Είδαμε την παράσταση ‘Σικελιανός: Μέτρον Πάντων ο Άνθρωπος’ στο Θέατρο Αλκμήνη
Ο πολυσχιδής Λευκαδίτης φωτογράφος, συγγραφέας και σκηνοθέτης, Γιάννης Φαλκώνης, με αφορμή την επέτειο των 140 ετών, από τη γέννηση του Άγγελου Σικελιανού, δημιουργεί μια παράσταση-αφιέρωμα για τη ζωή και το έργο του κορυφαίου ποιητή.
Ο Γιάννης Φαλκώνης, συγκεντρώνει ανέκδοτο υλικό, μελετά την αλληλογραφία και λαμβάνει συνεντεύξεις από μέλη της οικογένειας του Σικελιανού, εστιάζεται στην περίοδο της ζωής του στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τονίζει τη συμβολή του ποιητή στην αναβίωση του Δελφικού Ιδεώδους και στην εμψύχωση του απλού κόσμου κατά τη διάρκεια της κατοχής και εντέλει δημιουργεί την παράσταση κόσμημα «Σικελιανός: Μέτρον Πάντων ο Άνθρωπος».
∞
Ο Άγγελος Σικελιανός, με τον πλούσιο γλωσσικό λυρισμό του, εγκαταλείπει νωρίς τις σπουδές του στη νομική, για να αφοσιωθεί στην ποιητική δημιουργία. Και είναι το 1906, όταν θα γνωρίσει την εύπορη Αμερικανίδα, Εύα Πάλμερ, η οποία τον ερωτεύεται και είναι εκείνη που θα τον οδηγήσει στον γάμο τους. Το πρώτο του έργο, ο «Αλαφροΐσκιωτος», που είναι η ψυχή του σε λέξεις, γράφεται σε ένα ταξίδι του στη Λιβυκή έρημο και αποτελεί έναν ύμνο στην φύση της Ελλάδας, ενώ και τα ποιήματα που έγραψε κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, στόχο είχαν να ενδυναμώσουν τους στρατευμένους. Με εύρωστα οικονομικά, μπορούσε απερίσπαστος να μελετάει, να γράφει και να ταξιδεύει, ενώ με την Πάλμερ, επί σειρά ετών, προσπάθησαν να αναστήσουν τη Δελφική Ιδέα και να κεντρίσουν το ενδιαφέρον όλου του δυτικού κόσμου δημιουργώντας τις «Δελφικές Γιορτές», με παραστάσεις αρχαίων τραγωδιών, εκθέσεων και αγώνων, με στόχο την ανάδειξη του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Οι υψηλές οικονομικές απαιτήσεις όμως των Δελφικών Γιορτών, αναγκάζουν την Πάλμερ να μεταβεί στην Αμερική, σε αναζήτηση επιπλέον χορηγών. Δεν επέστρεψε ποτέ, αν και πάντα είχε επαφή με τον Σικελιανό, το έργο του, ενώ ήταν σύμφωνη και για τη σχέση και τον γάμο του με την Άννα Καραμάνη.
Ο Σικελιανός, με τον δικό του μοναδικό τρόπο, την περίοδο της κατοχής, στέκεται απέναντι στους κατακτητές, ενώ δεν διστάζει, στην κηδεία του Κωστή Παλαμά, η οποία έμοιαζε με αντιστασιακή εκδήλωση, να απαγγείλει το ποίημά του «Ηχήστε οι σάλπιγγες» και με την ουρανοδύναμη φωνή του να ψάλλει τον Εθνικό Ύμνο. Ως Πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, προτείνεται υποψήφιος για την Ακαδημία Αθηνών, όπως επίσης και για το Νόμπελ Λογοτεχνίας (5 φορές). Δεν θα λάβει όμως καμιά διάκριση, μιας και η κυβέρνηση Τσαλδάρη, συστηματικά, τον σαμποτάρει. Ο Σικελιανός, αποκαρδιωμένος, κάποια χρόνια μετά, αφήνει την τελευταία του πνοή στην κλινική Παμμακάριστο, μέσα στη φτώχεια και στα προβλήματα υγείας.
