Είδαμε την παράσταση ‘Πλατόνοφ (Platonov)’ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Ο Ρώσος ιατρός Anton Pavlovich Chekhov (1860-1904), παράλληλα με την ιατρική του επιστήμη, αναπτύσσει και το συγγραφικό του ταλέντο κι έτσι σήμερα θεωρείται από τους μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς και διηγηματογράφους της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Το έργο του, με τίτλο «Platonov», γραμμένο το 1878, ανακαλύφθηκε μετά τον θάνατό του, μέσα στα χειρόγραφά του, χωρίς όμως να φέρει κάποιον διακριτό τίτλο, οπότε και αποφασίστηκε να λάβει το όνομα του πρωταγωνιστή της ιστορίας, για πρώτη φορά παραστάθηκε το 1923 και στην Ελλάδα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1980, από το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Κώστα Μπάκα.
∞
«Επιτέλους δεν είμαστε στο σπίτι μας», λέει ο Πλατόνοφ.
Μέσα στην καλοκαιρινή ραστώνη, στην αυλή της χήρας του στρατηγού Βοινίτσεφ, Άννα Πέτροβνα, εκτός των άλλων καλεσμένων της, κάνει την εμφάνισή του και ο 27χρονος γοητευτικός Μιχαήλ Πλατόνοφ, συνοδευόμενος από την αθώα σύζυγό του Σάσα, τον συνταγματάρχη πατέρα της και τον γιατρό αδελφό της. Ο Πλατόνοφ, Διευθυντής σε ένα σχολείο της επαρχίας, δείχνει να αντιμετωπίζει τη συγκέντρωση αυτή με ράθυμο και βαριεστημένο ύφος, ενώ είναι πολύ πρόθυμος να «κρυφτεί», ώστε να δει εάν μια παλιά του γνώριμη, η Μαρία, θα τον αναγνωρίσει. Η οικοδέσποινα Άννα, σε μια ζωή χρεοκοπημένη και τελματωμένη, μετά τον θάνατο του στρατηγού συζύγου της, πότε με έμμεσο και πότε με άμεσο τρόπο, τον πολιορκεί. Δεν είναι όμως η μόνη, μιας και για τον Πλατόνοφ ενδιαφέρονται ερωτικά και η νιόπαντρη πρόγονη της Άννας, η Σοφία, όπως τελικά και η παλιά του σχέση, η Μαρία. Ο Πλατόνοφ αρχικά δείχνει αδιάφορος για το ενδιαφέρον των γυναικών και αντιστέκεται, χωρίς να μπαίνει σε ένα επικίνδυνο ερωτικό παιχνίδι. Όμως, ξεγελάει και τον εαυτό του και τις ενδιαφερόμενες, μιας και ο ασταθής χαρακτήρας του τις προκαλεί, ενώ την ίδια στιγμή που υπόσχεται κάτι στη μια, την άλλη στιγμή μετανιώνει και υπόσχεται τα ίδια στην άλλη.
Η ιστορία δεν μοιάζει να έχει καλή κατάληξη…
∞
Ο Chekhov τοποθετεί τους ήρωές του απέναντι από την πορεία της ζωής τους, με ένα παρελθόν που ξυπνά και επηρεάζει το τώρα τους. Όλα αποκαλύπτονται μέσα στην καλοκαιρινή ραστώνη. Όνειρα κι επιθυμίες που δεν πραγματοποιήθηκαν, χαμένες ελπίδες, προδοσίες, απαγορευμένοι έρωτες και μια ζωή που ξεγλιστρά μέσα απ’ τα δάχτυλα, ενόσω μια ιλαρή φιλοσοφική διάθεση πλανάται στην ατμόσφαιρα, σε μια εποχή χωρίς ιδανικά κι αξίες. Και οι άνθρωποι, χωρίς σταθερές πια, δεν έχουν να ελπίζουν σε τίποτα άλλο, παρά μόνο στον Έρωτα και στην Ελευθερία της Ψυχής τους, όμως δεν έχουν τον τρόπο να το πράξουν.
∞
Η ιδιαίτερη σκηνογραφία (Maria Tregubova) εντυπωσιάζει τον θεατή, από την είσοδό του στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Επικλινές όλο το δάπεδο της σκηνής, με τέτοια κλίση που οι ηθοποιοί σαν να ακροβατούν και τέλος σαν να ολισθαίνουν μέσα στην ίδια τους την ύπαρξη. Όλα τα έπιπλα καλυμμένα με λευκά υφάσματα και κάπου στο βάθος μια μεγάλη τραπεζαρία, κάτω από ένα χρυσό δένδρο. Λευκά και τα υπέροχα κοστούμια εποχής, τα οποία στο δεύτερο μέρος αλλάζουν και γίνονται όλα μαύρα, όπως και τα υφάσματα στα έπιπλα, σηματοδοτώντας έτσι τις αλλαγές στην εξέλιξη της ιστορίας, ενώ σταδιακά όλα μεταφέρονται – στοιβάζονται στο πίσω μέρος της σκηνής. Πεταμένα έπιπλα στη χωματερή, όπως πεταμένες και οι ζωές των πρωταγωνιστών στη χωματερή της ζωής, κι όλα αυτά κάτω από τους φωτισμούς της Κατερίνας Μαραγκουδάκη.
