Είδαμε την παράσταση ‘Χορευτική Πανούκλα’ στο Σύγχρονο Θέατρο
Το 1518, στο Στρασβούργο, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί της εποχής, μια ομάδα ανθρώπων ξεκίνησε να χορεύει, απουσία μουσικής, στην κεντρική πλατεία της πόλης και το φαινόμενο αυτό πολλαπλασιάστηκε σε τέτοιο βαθμό, που οι δεκάδες ασθενείς σύντομα έγιναν εκατοντάδες και κατέκλυσαν τους δημόσιους χώρους και όλο αυτό συνεχιζόταν για όσο άντεχε καθένας, μέχρι να λιποθυμίσει ή, στο κακό σενάριο, να πεθάνει.
Και, ως είθισται σε τέτοιες καταστάσεις, οι ταγοί της εξουσίας (πολιτικοί και παπαδαριό), στην αρχή του φαινομένου ανησύχησαν, όχι τόσο γι’ αυτό που συνέβαινε, αλλά για τον αντίκτυπό του στο κοινωνικό σύνολο και τα “προβλήματα” που θα δημιουργούσε στην “εύρυθμη και ρυθμισμένη” λειτουργία του συστήματος. Όταν βρέθηκαν μπροστά σε μια “επιδημία” χορού άνευ λόγου, αποφάσισαν να κάνουν όσα έπρεπε για να “βοηθήσουν” τους πολίτες της χώρας. Ναι, αλλά ποιος μπορούσε να τους βοηθήσει καλύτερα;
Σε ένα γαϊτανάκι απίθανων αποφάσεων των τότε αρχόντων, βλέπουμε να στήνεται μια σκηνή στην πόλη, για να διευκολύνονται οι “χορευτές”· μετά που αυτό δεν δουλεύει (και πώς άραγε…), αποφασίζουν να κλείσουν οτιδήποτε θεωρείται πηγή αμαρτίας στην πόλη (μπας και τους λυπηθεί ο παντοδύναμος, ως ευσεβείς, και τους γλιτώσει), κατόπιν να μαζεύουν σε ένα μοναστήρι της περιοχής τους “ασθενείς” και να τους ντύσουν με κόκκινα παπουτσάκια και να τους ραντίζουν με αγιασμούς, λάδια, μύρα και άλλα σχετικά, προτού τους περιφέρουν γύρω από το ιερό του ναού (για να διώξουν τον δαίμονα), με τα προφανή αποτελέσματα, της τεράστιας οπής στο ύδωρ (κοινώς, μια τρύπα στο νερό!)… Παράλληλα, η επιστημονική κοινότητα της εποχής ψάχνει, με τις όποιες γνώσεις, να βρει τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτούς τους ανθρώπους, ενώ, την ίδια στιγμή, επιφορτίζεται από την κυβέρνηση με το έργο, να βγάζει ανακοινώσεις που θα τονίζουν το πόσο σκληρά δουλεύουν και θα καθησυχάζουν τον κόσμο, που δικαίως βρίσκεται στα κάγκελα. Μέσα σε όλα αυτά, βάλε ότι, λόγω της χορευτικής επιδημίας και των περιοριστικών μέτρων που έχουν επιβληθεί, κάθε παραγωγική δραστηριότητα έχει μπει σε καθεστώς υπολειτουργίας και, απόλυτα λογικά, αρχίζει και πέφτει πείνα στον κόσμο! Τα τρόφιμα γίνονται δυσεύρετα και ακριβά, οργανώνονται συσσίτια και η κεντρική εξουσία μοιράζει παροχές και “επιδοτήσεις”, που κατευνάζουν αρκετά μεγάλη μερίδα του κόσμου – σε όλο αυτόν τον κακό χαμό, κάποιοι έχουν απ’ όλα και σε ποσότητες και, καθώς είναι και “μεγαλόψυχοι”, οργανώνουν και μυστικές χορηγήσεις σε φίλους και εκλεκτούς (όχι, δεν είναι υπουργοί, αλλά άλλοι “λειτουργοί”).
Σε όλη αυτήν την ιστορία, ο απλός κόσμος βρίσκεται στη μέση μιας διαμάχης επιστήμης και θρησκείας, με τους πολιτικούς να το παίζουν διαιτητές και να μην παίρνουν θέση. Η μόνη τους έννοια είναι, όταν αρχίζει να “βράζει” ο κόσμος από την πίεση των προβλημάτων, να φτιάξουν τον σωστό μηχανισμό χειραγώγησης, ώστε να επαναφέρουν την “τάξη” στα πράγματα.
Σας θυμίζει κάτι όλο αυτό; Μήπως κάτι που συνέβη 500 σχεδόν χρόνια μετά; Κάτι που το ζήσαμε όλοι πολύ δύσκολα; Και ακόμη ζούμε με τα απόνερά του, σε συνδυασμό με συνέπειες παλιών λαθών που προέκυψαν μέσα στο γενικότερο κακό; Αν σας θυμίζει, τότε έχουν δίκιο όσοι λένε για τους κύκλους της ιστορίας και τις επαναλήψεις τους ως φάρσα ή τραγωδία και το μόνο συμπέρασμα είναι το διαχρονικό, ότι, ως άνθρωποι, από όσα δεινά μας βρίσκουν, δεν μαθαίνουμε σχεδόν τίποτα.
