Είδαμε την παράσταση ‘Η Μάνα Αυτουνού… Έλλη Ζάχου Ταχτσή’ στο Vault
Bίαιος δεν είμαι σε γενικές γραμμές, όμως υπάρχουν φορές που θέλω να πλακώσω κάπoιον στις φάπες, φωνάζοντάς του ταυτόχρονα μεσα στη μούρη: ‘γιατί ρε’; Αναγνωρίζω ότι αυτό δεν είναι πρέπον ούτε σωστό, αλλά δεν διεκδικώ ούτε φωτοστέφανα ούτε επαγγέλλομαι αναμάρτητος… μια τέτοια στιγμή έζησα, μετά από καιρό, σε παράσταση στο Vault.
Η μάνα αυτουνού… το έλεγε κι η μάνα μου για τις μανάδες του Χρήστου, του Σταύρου, του Βαγγέλη… των αγοριών που δεν “εξελίχθηκαν” όπως τα υπόλοιπα και χάσανε τα ονόματά τους και έγιναν κάτι ουδέτερο. Και οι μάνες τους ταυτόχρονα έγιναν εκείνες που λες και φταίγανε που, με τα παιδιά που γέννησαν και μεγάλωσαν, μίαναν τον “παραδεισένιο” κόσμο που ζούμε και έπρεπε να αντιμετωπίζουν την προσβολή και ταπείνωση… όταν κάποια στιγμη τόλμησα να τη ρωτήσω για το ενδεχόμενο να συνέβαινε και σε αυτή κάτι αντίστοιχο, μετά βίας το γλίτωσε το έμφραγμα και με αντάμειψε με ένα υπερηχητικό χαστουκι… Όλα αυτά, στη δεκαετία της Αλλαγής, με την κοινωνία να έχει κάνει θεωρητικα βήματα προς τα εμπρός.
Η Έλλη Ζάχου Ταχτσή γεννήθηκε σε ένα σπίτι που κυριαρχούσε η αρχοντική μορφή του πατέρα, ενός ιδιαίτερα ευφυούς ανθρώπου, που τα κατάφερε από το μηδέν σχεδόν να δημιουργήσει μια μικρή περιουσία. Ο χωρισμός με τη μητέρα της και εν συνεχεία ο γάμος της με ένα ρεμάλι, μεγαλύτερό της και χασικλή, της χάλασαν βίαια το ροζ συννεφάκι και τη μεταμόρφωσαν σε μια πολύ σκληρή γυναίκα. Δύο πράγματα ονειρευόταν η Έλλη, να την αγαπούν και να σέβονται την ελευθερία της – λοιπόν, απέτυχε παταγωδώς και στα δύο. Ακούει τους άλλους να λένε ότι είναι η μάνα αυτουνού – αυτός είναι ο γιος της, ο Κώστας. Περήφανη που το παιδί της και η πένα του αναγνωρίζονται σαν πυλώνας του νεοελληνικού πολιτισμού, αλλά ταυτόχρονα και πολύ θυμωμένη με τις επιλογές του, που φέρνουν τα πνιχτά γελάκια και τους ψιθύρους και τα κουτσομπολιά. Είναι η μάνα αυτουνού που τον δολοφόνησαν, μια φορά σωματικά και κάθε μέρα ηθικά, γιατί τόλμησε να είναι αυτό που γούσταρε και, σαν μην έφτανε αυτό, ξεμπρόστιαζε και την υποκρισία τους.
