Είδαμε την παράσταση ‘Η τραγωδία του βασιλιά Ριχάρδου Γ’’ στην Πειραιώς 260
Πειραιώς 260. Στο κτίριο Δ, των 1.800 τ.μ. (τυπικό δείγμα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής της δεκαετίας του 1970, το πρώην εργοστάσιο επίπλων Τσαούσογλου). Την ώρα που η ημέρα πάει να ξεκουραστεί. Μια τετράγωνη ξύλινη κατασκευή στο κέντρο, με 7 σκαλιά και το κεφαλόσκαλο περιβάλεται με λευκή αραχνοΰφαντη κουρτίνα. Αμφιθεατρικές θέσεις για 650 θεατές, γεμάτες όλες. Τα φώτα χαμηλώνουν κι αρχίζει το παιχνίδι με το φως και τις σκιές. Και η σκηνή αντανακλάται στα γύρω τζάμια. Και στο βάθος η δύση του ήλιου. Το «Bolero» του Maurice Ravel, ως μουσική υπόκρουση, για να μάθουμε, στα γρήγορα, το γενεαλογικό δένδρο του Ριχάρδου. Η μαγεία έχει ξεκινήσει και θα διαρκέσει τρεις ολόκληρες ώρες!
Με ομοιόμορφες μαύρες, ελισαβετιανές στολές και βαμμένα στο χρώμα του ginger μαλλιά, η ομάδα «Ορχήστρα των μικρών πραγμάτων», στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, ολοκληρώνει την τριλογία της στην ελισαβετιανή δραματουργία. Μετά τον «Άμλετ» και τη «Σφαγή των Παρισίων», έρχεται ο «Ριχάρδος» να κλείσει αυτό το αφιέρωμα.
Η «Ορχήστρα των μικρών πραγμάτων», δημιουργήθηκε από τον Χρήστο Θεοδωρίδη, την Ξένια Θεμελή και τον Ντένη Μακρή και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα θεατρικά δρώμενα το Μάιο του 2009, ενώ εμφανίζεται μόνο όταν έχει να πει κάτι σημαντικό.
∞
Ριχάρδος ο Γ’. Η ιστορία ενός βασιλιά που αγαπήθηκε και μισήθηκε παράφορα και αποτελεί την πλέον παρεξηγημένη μορφή της αγγλικής ιστορίας. Ένας μακιαβελικός βασιλιάς ή ένα θύμα της προπαγάνδας και της συκοφάντησης από τους διαδόχους του, τους Τυδώρ, προκειμένου να δικαιολογήσουν την ανατροπή του; Fake news τα αποκαλούμε σήμερα… Ένα θύμα διασυρμού, ιδίως μέσα από το έργο του Σαίξπηρ, ο οποίος το έγραψε, εξυπηρετώντας και κολακεύοντας την Ελισάβετ των Τυδώρ και φορτώνοντας στις νεανικές πλάτες του Ριχάρδου τη θηριωδία μιας ολόκληρης εποχής.
