Είδαμε την παράσταση “Κάντω Τζαβέλλα – Δραγώι στα χρόνια της Επανάστασης” στο Δημοτικό Κηποθέατρο Νίκαιας
Το Δραγώγιο ή Δραγώγι είναι ορεινό χωριό της Πελοποννήσου στα νοτιοδυτικά όρια της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας με την Περιφερειακή Ενότητα Αρκαδίας.
Το Δραγώγι είναι κτισμένο στις νοτιοανατολικές πλαγιές του όρους Μίνθη, σε υψόμετρο 634 μέτρα και πάνω στα θεμέλια αρχαίου υδραγωγείου, με το όνομά του να προέρχεται από παραφθορά του αρχαίου έργου.
Αναφορές για τον οικισμό με την ίδια ονομασία υπάρχουν πριν την περίοδο της Επανάστασης του 1821, να συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των χωριών και οικισμών που υπάγονταν στην τότε επαρχία Φαναρίου. [Πηγή: Wikipedia]
Ένα μικρό χωριό, στα σύνορα δύο νομών, που πλέον έχει λιγοστούς κατοίκους και, από τα ερείπια ενός σπιτιού που βλέπουμε επί σκηνής, συμπεραίνουμε πως κάποια οικογένεια που είχε κυρίαρχη θέση στον τόπο πρέπει να κατοικούσε κάποτε εκεί. Η μορφή μιας γυναίκας, που ξέρει καλά την ιστορία του σπιτιού και της οικογένειας που ζούσε σε αυτό, θα προσφερθεί να μας διηγηθεί την ιστορία εκείνη για να μην ξεχαστεί…
Τουρκοκρατία και στα ορεινά μέρη αυτά, οι ασχολίες που έχουν οι κάτοικοι ειναι μονάχα κτηνοτροφικές στα γύρω βουνά κι αυτές με την επιτήρηση και την άδεια του Αγά της περιοχής. Ο Τούρκος αυτός διοικητής έχει εξουσία ζωής και θανάτου πάνω στους Έλληνες της περιοχής και μπορεί ό,τι επιθυμήσει, να το πάρει χωρίς να δώσει λόγο σε κανέναν… Έτσι, στο ξεκίνημα της παράστασης, ο υπασπιστής του κλέβει, από μια πηγή κοντά στο χωριό, ένα νεαρό κορίτσι και το πηγαίνει δώρο στον Αγά για το χαρέμι του. Η κοπέλα αυτή είναι η μέλλουσα γυναίκα του πρωτότοκου γιου των Τζαβελλαίων, του Πάνου, και ως εκ τούτου ο γάμος δεν γίνεται ποτέ…
Ο Πάνος με τους δικούς του, όμως, κάνουν το γαμήλιο γλέντι, σαν μια πράξη αποχαιρετισμού και διαμαρτυρίας ταυτόχρονα, στην οποία ο Αγάς με το τσιράκι του, δίνουν το παρών, για να πικάρουν την οικογένεια και να δείξουν ακόμη μια φορά το βάρβαρο πρόσωπό τους – ο γαμπρός συγκρατείται με δυσκολία από τους δικούς του για να μην ορμήσει στον υπερφίαλο δυνάστη. Εκεί συναντούν για πρώτη φορά και την ηρωίδα του έργου, την Κάντω, τη μοναχοκόρη της οικογένειας, που είναι λογοδοσμένη με τον καλύτερο φίλο του αδερφού της. Η ομορφιά της νεαρής κοπέλας θαμπώνει τον Τούρκο διοικητή και ζητά από τον υπασπιστή του να του τη φέρει, οπωσδήποτε, στο χαρέμι του – πιο έξυπνος ο υπατακτικός του, καταστρώνει ένα σχέδιο, για να δώσει με τη θέλησή της η οικογένεια το κορίτσι στον Αγά, γιατί αντιλαμβανεται πως, αν την πάρουν με την βία, θα ανοίξουν πόλεμο με το χωριό και δεν το επιθυμούν καθόλου.