∞
Ο Γιάννης Φαλκώνης γράφει τα κείμενα και σκηνοθετεί, σε μια τελετουργική παράσταση, τη Γεωργία Ζώη, η οποία ντυμένη στα μαύρα και a cappella, με την τόσο χαρακτηριστική καθάρια φωνή της, αρχικά ερμηνεύει το:
«Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά ,
έλα πάρε και τούτο
Μικρό μικρό σου το ‘δωσα
Μεγάλο φέρε μου το…»,
αλλά και το:
«Ω γλυκύ μου έαρ…»,
και θαρρείς ακούς μια συμφωνική ορχήστρα, πλαισιωμένη με πολυμελή χορωδία. Στη συνέχεια, η Γεωργία Ζώη μεταμορφώνεται στην αφοσιωμένη σύζυγο, την Άννα Σικελιανού, επιστρατεύοντας με απλότητα όλα τα ερμηνευτικά της εφόδια. Η Αλεξάνδρα Καρακατσάνη, αέρινη, μέσα στο λευκό της κοστούμι, στον ρόλο της Εύας Πάλμερ, κερδίζει με την εκφραστικότητά της και τις ρυθμικές εναλλαγές και χρωματισμό της φωνής της, ενώ τα χέρια της από μόνα τους διηγούνται ιστορίες. Ο Αλέξανδρος Νταβρής, κι αυτός μέσα σε ολόλευκο κοστούμι, ερμηνεύει τον Άγγελο Σικελιανό, στην περίοδο της νιότης του. Φωτεινός, λιτός, έχει την ερμηνευτική ικανότητα να σε βάλει μέσα στο όραμα του ποιητή. Και τέλος, ο βετεράνος Γιάννης Γαβρίλης, στον ρόλο του ποιητή, στην ώριμή του ηλικία, ερμηνεύει με εσωτερικότητα και με το απαιτούμενο δέος και ταπεινότητα.
Η μουσική του Κυριάκου Σφέτσα, οι φωτισμοί του Δημήτρη Κουτά, η σκηνική και η ενδυματολογική επιμέλεια του Γιάννη Βλάχου και τα σκηνικά-κοστούμια της Έφης Γερουλάκου, συνηγορούν στο άρτιο αποτέλεσμα της παράστασης.
∞
Μεστό κείμενο, που το αναδεικνύει η σκηνοθεσία, ο φωτισμός, οι ερμηνείες και δημιουργεί εικόνες στους θεατές. Κείμενο που φωτίζει πτυχές της προσωπικότητας του αγωνιστή και ανθρωπιστή, Άγγελου Σικελιανού, από την παιδική του ηλικία στη Λευκάδα, στη γνωριμία του με την Νεοϋορκέζα Πάλμερ, στα ταξίδια του, την αγωνία του να εκπληρώσει τον σκοπό της ζωής του, την πεποίθησή του ότι μόνο η τέχνη μπορεί να γίνει η γέφυρα που θα ενώσει τον κόσμο, τη γνωριμία και τον έρωτα του με την Άννα και τις προσπάθειες που κατέβαλε για να δει τον λαό ενωμένο και όχι διχασμένο. Μια παράσταση, όπου αναδεικνύεται η φωτεινή του προσωπικότητα, οι αγώνες του για την ελευθερία, το πάθος του για τη δικαιοσύνη, αλλά και η αδικία που του έγινε, με το εσκεμμένο μποϊκοτάζ, ώστε να μην κερδίσει το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Μια εμβληματική παράσταση, στο ατμοσφαιρικό Θέατρο Αλκμήνη, η οποία, κατόπιν της απαίτησης του θεατρόφιλου κοινού και των συντελεστών της, υπόσχεται ότι θα επανέλθει.
Έλενα Χατζοπούλου, Ιανουάριος 2025