∞
Στο έργο του Σαίξπηρ ο Ριχάρδος Γ’ είναι πολεμιστής έως το τέλος, με έντονη θέληση προκειμένου να πετύχει τους σκοπούς του. Χωρίς ενδοιασμούς ή αμφιβολίες, με κινήσεις μελετημένες και μεθοδευμένες κατακτά την εξουσία, τις γυναίκες του και εξοντώνει όποιον στέκεται εμπόδιο στον στόχο του. Οι ατέλειές του πολλές, η προσωπικότητά του πολυσχιδής, τα ηθικά του εφόδια ανύπαρκτα… Κι εκεί κάπου, ίσως, αναγνωρίσεις στοιχεία του εαυτού σου… Και αναγνωρίζεις και σύγχρονους δικτάτορες και βλέπεις ξεκάθαρα τον μηχανισμό της εξουσίας. Το παιχνίδι της εξουσίας που παίζεται μόνο από έμπειρους και ικανούς παίκτες που πρέπει να εξοντώσουν πριν εξοντωθούν… Αλλά αναγνωρίζεις και μέσα από τη σύζυγό του Άννα τις γυναίκες τρόπαια, ή τις όμορφες, τις άβουλες και τις αμέτοχες γυναίκες, που πληρούν τις προϋποθέσεις για τον άνδρα με εξουσία, που παίζει το στερεότυπο παιχνίδι της κατάκτησης… Είναι και οι γυναίκες που ζουν στο παρασκήνιο υποτασσόμενες στην ανδρική δύναμη… Ή εκείνες στο παρασκήνιο, δίπλα σε έναν ισχυρό άνδρα που τον συμβουλεύουν και τον επηρεάζουν. Είναι το αδύναμο φύλο που, όταν νιώθει έτσι, με τις κατάρες του θα προσπαθήσει να γίνει το ισχυρό…
Ο Ριχάρδος, ένας ικανός παρατηρητής των αδυναμιών της ανθρώπινης φύσης, χρησιμοποιεί όλα τα «όπλα» για να προχωρήσει, μεθυσμένος όπως είναι από την εξουσία. Μπορεί σε κάποιες στιγμές και να τον συμπαθείς. Είναι, βλέπεις, που θα δεις μέσα στον χαρακτήρα του και λίγο τον εαυτό σου… Είναι που και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα του παλατιού, της εποχής έχει πολλά κοινά με τη σημερινή κατάσταση… Ίσως, σε κάποιες περιπτώσεις, η σημερινή κατάσταση να είναι πιο εκλεπτυσμένη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι ομοιότητες είναι λίγες… Εικόνες ζοφερές, σκοτεινές, με το κακό να κυκλοφορεί απροκάλυπτα. Κι πολλοί απαθείς θεατές…
∞
Στις 22 Αυγούστου 1485, ο Ριχάρδος Γ΄ σκοτώνεται στη μάχη του Μπόσγουορθ Φιλντ. Μετά τη μάχη, το γυμνό σώμα του ρίχτηκε στην πλάτη ενός αλόγου και μεταφέρθηκε στο γειτονικό Λέστερ όπου ετάφη σε έναν κοινό τάφο, αφού ο νικητής της μάχης, ο Ερρίκος Τυδώρ αρνήθηκε να του αποδώσει τιμές. Το 2012, τα οστά του ανακαλύφθηκαν σε ένα δημοτικό parking και μετά από τριετή ανάλυση διαλύθηκε κάθε αμφιβολία για τον τρόπο με τον οποίο σκοτώθηκε, αλλά και για τις λεπτομέρειες της φυσικής του κατάστασης ακόμα και της διατροφής του. Το Μάρτιο του 2015, η βρετανική αστυνομία είχε πάρει ειδικά μέτρα για την κυκλοφορία γύρω από τον καθεδρικό ναό του Λέστερ, ενώ ο κόσμος πλημμύριζε τους δρόμους γύρω από τον ναό στον οποίο επανατάφηκε ο Ριχάρδος Γ΄, ο τελευταίος Βρετανός μονάρχης που σκοτώθηκε σε μάχη, πριν από πέντε αιώνες. Η ταφή του ολοκληρώθηκε με μια μεγαλειώδη νεκρική πομπή την οποία η βασίλισσα Ελισάβετ Β’ χαρακτήρισε «μεγάλης διεθνούς σημασίας». Η ανακάλυψη των λειψάνων του θεωρήθηκε ως μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην ιστορία της Βρετανίας.
Ο Ριχάρδος Γ’ για άλλους ήταν ένας ήρωας, γι άλλους ένας αχρείος. Μολονότι βασίλεψε μόνο 777 ημέρες, η ιστορία του μαγεύει μέχρι σήμερα τους ιστορικούς και εμπνέει τον κόσμο του θεάματος. Έμεινε στην ιστορία σαν αιμοδιψής τύραννος, φήμη που ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με το έργο του Σαίξπηρ που τον παρουσίαζε ως έναν καμπούρη, πανούργο και σαδιστή, ο οποίος έστειλε στον θάνατο συγγενείς και φίλους του. Ο θάνατος του Ριχάρδου σήμανε το τέλος του Πολέμου των Ρόδων, μεταξύ των αντιπάλων οίκων της Υόρκης και του Λάνκαστερ. Όταν πέθανε, ήταν μόλις 32 ετών.
