Είδαμε την παράσταση ‘Κοιμώμενος Χαλεπάς… Ο ΣΑΛόΣ άΓΙΟΣ’ στο θέατρο Αλκμήνη
Τι χρειάζεται ένας μονόλογος για να κρατήσει τον θεατή;
Αρχικά, ένα πολύ δυνατό κείμενο και στη συνέχεια μια καλή σκηνοθεσία, ώστε να αναδειχθεί το κείμενο. Ε, και φυσικά την ερμηνευτική δεινότητα του ηθοποιού. Όταν δε, έχουμε να κάνουμε με μια αληθινή ιστορία, τότε όλες αυτές οι προϋποθέσεις απαιτούνται.
Στην παράσταση «Κοιμώμενος Χαλεπάς, ο ΣΑΛόΣ άΓΙΟΣ», συντρέχουν όλες οι προαναφερθείσες προϋποθέσεις κι έτσι το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας παράστασης που αγγίζει την ψυχή του θεατή.
Το γλαφυρό κείμενο του Άγγελου Ανδρεόπουλου, γεμάτο με συναισθηματικά κρεσέντο, φέρνει το Γιαννούλη Χαλεπά, τον σαλό Άγιο, στο δωμάτιό του, στο ψυχιατρείο της Κέρκυρας. Μέσα στο δωμάτιο αυτό, ο Χαλεπάς ανατρέχει στα παιδικά του χρόνια, στις σπουδές του, στην τιμωρητική άρνηση της μητέρας του να του επιτρέψει να ασχοληθεί με την τέχνη του μαρμάρου, στον μοναδικό του έρωτα, στη μοναξιά του και στην… τρέλα του. Μέσα σε αυτό το δωμάτιο, τα δημιουργήματα του μυαλού του γίνονται η πραγματικότητά του, ενώ το σήμερα με το χθες και το παρελθόν μπερδεύονται και γίνονται ένα κουβάρι.
∞
Η ζωή του γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά κινήθηκε μεταξύ σχιζοφρένειας και θριάμβου. Μεταξύ απαγορεύσεων και επιμονής. Μεταξύ απορρίψεων και αναγνώρισης.
Γιος φημισμένων Τηνίων τεχνιτών μαρμάρου, γεννήθηκε με το ταλέντο της γλυπτικής στο αίμα του. Από μικρό παιδί έπλαθε το χώμα και σμίλευε το μάρμαρο, όμως η σκληρή, δεσποτική και καταπιεστική μητέρα του, αυτή του την αγάπη και το ταλέντο, τα απέδιδε σε κάτι νοσηρό κι αφύσικο, ενώ ονειρευόταν να τον δει έμπορο, μακριά απ’ τα μάρμαρα, όπως του έλεγε. Κι όλο τον τιμωρούσε κι όλο τον έδερνε κι όλο τον αποκαλούσε σαλό κι όλο ο Γιαννούλης την παρακαλούσε «μη με βαρείς… ωρή μάνα μ’, μη».
Τις νύχτες, όμως, νοερά, το ‘σκαγε και ονειρευόταν μορφές και σχήματα, μέχρι που τελικά κατάφερε να σπουδάσει γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και κατόπιν να συνεχίσει τις σπουδές του, με υποτροφία, στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, του Μονάχου. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, δημιουργεί το δικό του εργαστήρι, γίνεται γνωστός για την τελειομανία του και εξαιτίας της δέχεται μια παραγγελία για ένα γλυπτό, για τη Σοφία Αφεντάκη, η οποία, στα 18 της χρόνια, έφυγε από φυματίωση. Μετά από πολλές σκέψεις, σχετικά με το πώς θα έδινε ψυχή στο μάρμαρο και πολλά προπλάσματα, δημιουργεί το διάσημο γλυπτό Η Κοιμωμένη, το οποίο κοσμεί τον τάφο της Αφεντάκη, στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
