Είδαμε την παράσταση “Ο θεός της σφαγής” στο θέατρο Αθηνά
Όταν ακούς τον τίτλο “Ο Θεός της σφαγής”, υποπτεύεσαι πως το υπόβαθρο κρύβει βία. Ναι, η λέξη ‘σφαγή’ από μόνη της είναι ιδιαζόντως βίαια. Και ο θεός της είναι εκείνος “που κυβερνάει, χωρίς να μοιράζεται την εξουσία του, από την αρχή του κόσμου”, όπως βαθυστόχαστα αναφωνεί ο δικηγόρος ήρωας του έργου.
Την παράσταση την είδα στην πόλη πρώτη φορά τον Μάρτιο του 2014 στο 1ο Φεστιβάλ Εταιρικών Θιάσων ΟΕΘ-ΣΕΗ, που έλαβε χώρα στο θέατρο Προσκήνιο (και είδαμε σχεδόν όλες τις παραστάσεις του) και μου είχε κάνει θετικότατη εντύπωση. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο (που κάνεις δεν θα μπορέσει ποτέ να απαντήσει) δεν είδα την εκδοχή του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη στο Αθηνών και, όταν ανακοινώθηκε το έργο στο θέατρο Αθηνά, υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι δεν θα το έχανα για τίποτα. Μεσολάβησε ενα lockdown ακόμη και τα κλειστά θέατρα, οπότε ήρθε το πλήρωμα του χρόνου τώρα.
Δύο εντεκάχρονα αγόρια (ξέρεις πώς είναι τα αγοράκια σε αυτήν την ηλικία συνήθως… πώς είναι τα κοριτσάκια γλυκά και γελαστά; Καμία σχέση!), παίζουν κλέφτες κι αστυνόμοι σε μια πλατεία στο Παρίσι και, πάνω στο παιχνίδι, το ένα παιδάκι, με ένα ξύλο, χτυπάει το άλλο λίγο πιο άτσαλα απ’ ότι ήθελε προφανώς και του σπάει δύο δόντια… Αγόρια…
Οι γονείς του θύτη μαζεύουν την ουρά κάτω από τα σκέλια και πηγαίνουν να συναντήσουν την οικογένεια του θύματος, για να δώσουν όλοι μαζί, ως ενήλικες, μια “πολιτισμένη” λύση μέσα από τον διάλογο. Εδώ, το σαλόνι αυτού του σπιτιού βλέπουμε μπροστά στα μάτια μας. Ένα δωμάτιο που στυλιστικά παρεπέμπει σε μια κουλτουριάρα οικοδέσποινα, που παίζει να είναι και κομματάκι ψυχαναγκαστική. Μόλις μας συστήνονται τα ζευγάρια, λέμε ωραία, την κυρία του σπιτιού την πετύχαμε, πάμε να δούμε και τους υπόλοιπους. Ο σύζυγός της, είναι ένας λαϊκός τύπος, φιλικός, που πουλάει είδη σπιτιού και κιγκελαρίας στις γειτονιές της πόλης. Χαμογελαστός και φιλόξενος, πιστεύει ότι όλο αυτό είναι μια παρεξήγηση μεταξύ δύο μικρών παιδιών και πως όλα θα φτιάξουν σε λίγο καιρό.
