Είδαμε την παράσταση ‘Ήμερη – Η Ανατομία μιας Πτώσης’ στο Θέατρο Θησείον

Η θεατρική διασκευή της σκοτεινής νουβέλας, Η ήμερη, του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, από τον Γιάννη Νταλιάνη, με τον εύγλωττο υπότιτλο Η Ανατομία μιας Πτώσης, δεν επιχειρεί απλώς τη σκηνική μεταφορά ενός λογοτεχνικού κειμένου, αλλά προτείνει μια ανατομική τομή στον πυρήνα της παθολογικής σχέσης, της ανδρικής εξουσίας και της γυναικείας σιωπής, μετατρέποντας έναν εσωτερικό μονόλογο σε συλλογική εμπειρία.

Η παράσταση αναμετριέται με ένα από τα πιο σκληρά και αμφιλεγόμενα κείμενα του Ντοστογιέφσκι, όπου ο αφηγητής-σύζυγος, κατασκευάζει, εκ των υστέρων, το αφήγημα της αυτοκτονίας της γυναίκας του, μονολογώντας και προσπαθώντας να δικαιώσει τον εαυτό του μέσα από έναν παραληρηματικό λόγο, που πρωταγωνιστούν η αγάπη, το μίσος, η ενοχή και τελικά η αυτοαναίρεση.

∞

Η σκηνοθετική ανάγνωση του Γιάννη Νταλιάνη επιλέγει μια πολυπρισματική σκηνική σύνθεση, όπου το «εγώ» του αφηγητή διασπάται, αμφισβητείται και τελικά απογυμνώνεται, ενώ πρωταγωνιστικό ρόλο λαμβάνει και η Ήμερη, η γυναίκα που στο πρωτότυπο έργο δεν έχει ούτε φωνή ούτε λόγο. Τελικά, η σκηνοθεσία του Νταλιάνη λειτουργεί με όρους ψυχαναλυτικής επαναληπτικότητας, όπου ο λόγος επιστρέφει, εγκλωβίζεται, σκοντάφτει πάνω στις ίδιες φράσεις, σαν ο αφηγητής να επιχειρεί μάταια να ελέγξει το τραύμα μέσω της αφήγησης. Ο δε υπότιτλος, Η Ανατομία μιας Πτώσης, δεν αφορά μόνο στην αυτοκτονία της ηρωίδας, αλλά κυρίως στην πτώση της ηθικής αυταπάτης του αφηγητή, ενώ η κάθε σκηνή λειτουργεί ως μελέτη, σε έναν διαφορετικό ιστό της εξουσίας, της πατριαρχικής βίας, της συναισθηματικής χειραγώγησης.

Οι εξαιρετικές, στο σύνολό τους, ερμηνείες αποτελούν έναν από τους πιο ισχυρούς πυλώνες της σκηνικής της αποτελεσματικότητας και συναντούν μια ευφάνταστη σκηνοθεσία, που δεν υπηρετεί απλώς το κείμενο, αλλά το επανανοηματοδοτεί σκηνικά, μετατρέποντας τον λόγο σε τραύμα και τη σιωπή σε πολιτική πράξη. Ο δε θεατής δεν παρακολουθεί απλώς χαρακτήρες, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με ζωντανές συνειδήσεις σε διαρκή σύγκρουση.

Ο βραβευμένος με το βραβείο Κουν, Χάρης Χαραλάμπους Καζέπης, αποδίδει τον ρόλο του ενεχυροδανειστή συζύγου-αφηγητή, όχι ως ένας μονοδιάστατος θύτης, αλλά ως μια τραγική φιγούρα αυτο-εγκλωβισμένης συνείδησης, ισορροπώντας επώδυνα ανάμεσα στην αυτοδικαίωση και τη ρωγμή, ενώ η εκφραστικότητα του σώματος και των χεριών του, αιχμαλωτίζουν την προσοχή του θεατή.

Η Ιώβη Φραγκάτου, με μια χαρακτηριστική ευαισθησία αναδεικνύει την ένταση του πολυεπίπεδου ρόλου της Ήμερης, ενώ η κίνησή της, το τραγούδι και το παίξιμο στο πιάνο, μετατρέπουν την υποψία αδυναμίας της, σε δύναμη.

Η Δήμητρα Σταύρου, ως η υπηρέτρια Λουκέρια και ο Γιώργος Κορομπίλης, ως ο νεαρός Εφημόβιτς, λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές του αφηγηματικού βλέμματος, διαχέοντας την ευθύνη και τη μαρτυρία, ενόσω η φωνή του Δημήτρη Πιατά, ως ένας αόρατος ανακριτής ή ως το υποσυνείδητο του ενεχυροδανειστή ή ως άλλη εξωσκηνική συνείδηση ή συλλογικό δικαστήριο, παρακολουθεί, θέτει ερωτήσεις και κρίνει, χωρίς να παρεμβαίνει.

Τα σκηνικά, της Νατάσσας Τσιντικίδη συγκροτούν έναν χώρο, όπου δεν αναπαρίσταται το σπίτι του ζευγαριού, αλλά το εσωτερικό τοπίο της ενοχής και της μνήμης, που αποτελείται από ένα αυτόφωτο τραπέζι-ενεχυροδανειστήριο και ένα επίσης αυτόφωτο πιάνο. Τα κοστούμια της Ιώβης Φραγκάτου κινούνται σε γήινες, ουδέτερες αποχρώσεις, ενισχύοντας την αίσθηση της απογύμνωσης από κάθε ρομαντικό περίβλημα, ενώ οι φωτισμοί του Χάρη Δάλλα, λειτουργούν δραματουργικά, με σκιάσεις και αντιθέσεις φωτός, υπογραμμίζοντας τη διάσπαση ανάμεσα σε ό,τι λέγεται και ό,τι αποσιωπάται, ενόσω και η μουσική του Ορέστη Ντάντου, λειτουργεί σαν υπόγειος παλμός, ακολουθώντας τις ψυχικές μεταπτώσεις των προσώπων και κατευθύνοντας συναισθηματικά τον θεατή.

∞

Για αυτή τη σεζόν, το Θέατρο Θησείον φιλοξενεί την Ήμερη – Η Ανατομία μιας Πτώσης. Μια παράσταση σκληρή, απαιτητική και βαθιά πολιτική, όχι με τη ρητορική της επικαιρότητας, αλλά με τη χειρουργική ακρίβεια με την οποία αποκαλύπτει τους μηχανισμούς της έμφυλης εξουσίας και της αφηγηματικής χειραγώγησης. Μια παράσταση υψηλών απαιτήσεων και ουσιαστικού προβληματισμού, που δεν επιδιώκει τη συγκίνηση ούτε προσφέρει κάθαρση, αλλά αφήνει τον θεατή αντιμέτωπο με τα κενά, τις σιωπές και τις ρωγμές ενός λόγου που προσπάθησε να ελέγξει το ανείπωτο και απέτυχε. Το αποτύπωμά της δε, είναι βαθιά υπαρξιακό και δρα ως μια υπενθύμιση ότι η βία δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από πράξεις, αλλά και μέσα από αφηγήσεις.

Περισσότερα εδώ.

Έλενα Χατζοπούλου, Ιανουάριος 2026