Είδαμε την παράσταση ‘Το αγκάθι της ακακίας’ στο θέατρο Άβατον
Το να παρακολουθήσω μια τέτοια «δύσκολη» παράσταση, είναι ξεκάθαρα δική μου επιλογή. Για μένα το θέατρο (όπως και η ίδια η ζωή μας) δεν αποτελείται μόνο από επιθεωρήσεις ή ευχάριστα κείμενα (αν και, μέσα από αυτά, μπορείς να θίξεις σημαντικά θέματα, με έναν διαφορετικό τρόπο), αλλά αντίθετα οι παραστάσεις που έχουν κάτι «δύσκολο» να πουν, μου τριβελίζουν τον νου και επιδρούν επάνω μου πιο άμεσα και πιο ουσιαστικά… Άσε που, κατά την άποψή μου, το θέατρο, μάλιστα, είναι και λίγο καλύτερο από την ζωή… Το θέατρο, δε, που θίγει όλη τη βία, μέσα στην οποία προχωράει ο πολιτισμός μας, είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για να ξυπνήσουν οι κοιμισμένες αισθήσεις μας και να αντιληφθεί η συνείδησή μας, με έναν, ας πούμε, βιωματικό τρόπο, αυτό που συμβαίνει γύρω μας… Αυτό που δεν μας αγγίζει και δεν αποτελεί δικό μας πρόβλημα… Αυτό, που όσο και να κάνουμε ότι δεν υπάρχει ή δεν μας αφορά, στέκει εκεί πάντα παρόν και πάντα επικίνδυνο…
Το ζητούμενο είναι πώς θα παρουσιαστεί το όποιο «δύσκολο» θέμα. Έτσι, η σκηνοθετική ματιά, η ερμηνευτική δεινότητα των ηθοποιών και η ομαδική δουλειά για το αποτέλεσμα, είναι κάθε φορά το επιθυμητά.
Η παράσταση «Το Αγκάθι της Ακακίας» έχει όλα όσα χρειάζεται ένα καλό μίγμα για να έχουμε μια άρτια παράσταση… Νέα παιδιά τολμούν και αγγίζουν ένα θέμα ταμπού, με ευαισθησία περισσή, στρέφοντας ευήκοον ους στην κραυγή που λέγεται κλειτοριδεκτομή… Με συγκλονιστικές ερμηνείες που απογειώνουν το κείμενο. Με επιβλητική μουσική υπόκρουση από αφρικανικά κρουστά (cajon, rain stick, ταμπουρίνο, πήλινη στάμνα ούντου, μεταλλικό meinl, τύμπανο Descarga, κ.ά.), με φωτισμούς και με εξαιρετική κίνηση, καταφέρνουν να κάνουν το κοινό να κρατά την ανάσα του.
Σσσσσσς μη φωνάζεις Αμίνα… Σσσσσσς μη φωνάζεις Ζάναχ… Σσσσσσς μη φωνάζεις Σεμπίγια… Τρία κορίτσια από τα ~200 εκατομμύρια κοριτσιών που έχουν υποστεί Ακρωτηριασμό των Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων (Α.Γ.Γ.Ο.). Τρία κορίτσια των οποίων τις ιστορίες παρακολουθούμε. Τρία κορίτσια προερχόμενα από νομάδες της Αφρικανικής ηπείρου που δεν γλύτωσαν, ακόμη κι όταν η οικογένεια του ενός μετοίκησε στη Γαλλία, από τη φρίκη του ακρωτηριασμού. Οπλιστείτε με δύναμη και ψυχή, για μια παράσταση πυρακτωμένο σίδερο…
Επειδή η δήθεν κουλτούρα και το ακαταλαβίστικο στο θέατρο, εμένα την κοινή θνητή, δεν με αφορά καθόλου… Επειδή η παράσταση «Το Αγκάθι της Ακακίας» στο Θέατρο Άβατον, είναι ρεαλιστικά συγκλονιστική, Φίλιππε Ζαρφειάδη, Μαρίνα Παντελάκη, Μαριλένα Δήμα και Θωμά Αντωνόπουλο, σας ευχαριστώ πολύ κι έχω να σας πω ότι εξαιτίας σας συγκινήθηκα, ένιωσα, σκέφτηκα, πόνεσα και ευχαρίστησα την τύχη μου…
«Τρεις φορές πονάει η αγάπη, όταν σε κόβουν, όταν παντρεύεσαι κι όταν γεννάς» (Αφρικανική σοφία)
Πώς είναι δυνατόν, αναρωτιέμαι, να σε κόβουν από αγάπη; Πώς; Αδύνατον να το χωρέσει το μυαλό μου πώς μια μάνα που έχει κι αυτή υποστεί αυτήν την εξωφρενική βαρβαρότητα θα γίνει με τη σειρά της δήμιος στην κόρη της… Από εκδικητική πρακτική, λένε οι ειδικοί… Ή επειδή έτσι επιτάσσουν τα κοινωνικά έθιμα των φυλών, υποστηρίζουν οι περισσότεροι… Και το χειρότερο, υπάρχουν φωνές στον δυτικό κόσμο που υπεραμύνονται αυτής της πρακτικής… Υπάρχουν γυναίκες μορφωμένες που χαρακτηρίζουν την κλειτοριδεκτομή, συνέχιση της πολιτιστικής ύπαρξης των χωρών τους… Αδιανόητο…
Οι κοινωνικοί επιστήμονες κάνουν λόγο για ένα «πολιτιστικό αδίκημα», οι διεθνείς οργανισμοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου θανατηφόρων μολύνσεων, λόγω των μηδαμινών εγγυήσεων υγιεινής προφύλαξης, οι φεμινιστικές και οι κοινωνικές-ακτιβιστικές οργανώσεις καταγγέλλουν ένα έγκλημα κατά των γυναικών και τα Δυτικά κράτη έχουν αρχίσει να την συμπεριλαμβάνουν στην ποινική τους νομοθεσία.
