Είδαμε την παράσταση ‘Φιλουμένα Μαρτουράνο’ στο Θέατρο Δημήτρης Χορν
Ο βραβευμένος Ιταλός ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και θεατρικός συγγραφέας, Eduardo De Filippo (1900 – 1984), γνωστός για τα Ναπολιτάνικα έργα του «Filumena Marturano» και «Napoli Milionaria», θεωρείται από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ου αιώνα, ενώ του έχει απονεμηθεί και ο τίτλος Senator a Vita (Ισόβιος Γερουσιαστής), από τον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας, Sandro Pertini.
Το 1946, ανεβαίνει για πρώτη φορά έργο του, «Filumena Marturano», το οποίο, αν και πραγματεύεται σημαντικές έννοιες, είναι γραμμένο με έναν έξυπνα κωμικό τρόπο και γρήγορα κατακτά το κοινό. Έκτοτε γνωρίζει μεγάλη επιτυχία διανύοντας λαμπρή πορεία στο θέατρο, αλλά και στη μεγάλη οθόνη.
∞
Στη Νάπολη της μεταπολεμικής περιόδου, οι έχοντες πλούτο άνδρες, διαμορφώνουν και τους κανόνες.
Έτσι και ο Domenico Soriano, ένας εύπορος έμπορος, συζεί επί 26 χρόνια με την αναλφάβητη Filumena, μια γυναίκα της εργατικής τάξης, πρώην πόρνη. Η Filumena, μια άξια γυναίκα, όλα αυτά τα χρόνια, κουμαντάρει με πυγμή κι ευαισθησία το προσωπικό του σπιτιού και στηρίζει τον Domenico, ώστε απερίσπαστος να ανελιχθεί επαγγελματικά. Όμως, ο 50άρης πια Domenico, αποφασίζει να τη χωρίσει και να παντρευτεί την κατά πολύ μικρότερη του, Diana, η οποία κυκλοφορεί στο σπίτι τους ως νοσηλεύτρια. Τότε η Filumena, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να τον κρατήσει κοντά της, υποδύεται την άρρωστη και τον πείθει να την παντρευτεί.
Είναι η στιγμή που αποκαλύπτεται και το μυστικό της Filumena. Ένα μυστικό που αφορά τους τρεις γιους της, Umberto, Michele και Riccardo, που έχουν μεγαλώσει σε ανάδοχες οικογένειες και δεν έχουν ιδέα για το ποια είναι η μητέρα τους.
Όπως ιδέα δεν έχει και ο Domenico για το ποιος από τους τρεις είναι γιος του… Αν είναι…
Εξάλλου «τα παιδιά είναι παιδιά και είναι όλα ίσα»…
∞
Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, σύμφωνα με τη μετάφραση της Ειρήνης Μποζοπούλου, για ακόμη μια φορά σκηνοθετεί υποδειγματικά, αναδεικνύοντας με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο, μια παλαιού τύπου θεατρική δομή και τις ιεραρχίες της, ενώ επιλέγει να ντύσει τον κοινωνικό ρεαλισμό της εποχής, με τα πιο «φωτεινά» του στοιχεία.
Η αφοπλιστική Μαρία Ναυπλιώτου, ως Filumena, σε έναν κόντρα ρόλο για αυτήν, μεταμορφώνεται στην κυριολεξία, διερευνώντας τα συναισθήματα του ρόλου της σε όλο τους το φάσμα. Με τη μαγκιόρικη εκφορά του λόγου της και με τραχιά φωνή, έρχεται αντιμέτωπη με το στερεότυπο της ανδρικής συμπεριφοράς της εποχής, ενώ με την εξυπνάδα της καταφέρνει όλα όσα επεδίωκε. Ο εξαιρετικός Μελέτης Ηλίας, στον ρόλο του Domenico, βιώνει το δικό του δράμα και ερμηνεύει διεισδυτικά τον ρόλο του. Η χημεία μεταξύ του Ηλία και της Ναυπλιώτου εμφανής, ενώ καθηλωτικοί είναι και οι μονόλογοί τους.
Στους δεύτερους, αλλά χαρακτηριστικούς ρόλους, ξεχωρίζει ο Κωνσταντίνος Γαβαλάς, ως ο έμπιστος Alfredo και η Πηνελόπη Μαρκοπούλου στον ρόλο της αφοσιωμένης Rosalia, όπου πιστοί στην παράδοση του commedia dell’arte, χαράζουν τη δική τους ιστορία. Μαζί τους και οι ταλαντούχοι Ελευθερία Κοντογεώργη, ως Lucia, η Ιωάννα Τζίκα ως Diana, και στον ρόλο των γιων της Filumena, οι Τίτος Γρηγορόπουλος, ως Umberto, ο Βασίλης Τσαλίκης, ως Michele, και ο Μιχάλης Ψαλίδας, ως Riccardo.
Η Ηλένια Δουλαδίρη στήνει ένα υπέροχο σκηνικό, το οποίο σκηνοθετικά μπορεί να πηγαινοέρχεται, χωρίς όμως να δημιουργεί πρόβλημα. Συνηγορούν σε όλες τις μετακινήσεις οι φωτισμοί της Σοφίας Αλεξιάδου, ενώ την ένταση των στιγμών την τονίζει με τις μουσικές επιλογές του ο Πάνος Γκίνης.
∞
Μια παράσταση όπου, όταν τα γεγονότα ωριμάζουν, η κατάσταση αντιστρέφεται. Μια γλυκόπικρη κωμωδία, όπου με ευαισθησία περισσή, μελετά τις ανθρώπινες σχέσεις δύο διαφορετικών κόσμων, μέσα από τα στερεότυπα της πατριαρχίας, τα οποία τελικώς καταρρίπτονται.
Εξάλλου «Τα παιδιά είναι παιδιά. Και σε λίγο χαράζει το πρώτο φως μιας καινούριας ζωής».
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Φεβρουάριος 2024