Το άλλο ζευγάρι είναι μια μαμά που έχει τις δουλειές της να την απασχολούν, παράλληλα με το μεγάλωμα του κανακάρη της και σιχτιριάζει από μέσα της, την ώρα και την στιγμή που το βλαστάρι της έκανε αυτήν τη βλακεία και πρέπει τώρα να ανεχτεί την αντιπαθή οικοδέσποινα και τα λεγόμενά της. Ο δικηγόρος σύζυγος, με το χαρακτηριστικό αξεσουάρ, κινητο-σκουλαρίκι, δεν θέλει να βρίσκεται εκεί, μιας και έχει καλύτερα πράγματα να ασχοληθεί (όπως, να διαστρεβλώσει την αλήθεια για ένα φάρμακο που κυκλοφόρησε μια εταιρεία-πέλατης) και ζορίζεται αρκετά με το ύφος και το λεξιλόγιο της μαμάς του θύματος. Ο έτερος μπαμπάς προσπαθεί να κρατάει ισορροπίες και να μην αφήνει τα πράγματα να παρεκτρέπονται, αλλά η σύζυγός του “τραβάει το λουρί” διαρκώς, αναγκαζοντάς τον να συμφωνεί με όσα υποστηρίζει αυτή.
Κουβέντα στην κουβέντα, η κατάσταση γίνεται εκρηκτική και ο μπαμπάς του δαρμένου καταφεύγει στο αλκοόλ για να χαλαρώσει – το ίδιο και ο μπαμπάς δικηγόρος. Κάτι το πιώμα, που ακολουθούν και οι κυρίες, κάτι τα νεύρα όλων που είναι στην τσίτα, ξεκινάει ένας μίνι εμφύλιος μεταξύ τωνδύο ζευγαριών, με τους άνδρες να συνασπίζονται και να κατηγορούν τις γυναίκες (για άσχετα γεγονότα με αυτά που, υποτίθεται, ήρθαν να συζητήσουν) και το ανάποδο. Και με μια ασήμαντη αφορμή, οι δεσμοί αυτοί σπάνε και αρχίζει ο ένας να επιτίθεται στον άλλο, αφήνοντας τον πολιτισμό και τις αβρότητες στην άκρη και επιτρέποντας στον μικρό κάφρο που ζει μέσα τους να δίνει ρεσιτάλ… Όταν καταλαγιάσουν τα πάθη και εξαντλημένοι θα πέσουν άδειοι πάνω στον καναπέ, θα κοιτάξουν γύρω τους και θα τρομάξουν από αυτό που οι ίδιοι δημιούργησαν. Ο θεός της σφαγής ξαναέκανε το θαύμα του…
Μια παράσταση προσεγμένη στη λεπτομέρειά της, είναι αυτός “Ο θεός της σφαγής” που σκηνοθετεί ο Κώστας Φιλίππογλου. Έχεις την αίσθηση, μετά την “αναγνωριστική” αρχή, πως κάποιος έχει στήσει μια χορογραφία, που σταδιακά θα κλιμακώνεται και στο τέλος θα “αδειάσει” τελείως, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους τέσσερις ήρωες. Η Μυρτώ Αλικάκη κρατάει τον ρόλο της κουλτουρίστριας μαμάς, που πιστεύει πως μόνο η τέχνη εξυψώνει τον άνθρωπο και προσπαθεί να κάνει όλους να ταυτιστούν μαζί της. Πάρα πολύ καλη και εξαιρετικά “σπαστική”, όταν παίζει με τις λέξεις “εξοπλισμένος-οπλισμένος” ή όταν τρελαίνεται για τα σπάνια βιβλία της. Επιβλητική στο σπίτι, δεν βλέπει ότι η συμπεριφορά δεν ταιριάζει με τα λεγόμενά της και ότι καταπιέζει τον σύντροφό της.
Αυτός ο σύντροφος και ωραίος, φαινομενικά, τύπος, που δεν έχει κανένα πρόβλημα με το επάγγελμά του και ανέχεται μέχρι ενός ορίου, όπως προκύπτει, την ιδιοτροπία της γυναίκας του, ενσαρκώνεται από τον Κωνσταντίνο Κάππα. Ο ιδανικός άνθρωπος για τον ρόλο, γελαστός και άνετος, πείθει για τις καλές πρόθεσεις του αρχικά και μετά γίνεται συμπαθής, όταν κάνει το μικρό του ξέσπασμα. Δεν θα τον ήθελα για πατέρα, γιατί έχει διάφορα “θέματα” και δε διστάζει να κάνει ό,τι χρειάζεται για να βοηθήσει τον εαυτό του, αδιαφορώντας για το τι μπορεί να θέλει το παιδί του (ή τουλάχιστον ας μίλαγε από πριν και να εξηγούσε το όχι του…).