Η κύρια δράση της παράστασης εκτυλίσσεται στο πλατύσκαλο, άλλοτε μπρος και άλλοτε πίσω από την κουρτίνα, δράσεις διαφόρων επιπέδων συμβαίνουν και στα σκαλιά, ενώ τα 1.800 τ.μ., όλα τα περπάτησαν. Όλα τα έτρεξαν. Όλα τα «κέντησαν»…
Ο Γιώργος Χριστοδούλου, στον κεντρικό ρόλο του Ριχάρδου, με ελαφρά κύρτωση και δυσκαμψία στα χέρια, ερμηνεύει με πάθος τον σκοτεινό χαρακτήρα. Η Ξένια Θεμελή, ως Λαίδη Άνν Νέβιλ, η Τζωρτζίνα Δαλιάνη ως Δούκισσα, η Κατερίνα Πατσιάνη ως Μαργαρίτα και ο Γιώργος Κισσανδράκης σε τέσσερεις ρόλους, ο Νίκος Λεκάκης, ο Λεωνίδας Αργυρόπουλος, ο Άλκης Μπακογιάννης, η Τατιάνα-Άννα Πίττα, ο Βασίλης Σοφός, ο Λουκάς Κυριαζής και ο Γιάννης Σίμος, ξετυλίγουν το ταλέντο τους μέσα από ρόλους δύσκολους και σημειολογικούς. Όλη η παράσταση ένας καμβάς στην εποχή του μπαρόκ.
∞
Μια διαφορετική ροκ παράσταση. Η εξαιρετική σκηνοθεσία του Χρήστου Θεοδωρίδη, τα εμπνευσμένα σκηνικά-κοστούμια της Τίνας Τζόκα, η θεατρικότητα στην κίνηση και στη χορογραφία της Ξένιας Θεμελή και η καταπληκτική μουσική επιμέλεια του Βασίλη Ντοκάκη, δένουν με δυναμική αρμονία και προάγουν τον Ριχάρδο σε talk of the town. «First We Take Manhattan, then we take Berlin» όπως ακούμε δια στόματος Leonard Cohen, ο οποίος μας προτρέπει επίσης να «Take this waltz, take this waltz. It’s yours now. It’s all that there is…». Υποκριτική, μουσική, κίνηση και παιχνίδι με το φως, τις σκιές, τις σιωπές. Σκηνές πλήθους 30 ατόμων που δημιουργούν το σύμπαν μέσα στο οποίο συμβαίνει η ιστορία και μάσκες-προσωπεία υποκρισίας. Ταλέντο παντού! Ακόμη και στο διάλειμμα, όταν όλοι μένουν, μέσα στο δικό τους κόσμο, επί της σκηνής…
«Ορχήστρα των μικρών πραγμάτων» και των μεγάλων θεαμάτων! Μια παράσταση όπου η κάθε της λέξη και το κάθε της βήμα χορογραφήθηκαν, υπό τους ήχους εξαιρετικών μουσικών επιλογών…. Όπου συναντήσετε αυτή την παράσταση, απλά μη τη χάσετε!
∞
Η παράσταση «Η τραγωδία του βασιλιά Ριχάρδου Γ’», μετά από τις δύο μοναδικές παραστάσεις που έδωσε στην Πειραιώς 260, πρόκειται να περιοδεύσει και σε διάφορα θεατρικά φεστιβάλ και του εξωτερικού.
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Ιούνιος 2019
Φωτογραφίες: Πάρις Ταβιτιάν & Αναστασία Γιαννάκη
