένεια, που εύκολα μπορεί να χαρακτηριστεί και παιδικότητα. Είναι ένας καλός άνθρωπος που δεν ήθελε να πληγώσει και να πονέσει κανέναν, αλλά αυτό, όταν κάνεις επιλογές, δεν μπορεί να συμβαίνει πάντα… κάποιος χάνει, κάποιος κερδίζει, νόμος της φύσης (όπως επίσης πως οι αδύναμοι, πολλές φορές, έχουν την τύχη με το μέρος τους, ως βοήθημα για την επιβίωσή τους).
Οι Μιχάλης Ρέππας και Θανάσης Παπαθανασίου παίρνουν την ιστορία μας και με επίκεντρο μια γυναίκα, τη διηγούνται ξανά με πολλή τρυφερότητα και μια πιο “ευγενική” ματιά. Ως σκηνοθέτες αφαιρούν ό,τι περιττό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έναν μονόλογο και μας δίνουν μια απλή γυναίκα, μια γειτόνισσα της δικής μας μητέρας, που μια μέρα, ενώ πίνουν παρέα τον καφέ τους και τις επισκεπτόμαστε, μας μιλάει με λόγια απλά για όσα δεν γνωρίζουμε για εκείνη. Ένας απλός λαϊκός άνθρωπος, αν το έκανε, ίσως να πλατείαζε ή να μην είχαν ειρμό τα λόγια του· εδώ αυτό δεν συμβαίνει και το φαινομενικά απλό αποδεικνύεται, αν το καλοσκεφτείς, πολύ δύσκολο, πλην όμως επιτυχές.
Δεν είχε συμβόλαιο με την επιτυχία η Κάτια Δανδουλάκη, όταν αποφάσιζε να κάνει αυτήν την παράσταση. Είναι τολμηρό εγχείρημα για μιάμιση ώρα να βρίσκεσαι επί σκηνής, με το κοινό απέναντί σου και να πρέπει να λυπηθείς, να χαρείς, να περιγράψεις μια τρυφηλή ζωή, που κάποιοι δεν τη γνώρισαν ποτέ και ίσως έχουν αρνητικά συναισθήματα για όσους την είχαν, και να πετύχεις να κρατήσεις αμείωτο το ενδιαφέρον τους, όσο καλό σκηνοθέτη κι αν έχεις. Είναι μεγάλη υπόθεση η διαδρομή που κουβαλάει στις πλάτες της και τη βοηθάει να καταλάβει πως η συνθήκη του έργου και της εποχής, θέλουν απλότητα και αμεσότητα. Μας παρέσυρε μαζί της σαν ένα τρενάκι του λούνα παρκ (αυτά με τις ιδιαίτερες διαδρομές, που τρέμω όπως ο διάβολος το λιβάνι) και μας χάρισε μια απόλυτη θεατρική εμπειρία, που, όταν άνοιξε η μπάρα του βαγονέτου, δεν ήμουν χλωμός έως υποπράσινος, αλλά πανευτυχής.
Μας άρεσαν πάρα πολύ, το ρούχο που επιμελήθηκε η Έβελιν Σιούπη, το “κυματιστό” σκηνικό από τον Γιώργο Γαβαλά και οι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου. Θα σταθώ λίγο παραπάνω στη μουσική που συνέθεσε για την παράσταση ο Αντώνης Παπακωνσταντίνου και ταιριάζει υπέροχα με το συναίσθημα που κατακλύζει το έργο.
Το “Καινούριο Παιδί” είναι ένα έργο που έλειπε. Κανείς μέχρι σήμερα δεν τόλμησε να πει πως, εκτός απο το κακό, υπάρχει παράλληλα και το καλό, που για κάποιους μυστήριους λόγους πολλές φορές δεν το “βλέπουμε”… Οι Ρέππας-Παπαθανασίου το αποτυπώνουν συγγραφικά και η εξαιρετική Κάτια Δανδουλάκη μας το παρουσιάζει. Μπορεί να της πήρε μια ζωή να αντιληφθεί πως πίσω από κάθε πράξη της υπήρχε αγάπη, όμως η Δάφνη είναι μια γυναίκα που δεν μπορείς να μην “αγκαλιάσεις” από τα πρώτα λεπτά της παράστασης. Γιατί θα ανακαλύψεις, μέσα από αυτή, πολλά βιώματα κάθε εποχής που κουβαλάς μέσα σου και ίσως ταυτιστείς, αν, στη διαδρομή σου, συνηθίζεις να εμπιστεύεσαι περισσότερο το συναίσθημα και λιγότερο τη λογική…
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Οκτώβριος 2021