Η Έλλη μάς υποδέχεται καθισμένη σε ένα μπαούλο (ίσως αυτό με την προίκα της ζωής της). Χαμηλό φως και ξετυλίγει το κουβάρι των επεισοδίων του βίου της, κορίτσι, σύζυγος, μάνα, ζωντοχήρα, ερωμένη, γιαγιά, μελλοθάνατη… Και σε όλες τις σκηνές, σημείο αναφοράς ο Κώστας, πότε γεννήθηκε, πώς μεγάλωσε, πώς προχώρησε, πότε ξαναβρέθηκαν και πώς αποχαιρετίστηκαν. Πάθη, λάθη, σχέση μάνας και γιου σε ένα ιδιαίτερα προβληματικό περιβάλλον και το μεγάλο του παράπονο. Ο γιος αυτηνής την κατηγορεί ότι δεν πήρε από αυτήν ποτέ ούτε ένα ψίγμα αγάπης… τι λέει το παλιόπαιδο; Ξέρει πόσο άσπλαχνη φάνηκε στην ίδια, η ζωή; Πώς ζητάει κάτι που η μάνα του πρωταρχικά το στερήθηκε και δεν έμαθε πώς είναι… γιατι δεν βάζει στη ζυγαριά πόσο τη στεναχώρησε με τις επιλογές του;
Ο Βαγγέλης Λασκαρης, για δεύτερη χρονιά, σκηνοθετεί μια παράσταση, που θέλει να γνωρίσει πιο καλά τον Κώστα Ταχτσή στον κόσμο. Με οδηγό το βιβλίο της Κικής Μαυρίδου, επιλέγει μια λιτή σκηνοθετική προσέγγιση, εστιάζοντας στην ερμηνεία της πρωταγωνίστριας, Ράνιας Σχίζα. Η ηθοποιός αναλαμβάνει για σχεδόν 90′, να μας κάνει κοινωνούς στον κόσμο του Ταχτσή, που γνωρίζουμε μέσα από τα έργα του και η ίδια η μάνα του υπήρξε σημαντικός πυλώνας και πηγή έμπνευσης. Αξιοποιώντας όλες τις ικανότητες και το ταλέντο της, παραδίδει στα μάτια του κοινού μια προσωπικότητα που είναι μοναδική και σου ξυπνάει αντικρουόμενα συναισθήματα – εκεί που τη λυπάσαι και θες να την παρηγορήσεις, σου “βγαίνει με κόκκινο” και σε φρικάρει στον απόλυτο βαθμό, που δυσκολεύεσαι να αντιληφθείς από πού βγήκε όλος αυτός ο θυμός, σε μια άγνωστή σου μέχρι πριν λίγη ώρα (αυτό έπαθα εγώ…). Συγκλονιστική με όλα τα γράμματα κεφαλαία! Μουσική – κέντημα (πάλι) από τον Μάνο Αντωνιάδη, πολύ ωραίοι φωτισμοί από τον Βαγγέλη Μούντριχα (υπέροχο και το σκηνοθετικό εύρημα με τα φώτα που κλείνουν και ανάβουν, σαν να τραβάς φωτογραφίες στιγμών και ανοιγοκλείνει ο φακός της κάμερας) και φυσικά η σκηνογραφία του Γιώργου Λιντζέρη, έρχεται και δένει και ολοκληρώνει αυτήν τη θεατρική μαγεία.
Η παράσταση στο Vault είναι από τους συγκλονιστικότερους γυναικείους μονολόγους που έχω δει μέχρι σήμερα (και ευτυχώς που πήγε δεύτερη χρονιά!), καθώς σε 90′ συμπεριλαμβάνει πολλή αλήθεια, άλλοτε άμεση και πολλές φορές κρυμμένη στα λόγια της μάνας αυτουνού – πώς είναι δυνατόν μια μητέρα να μιλάει για όσα της προκάλεσε το παιδί της, χωρίς να αναλογίζεται τι λάθη μπορεί να έχει κάνει η ίδια; Ίσως η απάντηση να υπάρχει στα λόγια της “η αγάπη ημερεύει τον άνθρωπο και εμείς τη στερηθήκαμε…”, όμως η στέρηση δεν είναι δικαιολογία για να γίνεις και χειρότερο από αυτό που έζησες…. οι μανάδες αυτωνών υπάρχουν ακόμη εκεί έξω και οι περισσότερες δεν νιώθουν κανέναν θυμό και καμία ντροπή για τα παιδιά τους (γιατί άλλωστε;) και αν μπορέσουμε να μάθουμε να μη σηκώνουμε και το δάχτυλο για να τις δείχνουμε, σίγουρα θα πετύχουμε κάτι σημαντικό στην προσπάθεια να κάνουμε το γύρω μας καλύτερο.
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Νοέμβριος 2022
