Είδαμε την παράσταση ‘Δωδέκατη νύχτα ή όπως θέλετε’ στο Βεάκειο Θέατρο Πειραιά

Το 1601 ή 1602, ο William Shakespeare γράφει το «Twelfth Night or What You Will» (Δωδέκατη Νύχτα ή όπως θέλετε), έργο το οποίο δημοσιεύεται για πρώτη φορά το 1623, στο First Folio (η πρώτη συλλεκτική έκδοση, 37 θεατρικών έργων του, τα οποία συγκεντρώθηκαν από τους συναδέλφους και φίλους του, John Heminge και Henry Condell).

Η ιστορία διαδραματίζεται μετά από ένα ναυάγιο, στα παράλια της Ιλλυρίας, και αναφέρεται στην τελευταία νύχτα της περιόδου των Χριστουγέννων, όταν επιτρεπόταν στην άκαμπτη κοινωνία η πρόσκαιρη ανατροπή. Και όπως δηλώνει στη συνέντευξη που μου παραχώρησε ο μεταφραστής, σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής της παράστασης, Γιώργος Κιμούλης, «είναι μια κωμωδία μεταμφίεσης, η οποία πραγματεύεται το πώς θα μπορέσουμε την περίφημη ανατρεπτική ρήξη του καρναβαλιού, να την κάνουμε τρόπο ζωής».

∞

Η σύγχυση που προκαλείται μετά από ένα ναυάγιο, χωρίζει τα δίδυμα αδέλφια Sebastian και Viola, ενώ το ένα αγνοεί, εάν το άλλο ζει. Προκειμένου η Viola να επιβιώσει, μεταμφιέζεται σε έναν νεαρό άνδρα, με το όνομα Cesario, και μπαίνει στην υπηρεσία του δούκα Orsino, ο οποίος τον στέλνει στην κοντέσα Olivia, προκειμένου να της υπενθυμίσει, για ακόμη μια φορά, τον έρωτά του. Η απομονωμένη Olivia, όμως, πενθεί και ενώ δεν δέχεται τον έρωτα του Orsino, ερωτεύεται τον αγγελιοφόρο του… δηλαδή τον Cesario… ο οποίος Cesario, δηλαδή η Viola, ερωτεύεται κρυφά τον Orsino… Μπλέξιμο…

Ναι, αλλά με την Olivia είναι ερωτευμένος και ο Sir Andrew, ο οποίος επειδή έχει ελάχιστες πιθανότητες, πριμοδοτείται από τον πολλάκις μεθυσμένο θείο της, τον Sir Toby, ο οποίος προωθεί το προξενιό, μιας και τον θέλει ως μόνιμο χορηγό στα γλέντια του, με την τραγουδιστική συνδρομή του γελωτοποιού Feste. Μέσα σε όλο αυτό το μπέρδεμα, ο υπηρέτης – οικονόμος της Olivia, ο Malvolio, είναι το μεγάλο θύμα της φάρσας που διοργανώνουν ο Toby, ο Andrew και η τροφός Maria, πείθοντας τον ότι η Olivia είναι ερωτευμένη μαζί του.

Χμμμ… Και τώρα πώς διευθετείται όλο αυτό;

∞

Οι κωμωδίες του Σαίξπηρ, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται ότι τελειώνουν με την εκπλήρωση των επιθυμιών, την υπέρβαση των εμποδίων και τη νίκη επί των κακόβουλων δυνάμεων και των αυστηρών – προβληματικών δομών της εξουσίας. Στη «Δωδέκατη νύχτα», όμως, αυτό δεν συμβαίνει, μιας και οι χαρακτήρες παραβιάζουν και τελικά εκθέτουν της εδραιωμένες αυτές δομές, διότι αντιστέκονται και δεν υποδηλώνονται στους κοινωνικούς κανόνες και νόρμες της εποχής, ενώ η παρουσία της ψευδαίσθησης, είναι διάχυτη στα κυρίαρχα συστήματα πεποιθήσεων της εποχής.

