Είδαμε την παράσταση ‘Η κυρία Κλάιν’ στο Θέατρο Αργώ
Με φόντο το 1934, το σενάριο του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Nicholas Wright, «Mrs. Klein», επικεντρώνεται στη Βιεννέζα ψυχαναλύτρια Melanie Klein, μια ιστορική φιγούρα, γνωστή για τις θεωρίες της σχετικά με την πρώιμη παιδική ανάπτυξη και για την αμφισβήτησή της στις θεωρίες του δασκάλου της, Sigmund Freud. Το έργο «Mrs. Klein» γραμμένο το 1988, για πρώτη φορά παρουσιάστηκε στο Εθνικό θέατρο της Αγγλίας και έκτοτε έχει αναγνωριστεί διεθνώς.
∞
«Είναι απίστευτο, το πόσα πράγματα φυλάει κανείς…», λέει η Klein, ψαχουλεύοντας τη βιβλιοθήκη της. Είναι ένα υγρό λονδρέζικο βράδυ. Πριν από λίγο, έγινε γνωστός ο θάνατος του γιου της, Hans, ο οποίος πέθανε σε ένα ατύχημα, κάνοντας αναρρίχηση στο βουνό.
Η Paula, άρτι προσληφθείσα, ως γραμματέας της Klein, νεαρή ψυχαναλύτρια, εβραϊκής καταγωγής, προσφάτως πρόσφυγας από τη ναζιστική Γερμανία, περιμένει τις οδηγίες της. Όσο η Klein, πότε εκδηλώνοντας συναισθήματα συντριβής και πότε συναισθήματα αποστασιοποίησης, της διηγείται ιστορίες του γιου της, η Paula, μέσα στο αυστηρό της κοστούμι, τη συμπονά διακριτικά, εκφράζοντας παράλληλα, με τη στάση της, πολλά σιωπηρά ερωτηματικά…
Η Klein αναχωρεί για την κηδεία του γιου της στη Βουδαπέστη, όταν στο σπίτι εμφανίζεται, απρόσμενα, η κόρη της, Melitta, επίσης ψυχαναλύτρια. Η, ντυμένη στα λευκά, Melitta, αφενός αντιτίθεται στις θεωρίες της μητέρας και αφετέρου υποστηρίζει ότι ο Hans αυτοκτόνησε, μιας και ήταν ανίκανος να μισήσει την καταπιεστική μητέρα του…
Όταν η Klein επιστρέφει απροσδόκητα, μετά από λίγη ώρα, η ατμόσφαιρα μυρίζει πόλεμο…
∞
Πολύπλοκο θέμα η ψυχολογία και δύο ψυχαναλυτές σε ένα έργο είναι ήδη πάρα πολλοί. Πόσο μάλλον όταν είναι τρεις…
Μια επαγγελματίας της ψυχανάλυσης, συνθλίβεται από την απώλεια του γιου της, αλλά και από τα δικά της τραυματικά αδιέξοδα. Η ίδια αυτή γυναίκα που καλείται να θεραπεύσει άλλες ανθρώπινες ψυχές, μοιάζει να αδυνατεί να φροντίσει τον εαυτό της και τα παιδιά της.
Η μητρική αγάπη και η ευθύνη μπερδεύονται με την επαγγελματική ορολογία και στις αναλύσεις. Η αυταρχική Klein, χρησιμοποιεί τα παιδιά της, ως ψυχολογικές περιπτωσιολογικές μελέτες, στην ανάπτυξη των επιδραστικών θεωριών, αναλύοντας διαρκώς τις σκέψεις και τις επιθυμίες τους και δοκιμάζοντας επάνω τους ψυχαναλυτικές θεωρίες.
Klein και Melitta. Η μια προσπαθεί να επιβληθεί της άλλης, σε έναν ατέρμονο κύκλο ανταγωνισμού, υποδείξεων, επιπλήξεων και, άμεσων ή έμμεσων, κατηγοριών, σε επαγγελματικό και σε προσωπικό επίπεδο.
Αναμοχλεύοντας το παρελθόν, βγαίνουν στην επιφάνεια τα κρυμμένα συναισθήματα, ο νευρωτισμός, ο ναρκισσισμός και τα παιχνίδια εξουσίας.
Μια ασυνείδητη γνώση, ένα γράμμα στο συρτάρι του ασυνείδητου και πολλές συναισθηματικές πληγές, τις οδηγούν στον υπαρξιακό και συναισθηματικό τους πόλεμο.
∞
Στο Θέατρο ΑΡΓΩ, η παράσταση «Η κυρία Κλάιν», σε μετάφραση Έλσης Σακελλαρίδου, υπό τη σκηνοθετική μαεστρία της Χρύσας Καψούλη, συναντώνται με το κοινό, η Αιμιλία Υψηλάντη, ως Klein, η Νατάσα Καλογρίδη, ως Melitta, και η Σάρα Εσκενάζη, ως Paula.
Τα σύννεφα ξηρού πάγου, οι φωτισμοί και ο στροβοσκοπικός κόκκινος φωτισμός, της Βαλεντίνας Ταμιωλάκη, καθώς και η μουσική υπόκρουση, αναδεικνύουν το έξυπνο σκηνικό του Γιάννη Αρβανίτη, τα δε κοστούμια του Σπύρου Γκέκα «μιλούν» από μόνα τους για τους χαρακτήρες που τα φορούν.
Η Αιμιλία Υψηλάντη υποδύεται την πολυδιάστατη και πολύπλοκη Klein, με τον δικό της έξοχο, λιτό, εσωτερικό τρόπο. Η Νατάσα Καλογρίδη, «εθισμένη στην μεταβίβαση», κινείται ως μια ωρολογιακή βόμβα, ενώ η Σάρα Εσκενάζυ ανιχνεύει και προσδοκά, στωικά μια «αντικατάσταση». Η υπόθεση σε κρατάει σε εγρήγορση, ενώ οι τρεις κυρίες, ενσαρκώνουν τους δύσκολους αυτούς χαρακτήρες, με λεπτούς χειρισμούς, φέροντας στη σκηνή όλα τους τα υποκριτικά όπλα.
∞
Μία ενδιαφέρουσα παράσταση, όπου οι ψυχολογικές εντάσεις υποδηλώνουν ότι ακόμη και επαγγελματίες ψυχαναλυτές δεν είναι, πάντα, τόσο καλά εξοπλισμένοι, ώστε να διαχειριστούν μια προσωπική τους χαοτική κατάσταση…
Ένα ψυχολογικό δράμα τριών χαρακτήρων και μια σπουδή στις σχέσεις μητέρας – κόρης, εμπνευσμένη από την πραγματική ζωή της αμφιλεγόμενης ψυχαναλύτριας, Melanie Klein.
Τρεις υπάρξεις με βαθιές πληγές, που ο διακαής τους πόθος είναι η αποδοχή και η αγάπη. Κι όσο αυτά δεν έρχονται, τόσο η επιθετικότητα, η οποία εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους, εντείνεται και η ίαση αργεί. Τελικά, σε αυτήν την διφορούμενη, ψυχολογική μάχη εξουσίας, θα βρουν αυτό που αποζητούν;
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Μάιος 2022