Εμπλέκει σε αυτό τη Τζόγια, την επικεφαλής του χαρεμιού – μια Ελληνίδα που έκλεψε από το ποτάμι ο Αγάς στα 8 της και από τότε ζει ως ερωμένη μαζί του… Όταν οι δολοπλοκίες και οι μηχανορραφίες δεν πετυχαίνουν τον στόχο τους, αποφασίζουν να κλέψουν το νεαρό κορίτσι, μία μέρα που πηγαίνει στην πηγή συνοδεία του αγαπημένου της, αλλά ούτε αυτό το σχέδιο έχει την έκβαση που επιθυμούν, καθώς οδηγεί σε ένα λουτρό αίματος, με την Κάντω να αυτοκτονεί για να μην πέσει στα χέρια του Αγά, μετά το φόνο του αρραβωνιαστικού της. Ο Πάνος Τζαβέλλας σκοτώνει τον Τούρκο διοικητή, ως αντίποινα για όλα τα κακά που έχει προξενήσει στην οικογένεια και στο χωριό, και η Τζογια εκδικείται ετεροχρονισμένα το τσιράκι του Αγά, για όσα δεινά έχει περάσει στα χέρια τους…
Όλη αυτή η ιστορία διανθίζεται με σκηνές από την καθημερινότητα του χωριού και ιστορίες που κουβαλάνε οι άνθρωποί του. Ο θρήνος μαζί με τραγούδια του τόπου αποτελούν τη μουσική υπόκρουση της ζωής εκεί, που οι γυναίκες έχουν προεξέχουσα θέση. Αυτές είναι η κινητήρια δύναμη του έργου, ως μάνες, κόρες, σκλάβες στο χαρέμι, κοπέλες που κουβάνε νερό από την πηγή στο χωριό. Αυτές θα πάρουν τις αποφάσεις και θα εξελίξουν την ιστορία κι αυτές θα μας τη διηγηθούν. Σημειολογικά, στην παράσταση καταδεικνύεται ο ρόλος των γυναικών και η σημασία των έργων τους την περίοδο εκείνη – είναι εκείνες που θα βάλουν την πίστη και την τιμή πάνω απ’ όλα και οι άλλες που θα υπολογίσουν πώς στις συνθήκες που διαμορφώνονται, θα επιβιώσουν… Οι πρώτες θα χαράξουν το όνομά τους στη μνήμη των ανθρώπων ως κάτι το ιερό και οι δεύτερες θα περιπλανόνται σαν φαντάσματα στα ίδια μέρη, ζώντας ξανά τα γεγονότα, καθώς θα τα διηγούνται σε όποιον ρωτάει για την ιστορία ερειπωμένων σπιτιών…
Η παράσταση είναι ένας ύμνος σε όλες εκείνες τις γυναίκες, που δεν γνωρίζουμε τα ονόματά τους και επέλεξαν, στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας, να κρατήσουν δικά τους όσα πίστευαν, μη υποτασσόμενες στον κατακτητή και επιλέγοντας τον θάνατο από μια ατιμασμένη ζωή. Οι αντιθέσεις που κυριαρχούν σε όλο το έργο (ελληνική οικογένεια vs Τούρκος μόνος, με πολλές εξαναγκαζόμενες ερωμένες ή ευγένεια, ομορφιά vs βαρβαρότητα, αρπαγές κ.ά.) εντείνουν τη δραματικότητα των καταστάσεων και μας δίνουν εικόνες – υποψίες για όσα συνέβαιναν σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους του τόπου μας.
Το σύνολο των ηθοποιών δίνει τον καλύτερο εαυτό του, αποδίδοντας με πίστη και την εποχή και τα γεγονότα, κρατώντας το ενδιαφέρον του κοινού αμείωτο. Ο Μενέλαος Τζαβέλλας σκηνοθετεί με ρεαλισμό και δημιουργεί στον θεατή την αίσθηση πως βρίσκεται κάπου κοντά στα γεγονότα (πίσω από κάποιο δέντρο κρυμμένος, ίσως) τη στιγμή που συμβαίνουν και τα βλέπει. Υπέροχη δουλειά στα κοστούμια των ηθοποιών και στα σκηνικά, που μας μετεφέραν στο Δραγώι. Πολύ ευχάριστη έκπληξη, η παρουσία της ερμηνεύτριας του δημοτικού τραγουδιού, Κατερίνας Κόρου, που, με το τραγούδι της, “ντύνει” στιγμές της ζωής των κατοίκων του χωριού (γάμους, ανησυχίες, θρήνους) και εμένα, που δεν δηλώνω φίλος της συγκεκριμένης μουσικής, με συγκίνησε απίστευτα.
Η “Κάντω Τζαβέλλα – Δραγώι στα χρόνια της Επανάστασης” είναι μια πολύ προσεγμένη παραγωγή, που επικοινωνεί στο κοινό της, πέραν των ιστορικών γεγονότων που αφορούν την οικογένεια των Τζαβελλαίων, και αξίες και διδάγματα για την αξία της οικογένειας και των γυναικών, που με αυτά που βλέπουμε να συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό, αποκτούν μια ειδική βαρύτητα. Υπενθυμίζει πως τίποτα δεν κατακτάται χωρίς θυσίες του ενός για το καλό των πολλών, μυεί νεότερους θεατές σε μουσικές και τραγούδια που ίσως δεν έχουν ακούσει ποτέ. Είναι μια ολοκληρωμένη πρόταση ψυγαγωγίας, που δίνει στο κοινό της υλικό να επεξεργαστεί, χωρίς να το “εκβιάζει”… Να τη σημειώσετε στην ατζέντα σας, ώστε να την παρακολουθήσετε μόλις σας δοθεί η ευκαιρία.
Περισσότερα εδώ.
Theodore a.k.a. Evil Chef, Ιούλιος 2021