Όμως, ο ψυχισμός του είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος και μετά από έναν νευρικό κλονισμό που υπέστη, χωρίς κάποιον προφανή λόγο, και την απόπειρα αυτοκτονίας, ο Χαλεπάς καταστρέφει κάποια έργα του και οδηγείται στο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας. Η υπερκόπωση, τα παιδικά ψυχικά του τραύματα, ο ανεκπλήρωτος έρωτας με τη συμπατριώτισσά του Μαριγώ Χριστοδούλου, η μοναξιά, η καταβύθιση στη σιωπή, ίσως είναι οι λόγοι που τον οδήγησαν εκεί, μιας και ούτε οι γιατροί δεν μπορούσαν να καταλήξουν εύκολα σε διάγνωση. Άνοια, είπαν τελικά και τον αντιμετώπισαν όσο πιο σκληρά μπορούσαν, ενώ του απαγορεύτηκε να σχεδιάζει ή να πλάθει. Όλες του οι προσπάθειες, εκείνης της περιόδου, καταστράφηκαν, εκτός από ένα έργο του, που εκλάπη από κάποιον σωφρονιστικό υπάλληλο και βρέθηκε τυχαία, μετά από χρόνια, στο υπόγειο του ιδρύματος. Μετά τον θάνατο του πατέρα του κι αφού ο ίδιος, μετά από 14 χρόνια, έπεισε τους θεράποντες του ότι έγιανε, επέστρεψε στην Τήνο κι έζησε υπό την αυστηρή επιτήρηση της μητέρας του, η οποία υποστήριζε ότι η γλυπτική ευθυνόταν για την ασθένειά του, με αποτέλεσμα να του καταστρέφει όλα τα δημιουργήματά του. Μετά τον θάνατό της, ο Χαλεπάς βρήκε το σθένος και με πρωτόγονα μέσα και υπό τη χλεύη της τοπικής κοινωνίας, άρχισε πάλι να δημιουργεί, σε μια προσπάθεια να κερδίσει τον χαμένο του χρόνο. Λίγα χρόνια αργότερα, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, με την προτροπή της ανιψιάς του, όπου και βραβεύτηκε με το Αριστείο Τεχνών, για το εκφραστικότατο ταλέντο του.
∞
Και ο θεατής της παράστασης αναρωτιέται… Πόσο τα παιδικά τραύματα μπορούν και διαμορφώνουν την υπόλοιπη ζωή; Πόσο μπορεί να αντέξει ένα παιδί στο ξύλο από τη μητέρα του ή στο επίθετο «σαλεμένο», που ακούει διαρκώς από τα χείλη της; Και «σαλεμένο» γιατί; Γιατί απλά, είναι ιδιοφυούς αξίας, μακριά από την εποχή του και τα δεδομένα του μικρού νησιού του ή τις προσδοκίες της μητέρας του… Γιατί γεννήθηκε με ένα ανυπέρβλητο, αλλά ακατανόητο ταλέντο… Κι έρχεται κι ένας πλατωνικός έρωτας, που θα αποτελέσει την απαρχή της ψυχολογικής του κατάρρευσης… Κι ακολουθούν 14 χρόνια, όπου η ιδιοφυία του περιορίζεται στον αφιλόξενο κόσμο του ψυχιατρείου, αλλά δεν καταστρέφεται.
Θέμα ζόρικο. Δύσκολο. Καθόλου εύπεπτο.
∞
Ο Άγγελος Ανδρεόπουλος, εκτός από το εξαιρετικό, όλο ευαισθησία, κείμενο, αναλαμβάνει και τη μουσική σύνθεση (πάνω σε ποίηση Γεωργίου Βιζυηνού), όπου, από τις αγωνιώδεις κραυγές και τις γρήγορες ανάσες, σταδιακά εξελίσσεται και γίνεται άλλοτε μελωδική κι άλλοτε γεμάτη μελαγχολία. Ο Αλέξανδρος Λιακόπουλος σκηνοθετεί με λιτό κι επιβλητικό τρόπο, οι σκιάσεις από τους φωτισμούς και το αφαιρετικό σκηνικό του Μιχάλη Παπαδόπουλου, ενδυναμώνουν το κείμενο, ενώ ο Γιώργος Κοντοπόδης παίρνει τον θεατή μαζί του, στο σκοτεινό δωμάτιο του ψυχιατρείου και απογυμνώνει την ψυχή του. Το ταλέντο του, είτε σε κωμικό είτε σε δραματικό ρόλο, αναμφισβήτητο και εκτιμάται δεόντως.
∞
Η παράσταση «Κοιμώμενος Χαλεπάς, ο ΣΑΛόΣ άΓΙΟΣ», μέσα στις δεκάδες άλλες, είναι ένα μικρό διαμάντι, που λαμπυρίζει στο θέατρο Αλκμήνη και που μετά από τα συνεχή sold out, πήρε ακόμη μια φορά, παράταση μέχρι τέλος Μαΐου. Για τους θεατρόφιλους, απλά δεν χάνεται.
Μια παράσταση που μπορώ να χρησιμοποιήσω όλες τις κλισέ εκφράσεις και επίθετα (που συνήθως αποφεύγω), χωρίς δισταγμό. Μια παράσταση συναρπαστική, με έναν συγκλονιστικά καθηλωτικό, Γιώργη Κοντοπόδη, σε μια ερμηνεία – κατάθεση ψυχής.
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Απρίλιος 2023
