Είδαμε την παράσταση ‘Ο Πελεκάνος’ στο Μικρό Broadway

Ο Σουηδός θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και ζωγράφος, August Strindberg, το 1907 γράφει το αριστουργηματικό, από πλευράς τεχνικής, «Pelikanen» (Πελεκάνος). O Strindberg, προερχόμενος από μια μικροαστή πολυμελή οικογένεια, έζησε τη χρεοκοπία του πατέρα του, έχασε την παραδουλεύτρα μητέρα του σε ηλικία 13 ετών και μεγάλωσε μέσα στις στερήσεις και στην κακότητα της μητριάς του. Έγινε ένα παιδί αντιδραστικό, οξύθυμο, αλλά και υπερευαίσθητο, που δεν κατόρθωσε ποτέ να απαλλαγεί από την προσφώνηση «ο γιος της δούλας», τίτλος που το 1886 δίδεται και σε ένα από τα έργα του.

Ο Strindberg απορρίπτεται από εκδότες, κάποια έργα του αργότερα θεωρούνται βλάσφημα και κατάσχονται, η συγγραφική και η προσωπική ζωή του περνούν από πολλά σκαμπανεβάσματα, αν και όσο περνάει ο καιρός η δημοτικότητά του γνωρίζει δόξες. Τα παιδικά του χρόνια και όλη του η ζωή, ίσως αποτελούν και τους λόγους που τα έργα του είναι γραμμένα με τρόπο ρεαλιστικό, σκληρό, καυστικό, σατιρικό, νατουραλιστικό, ενώ σε πολλές περιπτώσεις έντονα είναι τα στοιχεία του αντιφεμινισμού και μισογυνισμού του. Έτσι, οι ταραχώδεις σχέσεις ανδρών -γυναικών, που απεικονίζονται στα έργα του, γίνονται κοινά αποδεκτές ως έκφραση των δικών του αμφίθυμων συναισθημάτων προς τις γυναίκες. Το έργο του, από τον αρχικό επαναστατικό σοσιαλισμό, σταδιακά περνάει στον φιλελεύθερο συντηρητισμό και σημειώνεται ότι, παρά του τρεις γάμους του και τα πέντε παιδιά που απέκτησε, πάντα έτρεφε απέχθεια για τη σύμβαση του γάμου και την οικογένεια. Σύμφωνα με τους μελετητές, η προσωπική του δυστυχία και η απαισιοδοξία του αντανακλώνται στα έργα του και τα περισσότερα αποτελούν μελέτη της ύπαρξης και των δεσμών της.

∞

Με πλήθος συμβολισμών, ο Strindberg γράφει το έργο «Πελεκάνος», όπου η Μητέρα έχει καταστρέψει τις ζωές των παιδιών της και ίσως είναι η μοναδική υπεύθυνη για τον θάνατο του συζύγου της. Μια μακάβρια Μητέρα, τα δυστυχισμένα Παιδιά της και ο αριβίστας Γαμπρός της, μπλέκονται σε ένα γαϊτανάκι ένοχων μυστικών και εκδικητικότητας, σε μια οικογένεια καταδικασμένη να ζει, δηλητηριάζοντας ο ένας τον άλλο. Και κάπου εκεί το φάντασμα του Πατέρα να προσθέτει κι άλλο τρόμο στους εφιάλτες των ζωντανών.

Στο ανεμοδαρμένο, παγωμένο σπίτι της οικογένειας, η αυταρχική μάνα έχει στερήσει από τα παιδιά της τη θέρμανση, τη φυσιολογική διατροφή, ακόμη και το μητρικό γάλα. Παντρεύει την κόρη της με τον πρώην σύντροφο της, ο οποίος ως μοναδικό του μέλημα έχει τον απόλυτο έλεγχο της οικογενειακής περιουσίας, που νομίζει ότι υπάρχει. Ο πατέρας της οικογένειας έχει πεθάνει μέσα στη μοναξιά και την απόγνωση και τώρα πια τριγυρνάει, ως φάντασμα, στο παγωμένο σπίτι, ενώ ο άνεμος που μπαίνει από τα σπασμένα τζάμια ή και το ίδιο το φάντασμα του πατέρα (ποιος να ξέρει στ’ αλήθεια), λικνίζουν την κουνιστή του πολυθρόνα. Οι νιόπαντροι επιστρέφουν στο σπίτι μετά από τον θάνατο του πατέρα, ενώ ο γιος της οικογένειας ψάχνει την αλήθεια και τον τρόπο να την αντιμετωπίσει. Μια αλυσιδωτή αντίδραση γεγονότων οδηγεί τα παιδιά εναντίον της μητέρας τους. Απαιτούν την ελευθερία τους και τη δικαιοσύνη. Η αφύπνιση και η απελευθέρωση είναι κοντά, με όποιο τίμημα…

