Είδαμε την παράσταση ‘Nerium Park’ στο Θέατρο 104

Είδα έναν άνδρα να πέφτει
είδα έναν άνδρα να πέφτει
…να πέφτει

Είδα έναν άνδρα να πέφτει
όμως δεν πρόλαβα να κάνω ευχή
δεν πρόλαβα να κάνω ευχή… 

(LP: Υπέροχο τίποτα, 1993, Στιχουργός: Γιάννης Αγγελάκας )

Τη χρονιά που κυκλοφόρησε ο εν λόγω δίσκος, ήμουν 18 ετών. Απ’ όλα τα κομμάτια που περιείχε (8 μόλις και πολύ μικρής διάρκειας τα περισσότερα), μου κόλλησε το εν λόγω. Δεν ξέρω γιατί. Έτσι μου καρφώθηκε ο στίχος. Έδινα 2η φορά Πανελλήνιες, είχα όνειρα για το τι θα ήθελα να σπουδάσω αρχικά και για την κρυφή μου αγάπη, που κάποια στιγμή θα προσπαθούσα να μπω πιο βαθιά μέσα της, παρακολουθώντας ίσως κάποια μαθήματα σε μια σχολή.

2008 – είμαι πλέον 33 ετών. Η παλιά εκεινή αγάπη που λέγαμε, είναι το επάγγελμά μου – το Πανεπιστήμιο αποδείχτηκε πιο γοητευτικό απ’έξω παρά από μέσα. Θυμάμαι τους στίχους του Αγγελάκα, εκείνο το πρωί, που με φωνάζουν να υπογράψω την απόλυσή μου… μα πώς; Γιατί; Είμαι ένας πυλώνας, όπως λέτε, της εταιρείας, δώστε μου σας παρακαλώ μια εξήγηση γι’αυτήν την απόφαση… Ο έλεγχος στην έξοδο για να βεβαιωθούν ότι δεν πήρα τίποτα δικό τους, φεύγοντας, ήταν απόλυτα εξετευλιστικός, αν σκεφτεί κάποιος ότι εκεί μέσα έδωσα 7 ολόκληρα χρόνια της ζωής μου και στις βιτρίνες τους υπήρχαν (κι ακόμη και σήμερα) δικές μου αποκλειστικά δημιουργίες (που ποτέ δεν διεκδίκησα τα πνευματικά δικαιώματα· πού να ξέραμε από τέτοια, εκείνες τις εποχές…). 

Οι επόμενοι μήνες θα κυλήσουν με δεκάδες αποστολές βιογραφικών και συνεντεύξεις με την ίδια όμως κατάληξη…”Έχετε υπερβολικά πολλά προσόντα για τη θέση, δεν μπορούμε να σας πληρώνουμε αυτά που αξίζετε”. Ακόμη κι όταν έκανα εκπτώσεις, ή επωδός ήταν η ίδια, γαρνιρισμένη με τη σάλτσα των ασφαλιστικων εισφορών, που δεν μπορούσαν να αποφύγουν, λόγω προϋπηρεσίας και βιογραφικού. Και τότε είδαν κι άλλοι έναν άνδρα να πέφτει… Ίσως έτσι νόμιζα και να τον είδαν μερικοί παρατηρητικοί και κάποιοι εξ αυτών ίσως προλάβαν να κάνουν και ευχή. Το ταξίδι υπό το μηδέν είχε ξεκινήσει, είχε και κάτι ξώφαλτσο από κατάθλιψη και, στον στροβολισμό αυτής της διαδρομής, κάποια στιγμή πιάστηκα από κάπου και βρήκα λόγους να προσπαθώ να κάνω κάτι για μένα, αρχικά, και μετά γι’ αυτούς που με αγαπούν. Αν θελήσεις να μάθεις πώς είναι αυτο το ταξίδι στον βυθό της ατομικής απόρριψης και πώς νιώθεις, μπορώ να σου μιλάω για μέρες….

Ταυτίστηκα πολύ με τον Ζεράρ του έργου.Τον ένιωσα δικό μου άνθρωπο. Πώς το λένε, αδερφό μου… Έναν πιο ευάλωτο αδερφό, όπως αποδείχτηκε, που δεν την πάλεψε με το θηρίο τελικά.