Η παράσταση είναι μια από τις πιο “έξυπνες” και πλήρεις που έχω παρακολουθήσει ποτέ και δικαιολογεί απόλυτα και τα διθυραμβικά σχόλια, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε, αλλά και τα τωρινά, για την εκδοχή που είδαμε στο Σύγχρονο Θέατρο. Ο Κωνσταντίνος Μάρκελλος έχει στήσει μια εκρηκτική παράσταση γεμάτη κίνηση, μουσική-τραγούδι, πανέξυπνα κείμενα – με τον υπαινιγμό να είναι πανταχού παρών και 9 αεικίνητους ερμηνευτές που, πέραν της πρόζας και της εναλλαγής πολλαπλών ρόλων, τραγουδάνε-παίζουν μουσικά όργανα και φυσικά χορεύουν, όπως οι ασθενείς τότε στο Στρασβούργο. Η ομάδα παραδίδει ένα μήνυμα για τον άνθρωπο και όσα τον απασχολούν διαχρονικά – φόβος, θάνατος, εξασφάλιση, υγεία, μαζί με τις ανάγκες του για ελευθερία, αυτοδιάθεση, σεβασμό στην προσωπικότητά του και τη σχέση του με τις δομές εξουσίες και τους τρόπους που επεξεργάζονται για τον “έλεγχό” του, εκμεταλλεύομενες προς ίδιο όφελος κάθε φορά, οτιδήποτε θα φέρει τον λαό σε ανασφάλεια. Το γεγονός ότι, παρόλα αυτά, οι άνθρωποι επιζητούν ο κόσμος που θα ζήσουν να είναι αυτός που θα φτιάξουν οι ίδιοι και η διάθεσή τους να τον “απαιτήσουν” με κάθε διαθέσιμο μέσον, ακόμη κι αν χαθεί η βολή τους, είναι, αν μη τι άλλο, πολύ ευχάριστο και ελπιδοφόρο.
Το μεγάλο ατού της παράστασης είναι το κείμενο του Κωνσταντίνου Μάρκελλου, που συνδυάζεται με την υπέροχη μουσική που έγραψε για την παράσταση ο Λευτέρης Βενιέδης και, παρότι είναι γεμάτο με φιλοσοφικές και υπαρξιακές αναζητήσεις, έχει ρυθμό, ακούγεται πολύ ευχάριστα από το κοινό και τοποθετεί τον θεατή τόσο στην ατμόσφαιρα ενός μεσαιωνικού κόσμου, αλλά τον συνδέει και με το τώρα, ενώ παράλληλα, στο τελευταίο μέρος του έργου, του δίνει “δουλειά για το σπίτι” για την αξία και τα έργα των κάθε είδους προκαθήμενων και αρχών, αλλά και για τη δική του στάση στα όσα μπορεί να θεωρεί δεδομένα, αλλά προφανώς δεν είναι, και για τα όρια της αντοχής του απέναντι σε όσα καθημερινά εμπλέκεται άμεσα ή έμμεσα…
Οι Ελένη Στεργίου, Γιάννης Μαστρογιάννης, Χρήστος Παπαδόπουλος, Πάνος Ζουρνατζίδης, Ilya Algaer, Μυρτώ Παπά, Λευτέρης Βενιάδης, Βασίλης Ντοροβάτας, Κωνσταντίνος Μάρκελλος, είναι καταπληκτικοί όλοι τους σαν ομάδα και δυσκολεύομαι πολύ να ξεχωρίσω κάποιον. Σημαντικός παράγοντας στην απόδοση των ερμηνευτών, πέρα από τη σκηνοθετική καθοδήγηση, ήταν η επιμέλεια κίνησης και η χορογραφία συνολικά, που το χειροκρότημά μας πηγαίνει στην Ηρώ Κόντη. Πολύ ωραία δουλειά στο αισθητικό και το λειτουργικό κομμάτι των κοστουμιών της παράστασης, από την Νίκη Ψυχογιού, που επιμελήθηκε και τη λιτή, πλην όμως πολυχρηστική, σκηνογραφία. Στα φώτα, ο πάντα εξαίρετος Σάκης Μπιρμπίλης, δικαιολόγησε ξανά γιατί είναι από κορυφαίους σχεδιαστές φωτισμών θεατρικών παραστάσεων.
Μέχρι τις 27 του μήνα έχετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε μία απο αυτές τις παραστάσεις, που ανανεώνουν την ψυχή του θεατή και του ελληνικού θεάτρου. Η Χορευτική Πανούκλα είναι μια ακόμη απόδειξη ότι υπάρχουν οι άνθρωποι και οι δυνάμεις για να εξελίξουν το θεατρικό προϊόν που απολαμβάνουμε οι θεατρόφιλοι, παρουσιάζοντας κλασικά έργα, με αυτόν τον τρόπο που μιλάει στις ανάγκες του τώρα, χωρίς να χάνονται στο ελάχιστο όλα τα νοήματα του κειμένου και να μην προσβάλλεται, απο “αχρηστους” νεωτερισμούς ή “ταρζανιές”, το κοινό.
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Νοέμβριος 2022