Μια καλαίσθητη παράσταση, όπου η μετάφραση της Ευγενίας Κριτσέφσκαγια σέβεται το έργο του Anton Chekhov και η σκηνοθεσία του Adolf Shapiro τοποθετεί κατά τέτοιον τρόπο τους ηθοποιούς του, ώστε όλοι τους να απολαμβάνουν ένα αρμονικό μοίρασμα ρόλων, όπου άλλοτε πρωταγωνιστούν και άλλοτε υποστηρίζουν σιωπηρά την ιστορία.
Ως Πλατόνοφ, ο Γιώργος Χριστοδούλου, στον αδιέξοδο ρόλο του, ξεγελάει τον θεατή, καθώς αρχικά καλύπτει εντέχνως τον ανώριμο κι επιπόλαιο χαρακτήρα του, φοβάται τη ζωή, ενώ η βαθύτερη ανάγκη του είναι να αρέσει και να τον αγαπούν και ίσως τελικά είναι το μόνο που τον απασχολεί. Ως Άννα, η «ντάμα» Παναγιώτα Βλαντή, η οποία επίσης με μαεστρία καλύπτει την απελπισία της και την ανάγκη της να βρεθεί στην ασφαλή αγκαλιά ενός άνδρα. Ο Γιώργος Ηλιόπουλος, ως ο γιατρός Νικολάι, διαπρέπει στην αναδιανομή πλούτου που επιχειρεί, ενώ ο Όμηρος Πουλάκης, ως Σεργκέι, γιος της Άννας και σύζυγος της Σοφίας, αποδίδει τον ρόλο ενός καλού κι εύπιστου ανθρώπου, που είναι διατεθειμένος να συγχωρήσει και να προχωρήσει. Ως Σοφία, η Έρρικα Μπίγιου, ψυχρή αρχικά, περιφέρεται αναζητώντας ίσως την τιμωρία του ανθρώπου που την πρόδωσε, του Πλατόνοφ, ενώ στο δεύτερο μέρος φανερώνει την απελπισία της για το αδιέξοδο που βρίσκεται.
Η Ειρήνη Καζάκου, ως η Σάσα, σύζυγος του Πλατόνοφ κι αδελφή του γιατρού Νικολάι, αναδεικνύει την αφέλεια της προσωπικότητάς της, γελώντας δυνατά, με τρόπο αμήχανο, ενώ η αγνή διαθεσή της δεν της επιτρέπει να αντιληφθεί το τι συμβαίνει γύρω της. Ο Κώστας Φλωκατούλας, στον ρόλο του Πορφύρι, εκπροσωπεί μια παλαιότερη γενιά, ενώ ο Θανάσης Ζερίτης, ερμηνεύει τον ρόλο του άξεστου κι ωμού Τιμοφέι. Όπως όλοι οι πρωταγωνιστές της ιστορίας, έτσι και ως Ιβάν ο Θανάσης Βλαβιανός, ως Γεράσιμ ο Δημήτρης Καραμπέτσης, ως Μαρία Γκρκοβα η Ιώβη Φραγκάτου, ως Πάβελ ο Σπύρος Ιωάννου και ως Ντουνιάσσα η Αναΐς Έλληνα, όλοι τους σε άμεση επαφή με τα εκφραστικά τους μέσα, προσπαθούν, υπό τις οδηγίες του σκηνοθέτη τους, να δημιουργήσουν ένα αρμονικά δεμένο και ισορροπημένο σύνολο.
∞
Μια παράσταση που θα μπορούσε να έχει γραφεί και σήμερα και που αναδεικνύει τους ανανταπόδοτους έρωτες, τις επίπλαστες σχέσεις, την ουσιαστική μοναξιά μέσα στην πολυκοσμία, τα αδιέξοδα, τις συγκρούσεις και τις συνέπειες των εκάστοτε επιλογών. Μια παράσταση ρεπερτορίου, όπου οι ευάλωτες ψυχές απογυμνώνονται, ενόσω το δραματικό συνοδοιπορεί με το γελοίο, σε κοινωνίες υποκριτικές και χρεοκοπημένες.
«Αγαπώ όλον τον κόσμο. Εσείς μ’ αγαπάτε; Ειλικρινά δεν θέλω τίποτα άλλο»…
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Μάρτιος 2024