Έχουν αυτός και η σύντροφός του μόλις αγοράσει ένα όμορφο καινούριο σπίτι. Στα προάστια. Στον καθαρό αέρα. Καλοβαλμένοι κι οι δύο. Ανώτερη μόρφωση, στελέχη σε μεγάλες εταιρείες, με οικονομική άνεση. Τους πρωτοσυναντήσαμε Νοέμβρη μήνα στη μετακόμιση στο νέο σπιτικό. Ο Ζεράρ πανευτυχής. Η Μάρτα έχει κακή διάθεση –  στη δουλειά, ως  υπεύθυνη προσωπικού, πρέπει να αξιολογήσει και εμμέσως να υπογράψει την απόλυση των λιγότερο “παραγωγικών”. Σκέφτεται γιατί δεν αγοράζουν κι άλλοι στο συγκρότημα σπίτια και προβληματίζεται με την εμμονή του συντρόφου της να κάνουν παιδί. Ορθολογίστρια και κάποιες φορές ψυχρά υπολογιστική, δεν καταλαβαίνει κάποιες φορές τον συναισθηματισμό του Ζεράρ, αντιδρά λίγο περίεργα για τα χρόνια που ζει με αυτόν τον άνθρωπο και θεωρητικά γνωρίζει με τι είδους άνθρωπο συζεί.

Η Μάρτα, πιο “γήινη”, λαμβάνει πιο δυνατά τα μηνύματα πως ο μικρός παράδεισος στα προάστια, ίσως δεν είναι ακριβώς αυτό που περιέγραφε το μεσιτικό και ότι είναι πιθανό το σενάριο να μη δουν ποτέ κανέναν γείτονα, ούτε να νοικιαστούν ποτέ τα εμπορικά καταστήματα που στέκουν άδεια στην περιοχή. Εκείνος, πιο αλέγκρος και υπέρμετρα αισιόδοξος, προσπαθεί να της διασκεδάσει την ανησυχία και να την πείσει πως όλα θα πάνε καλα. Φευ! Ούτε νέοι κάτοικοι έρχονται ούτε βελτιώνεται η ζωή τους, αφού ο Ζεράρ απολύεται από την εταιρεία που εργάζεται. Εκείνη προσπαθεί, με τη λογική, να τον κρατήσει όρθιο, ενώ παράλληλα κυοφορεί το πρώτο τους παιδί, λέγοντάς του κάποια μέρα πως μπορεί να “κρατάει” αυτή ολόκληρο το σπίτι με τις απολαβές της, μέχρι να βρει ο Ζεράρ ξανά δουλειά.

Οι διαδοχικές απορρίψεις από υποψήφιους εργοδότες “ρίχνουν’ την ψυχολογία του και οι πρώτες μαύρες σκέψεις εγκαθίστανται στο κεφάλι του. Έχουν περάσει 4 μήνες και αυτός ακόμη δεν έχει βρει δουλειά και έχει παραιτηθεί ψυχολογικά από το ενδεχόμενο να τον ξαναπροτιμήσει κάποιος. Το ταξίδι στην κατάθλιψη έχει μόλις ξεκινήσει την πορεία του προς τα κάτω και η Μάρτα δεν μπορεί να αντιληφθεί τι είναι αυτό που του συμβαίνει, αντιδρώντας, όπως της βγαίνει, κάθε φορά που ο σύντροφός της μιλάει για τον άγνωστο άστεγο που έκανε φίλο και έρχεται στο σπίτι όποτε λείπει εκείνη ή όταν ξυπνάει μέσα στη μαύρη νύχτα για να πάει μια βόλτα στον κοντινό λόφο. Λειτουργεί με μια περίεργη ψυχρότητα και σε κάθε της απόφαση ή συζήτηση, ξεκινάει με το δεδομένο ότι απευθύνεται σε έναν κακομαθημένο, εγωιστή τύπο και όχι σε κάποιον με διαλυμένη ψυχολογία. Και οι μήνες περνάνε και έρχεται το καλοκαίρι και ο Ζεράρ νιώθει πιο μόνος από ποτέ. Η Μάρτα έχει προσκολληθεί στα επαγγελματικά της και σε μια συνάδελφο επίσης σε ενδιάφερουσα, και επιπλέον μη μπορώντας να δεχτεί ότι κάτι κακό του συμβαίνει, αποφασίζει να επιστρέψει στο σπίτι των γονιών της, στο τέλος του καλοκαιριού, και να τον χωρίσει.. Οι μικρές επισκέψεις της για να μιλήσουν για την τύχη του διαμερίσματος, απλά επιταχύνουν την τελική έξοδο του Ζεράρ από το προσκήνιο.

Όταν, για μέρες, θα χάσει επαφή μαζί του, θα επιστρέψει για να διαπιστώσει την οδυνηρή πραγματικότητα. Είναι Οκτώβριος, σε λίγο θα φέρει στη ζωή το πρώτο της παιδί, που θα πρέπει κάποια στιγμή να του εξηγήσει γιατί δεν έχει μπαμπά….