Η Waris Dirie, το «λουλούδι της ερήμου», όπως μεταφράζεται το όνομά της στη γλώσσα της Σομαλίας, υπέστη ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων στην ηλικία των 5 ετών. Στη χώρα της και στις χώρες που επικρατεί αυτή η πρακτική, όσο πιο μικρό ακρωτηριαστεί ένα κοριτσάκι, τόσο καλύτερη τιμή θα πάρει ο πατέρας του από τον, κατά πολλά χρόνια μεγαλύτερο, υποψήφιο γαμπρό… Η Dirie όμως κατάφερε στα 13 της χρόνια και λίγο πριν τον γάμο της με τον 78χρονο βοσκό, να τρέξει ξυπόλητη μακριά από την έρημο και να φτάσει στην Πρεσβεία. Από εκεί στο Λονδίνο, έμεινε πολλά χρόνια εσώκλειστη στην Πρεσβεία της Σομαλίας, ενώ μετά το κλείσιμο αυτής, λόγω του πολέμου στη χώρα της, έμενε και κοιμόταν στο δρόμο. Μέχρι που την ανακάλυψε ο φωτογράφος Terence Donovan και την ανέδειξε σε μοντέλο πρώτης γραμμής, λόγω της απαράμιλλης ομορφιάς της. Και τότε η Dirie, η οποία δεν κατάφερε ποτέ να ξεπεράσει το παιδικό τραύμα του ακρωτηριασμού της, εκμεταλλευόμενη τη δόξα και την αναγνωρισιμότητά της, μίλησε δημόσια στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για την κλειτοριδεκτομή και τον πρωτόγονο τρόπο που γίνεται. Ο Δυτικός κόσμος πλέον γνώριζε για τη φρίκη…
Η περιγραφή της κάνει τον γύρο του κόσμου… «Πήγαμε σε μια απομακρυσμένη περιοχή, ανάμεσα σε θάμνους. Η μητέρα μου κάθισε σε ένα βράχο και μου έδωσε να δαγκώσω μια ρίζα δέντρου. Η τσιγγάνα έχωσε τα δάχτυλά της σ’ ένα ταγάρι που φορούσε κι έβγαλε μια σπασμένη λεπίδα ξυραφιού. Έφτυσε πάνω της και την σκούπισε στη ποδιά της. Αφού την καθάρισε, μου έδεσε τα μάτια με ένα μαντήλι για να μη βλέπω. Το επόμενο πράγμα που ένοιωσα ήταν να κόβουν τη σάρκα μου.. Άκουσα τον πνιχτό ήχο της λεπίδας που πριόνιζε πέρα-δώθε το δέρμα μου. Τα πόδια μου άρχισαν να τρέμουν και να τραντάζομαι ανεξέλεγκτα. Προσευχήθηκα να τελειώσει γρήγορα. Κι έτσι έγινε, γιατί λιποθύμησα». 14 Αφρικανικά κράτη, μετά την πρώτη της ομιλία το 2007, κατήργησαν με νόμο την κλειτοριδεκτομή, αν και ακόμη υπάρχουν πολλές μουσουλμανικές χώρες που τη διατηρούν, όπως και μουσουλμανικές κοινότητες σε Αμερική, Καναδά και Ευρώπη, παρόλο που οι δυτικοί νόμοι είναι ιδιαίτερα αυστηροί.
Αν και η Dirie, ακόμα και σήμερα, παλεύει για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης κατά του ακρωτηριασμού των γυναικείων οργάνων, κάθε ημέρα ~6.000 μικρά κορίτσια περνούν αυτό το βασανιστήριο.
Πρόκειται για ένα μαζικό έγκλημα που τελείται εις βάρος των γυναικών σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτω από το πέπλο της σιωπηρής ανοχής θρησκειών, κρατών, κυβερνήσεων, κοινωνικών επιστημόνων, ακόμη και μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Συμβαίνει στις κοινωνίες, όπου η έννοια του κράτους δικαίου απουσιάζει και όπου το άγχος της ενσωμάτωσης στην ομάδα και η αποδοχή αποτελούν το πρωτεύον μέλημα. Αυτές οι κοινωνίες καθορίζονται από την «κοινωνική γέννηση» και τον «κοινωνικό θάνατο» του ατόμου. Η κλειτοριδεκτομή εντάσσεται στην ευρύτερη κατηγορία των «διαβατήριων εθίμων», που είναι τα έθιμα που συνοδεύουν το πέρασμα του κοριτσιού από το ένα κοινωνικό-βιολογικό status στο επόμενο. Όμως, αυτό το πέρασμα είναι φρικτό, βασανιστικό, με πολύ πόνο, ώστε να δείξει τη δύναμη του παιδιού που εισέρχεται στη νέα φάση της ζωής του. Η αντοχή και το ψυχικό σθένος των κοριτσιών δοκιμάζονται και η υποθήκευση μιας ζωής στον συνεχή πόνο συντελείται… Πόνος κατά την ούρηση, κατά την έμμηνο ρήση, στη γέννα, στο σεξ… Πόνος, ανείπωτος…
Και υπάρχουν 3 τύποι ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων… ο ένας πιο επώδυνος του άλλου…
Πόσα μαθαίνει κανείς μέσα από μια θεατρική παράσταση… Και μετά αναρωτιέσαι γιατί πηγαίνω… Για σκέψου…
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, 4 Απριλίου 2019