Σε αντίθεση με τον μύθο του πελεκάνου, όπου η μητέρα θυσιάζει τη ζωή της προκειμένου να σώσει τα μικρά της, η μάνα του Strindberg αποτελεί μια μάνα «βρικόλακα», η οποία στερεί από τα παιδιά της ακόμη και την τροφή. Η εωσφορική μητέρα και η πείνα, δημιουργούν έναν κόσμο μόνιμης έλλειψης, όπου τα χειραγωγούμενα παιδιά, ως υπνοβάτες, ζούνε μέσα στη δική τους σκληρή πραγματικότητα, η οποία ομοιάζει με μια παγίδα δίχως διέξοδο.

∞

Τη φετινή σαιζόν «Ο Πελακάνος» ανεβαίνει στη σκηνή του Μικρού Θεάτρου Broadway, σε δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία Ζαχαρία Ρόχα. Τρεις πίνακες, υψηλής αισθητικής, του γνωστού εικαστικού Kreutz, συμπρωταγωνιστούν στην παράσταση, ενώ το βασικό μουσικό μοτίβο, που ακούγεται, είναι το Waltz No 2, του Dmitri Shostakovich. O Kreutz υπογράφει επίσης τα λιτά, αλλά λειτουργικά σκηνικά και τα κοστούμια που προσδίδουν την ανάλογη σημασία στον κάθε ρόλο, ενώ τους καταλυτικούς φωτισμούς επιμελείται ο Βασίλης Πλατάκης.

Ο Ζαχαρίας Ρόχας κινεί τους χαρακτήρες αβίαστα και δημιουργεί επιτυχημένα τη δική του σκηνική πραγματικότητα. Η Γωγώ Ατζολετάκη στον απαιτητικό ρόλο της μητέρας Elise, αναδεικνύει τη διεφθαρμένη φύση της και με μια ανατριχιαστική ερμηνεία, επιβάλλεται στα ανάμεικτα συναισθήματα που δημιουργεί στο κοινό. Ο Χρήστος Φωτίδης, στον ρόλο του εκλιπόντα συζύγου, κινείται ως αερικό, αναδεικνύοντας την τεχνική του ικανότητα. Ο Λεωνίδας Αργυρόπουλος, ως Axel, με την αψιά συμπεριφορά του, δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν υπάρχει ίχνος αθωότητας στις σχέσεις του. Η δε Αθηνά Λάτση και ο Νίκος Αμπουσαάρ, ερμηνεύουν τους ρόλους των παιδιών Gerda και Fredrik αντίστοιχα και αποδέχονται, επιτυχώς, την πρόκληση που τους προσφέρει ο δύσκολος ρόλος τους.

∞

Άνθρωποι εγκλωβισμένοι στις ενοχές, τις εμμονές και τις φοβίες τους, που η ψυχοσύνθεσή τους βιώνει ακόμη την σκληρή πραγματικότητα της παιδικής τους ηλικίας. Αιχμάλωτοι της μοίρας τους, αναζητητές της ανείπωτης αλήθειας, που στοχεύουν στην ενηλικίωσή τους, μέσα από μια τυφλή πάλη. Μέχρι να βρούνε το θάρρος να πάψουν να παρατηρούν τις αφόρητα επαναλαμβανόμενες ημέρες τους και να αντιμετωπίσουν την αλήθεια.

Μια παράσταση εμποτισμένη με πολλά συμβολιστικά στοιχεία, τα οποία αποτελούν προέκταση της ψυχολογίας του ατόμου και που αξίζει να τη δούμε. Μία παράσταση όπου γίνεται σαφές ότι όταν η ελπίδα πεθαίνει και οι ψευδαισθήσεις είναι άχρηστες, τότε ανοίγει ο κόσμος των συναισθημάτων και κάποιες φορές και των ακραίων αντιδράσεων.

Περισσότερα εδώ.

Έλενα Χατζοπούλου, Νοέμβριος 2022