Ο Δημήτρης Αλεξανδρής, που πρώτη φορά είδαμε σε κωμικό ρόλο, κατάφερε να μας κάνει να γελάσουμε πάρα πολύ, με τις εκφράσεις του προσώπου του, όταν στην αρχή του έργου βαρυγκομούσε που βρισκόταν εκεί και όχι στο γραφείο του, αλλά και αργότερα που το πήρε απόφαση και έγινε μέλος “της παρέας”. Ήταν εξαίρετη η μεταμόρφωσή του αποό τον ψύχραιμο νομικό στον άνθρωπο που νομίζεις ότι έχει τον καυγά ευκολάκι! Η πολύ ευχάριστη έκπληξη άκουγε στο όνομα Ευσταθία Τσαπαρέλη, που υποδύεται τη σύζυγο του δικηγόρου, που είναι μια γυναίκα καρίερας ταυτόχρονα. Γελούσαμε, παρατηρώντας την να “φορτώνει’ σιγά σιγά, αρχικά με την άλλη μητέρα και μετά με τον άνδρα της και πέτυχε να δώσει πειστικά, μια ηρωίδα σε μεγάλη πίεση, που το ξέσπασμά της ήταν απλά μεγαλοπρεπές! Στην σκηνές που καταρρέει σωματικά, ενώ θα έπρεπε να προβληματιστούμε με την εικόνα της, εμείς γελούσαμε γιατί αυτό μας έβγαζε η παράσταση.
Πανέμορφο το σκηνικό του Αντώνη Χαλκιά και πολύ όμορφα τα ρούχα των πρωταγωνιστών, που φρόντισε η Κέλλυ Σταματοπούλου.
Σίγουρα, από την πρώτη παράσταση που θυμάμαι, η τωρινή στο θέατρο Αθηνά είναι στα σημεία καλύτερη. Έχει τέσσερις καταπληκτικούς ηθοποιούς, που υπηρετούν με “στρατιωτική” πειθαρχία τις σκηνοθετικές εντολές και η μαύρη κωμωδία της Γιασμίνα Ρεζά γίνεται, μετά τη μέση του έργου, μια κωμωδία καταστάσεων, που πίσω από τις καταστάσεις που προβάλλει, κρύβει πολύ μεγάλες αλήθειες. Για τον κοινωνικό ρατσισμό που οι περισσότεροι κουβαλάμε, τη βία που βρίσκεται παντού και στην παγίδα της πέφτουμε ηθελημένα ή μη, την υποκρισία των “μεγάλων”, που πολλές φορές δεν έχουν ωριμάσει και συμπεριφέρονται εντέλως χαζά, παρακινούμενοι από εγωισμούς και μικροπρέπειες. Όταν την επόμενη μέρα έχεις επιστρέψει στη ρουτίνα σου και αναλογιστείς κάποια από όσα είδες, αν θελήσεις, θα έχεις υλικό για συζήτηση με τους γύρω σου ή τον εαυτό σου, γιατί κάτι από όλα αυτά ίσως στο παρελθόν είχαν, στη θέση των ηρώων, πρωταγωνιστή εσένα….
Σίγουρα από τις πολύ καλές παραστάσεις που έχω δει μέχρι στιγμής και προτείνεται για όλον τον κόσμο, γιατί και θα περάσετε καλά και θα δείτε πως έχουν δίκιο, όσοι λένε πως το “τέρας” το σκοτώνεις πρώτα μέσα σου και μετά προσπαθείς να φτιάξεις τον κόσμο.
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Νοέμβριος 2021