Στο θέατρο 104 δεν είδαμε μια παράσταση. Μπήκαμε στο σπίτι ενός ζευγαριού. Καθίσαμε περιμετρικά του διαμερίσματος και, μέσα από τους “διάφανους” τοίχους, που μας έδειχναν σε κάθε σκηνή και έναν άλλο χώρο, παρακολουθήσαμε ένα ζευγάρι για 11 ολόκληρους μήνες. Γίναμε μάρτυρες της ζωής που ονειρευόταν και αυτής που τελικά θα ζούσαν (όσοι ζούσαν…). Είδαμε δύο ανθρώπους που δεν ήταν ίδιοι και αλληλοσυμπληρωνόνταν, που προσπαθούσαν να φτιάξουν τα πράγματα όπως καταλάβαινε, ο καθένας, “σωστά”. Ο Ζεράρ, του Αστέριου Πελτέκη, είναι ένας ερωτευμένος άνδρας, αισιόδοξος και λίγο αιθεροβάμων, αλλά δεν είναι κακός άνθρωπος. Καταπιέζεται ψυχολογικά από τη σύντροφό του που έχει μια κρυφή αίσθηση ανωτερότητας και σαδιστικά η ζωή τής προσφέρει την “ικανοποίηση” να πει ότι είχε δίκιο. Δεν είναι κακός άνθρωπος, ούτε η Μάρτα της Βιργινίας Ταμπαροπούλου. Ίσως λίγο παραπάνω φιλόδοξη και μάλλον λιγότερο συναισθηματική και περισσότερο εγκεφαλική, αλλά σίγουρα δεν επιδιώκει να πάθει κάτι άσχημο ο σύντροφός της – μόνο που, μετά την απόδειξη της όποιας κυριαρχίας της, σταματάει να βλέπει με καθαρά μάτια και χάνει ολοκληρωτικά το παιχνίδι (αν αισθάνεται τύψεις; Δεν ξερω, της το εύχομαι…).

Οι δύο ηθοποιοί, με τη βοήθεια του Γρηγόρη Καραντινάκη, που έχει αναλάβει τη σκηνοθεσία, δούλεψαν πολύ για να μας δείξουν ένα ζευγάρι που, αν ξεχνάγαμε τη θεατρική σύμβαση, εύκολα θα λέγαμε ότι ναι, “βλέπουμε, μέσα από τους γυάλινους τοίχους του διαμερίσματος, ένα ζευγάρι που ζει στο όμορφο σπίτι του στα προάστια”. Ευρυματική η σκηνοθετική επιμέλεια και εξαιρετική η προσέγγιση στο κείμενο του Josep María Miró, που είναι γεμάτο αλήθειες για όλα αυτά που ζούμε καθημερινά. Το “σπίτι” του ζευγαριού και οι χώροι του, που γίναμε θεατές, φέρουν την υπογραφή της Άσης Δηµητρολοπούλου, που έχει επιμεληθεί και τα κοστούμια της παράστασης. Οι φωτισμοί, που διέφεραν πολύ από τους συνήθεις θεατρικούς, αφού χρησιμοποιήθηκαν φωτιστικά που έχουμε στα σπίτια μας, ήταν του εξαιρετικού Σάκη Μπιρμπίλη.

Το Nerium Park είναι μια δυνατή και σκληρή παράσταση, όπως αντιστοίχως στην καθημερινότητα το ίδιο είναι και η αλήθεια. Δεν στρογγυλεύει τις γωνίες και είναι μια κατάθεση για την κρίση που ήρθε αθόρυβα, πακέτο με την οικονομική, την ηθική, που επηρέασε αρκετά, ίσως περισσότερο από τα λεφτά που χαθήκαν, τις ζωές πολλών ανθρώπων. Είναι μια γροθιά στο στομάχι και όσο προετοιμασμένος κι αν πας, σίγουρα θα βγεις πολύ διαφορετικός από τον άνθρωπο που μπήκε στην αίθουσα. Την προτείνω ήδη σε φίλους μου, που έχουμε κοινές πορείες, ως ένα καλό μάθημα για να αναγνωρίσουμε όλους και όσα μας κρατήσαν όρθιους και σήμερα μπορούμε να τα συζητάμε και να τα λέμε πόσο τυχεροί είμαστε που έχουμε αυτήν την “πολυτέλεια”. Για όσους αγαπούν τα δυνατά κοινωνικά έργα, που ξεχειλίζουν από καλές ερμηνείες και σου δίνουν τροφή για το μυαλό, η παράσταση είναι από εκείνες που δεν χάνονται, απλά.

Υ.Γ. Το τραγούδι της αρχής του κειμένου, μπορείτε να το βρείτε και στην ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου “Ο Εργένης” (1997), όπου θα παρακολουθήσετε κι εκεί μια ιστορία καταστροφής ενός άνδρα (που προσπαθεί να  καταλάβει τι λάθος κάνει και όλα μονιμώς λειτουργούν εις βάρος του), με κύριους πρωταγωνιστές έναν συγκλονιστικό Στράτο Τζώρτζογλου και έναν υπέροχο Άκη Σακελλαρίου, σε ένα δίδυμο που οι συντριβές του ενός, τροφοδοτούν με όσα χρειάζεται κάθε φορά, τον άλλον.

Περισσότερα εδώ.

Θοδωρής Κ., Νοέμβριος 2021