∞

Η μετάφραση του Γιώργου Κιμούλη, φέρνει, με μαεστρία, τους διαλόγους του κειμένου στο σήμερα. Διάλογοι υπαινικτικοί, ατάκες διφορούμενες, ενώ πίσω από τις λέξεις ο θεατής μπορεί να διαβάσει την επικαιρότητα των ημερών μας κι έτσι η σκηνοθετική του προσέγγιση ταυτίζεται με αυτό που ανέφερε στη συνέντευξή του: «Θεατές του σήμερα, βλέπουν ηθοποιούς του σήμερα, επάνω στη σκηνή του σήμερα».

Στο video wall προβάλλεται η τρικυμία, το παλάτι, όπως και κάποια σημαντικά στοιχεία της υπόθεσης που διαδραματίζονται στο παρασκήνιο, ενώ η πρωτότυπη μουσική και στίχοι του Διονύση Τσακνή, χρησιμοποιούνται είτε ως γέφυρα είτε για να εξιστορήσουν τα γεγονότα που μεσολαβούν. Τα σκηνικά της Φαίης Παπαδοπούλου, μετακινούμενα, δημιουργούν τους απαιτούμενους χώρους για την εξέλιξη της παράστασης, τα δε εντυπωσιακά κοστούμια της Μαρίας Νικολαΐδου, θυμίζουν την ελισαβετιανή περίοδο, ενώ λατρέψαμε το νυχτικό και τις κίτρινες κάλτσες του Malvolio.

Αριστοτεχνικά μοιρασμένοι και οι ρόλοι, όπου η Άννα Μονογιού ερμηνεύει μοναδικά τους ρόλους του Sebastian, της Viola και του Cesario, κερδίζοντας το στοίχημα, η Σοφία Βογιατζάκη ενσαρκώνει με απόλυτη φυσικότητα και μπρίο τον ρόλο της θορυβώδους, σκανδαλιάρας τροφού, Maria, ενώ η Λιλή Τσεσματζόγλου, ως βαρυπενθούσα Olivia, με τις άκρως διασκεδαστικές εκφράσεις κερδίζει το κοινό. Ως Malvolio, ο απολαυστικότατος Άρης Τρουπάκης και ως δούκας Orsino, ο Σταύρος Καραγιάννης, απόλυτα ερωτευμένος και προσγειωμένος, ανταπεξέρχεται με σοβαρότητα μέσα σε αυτό το καρναβαλίστικο περιβάλλον. Ο Χρήστος Μουστάκας, ως ο γελωτοποιός Feste, ακολουθεί την εξέλιξη της ιστορίας, τραγουδώντας την, προσθέτοντας ακόμη μια εύθυμη πινελιά. Ως μοσχαροτραφής Sir Andrew, ο εξαιρετικός Γιώργος Ζιόβας (μπορεί να κλέβει και την παράσταση), ενώ τον γλεντζέ Sir Toby, υποδύεται με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο ο Γιώργος Κιμούλης. Σχεδόν σε κάθε παράσταση υπάρχει κάποιος λιγότερο ταλαντούχος από τους άλλους. Όχι όμως σε αυτήν, όπου όλοι τους, ακόμη και οι της νεότερης γενιάς Κώστας Κοράκης, Τζώρτζης Παπαδόπουλος, Γιώργος Τσουρουνάκης, αξίζουν την προσοχή του κοινού και το χειροκρότημά του. Εάν υπάρχει ο όρος «εκλεπτυσμένη, ποιοτική, κωμωδία», τότε η «Δωδέκατη νύχτα» περιγράφει επακριβώς αυτόν τον ορισμό.

∞

Με ανοικτό μυαλό και καρδιά ο Shakespeare, από τότε, διακήρυττε ότι «Η αγάπη δεν βρίσκεται εύκολα, μην την πετάς όταν μπροστά σου πέφτει, μιας και καμμιά αγάπη δεν αξίζει περιφρόνηση…».

Μια παράσταση όπου η σκοτεινή πολυπλοκότητα της σκέψης και των συναισθημάτων κυριαρχούν, με έναν αστείο τρόπο, ενώ όλοι οι χαρακτήρες αποκτούν σημαντικότητα στην εξέλιξη της πλοκής, ενώ το σίγουρο είναι ότι στη «Δωδέκατη νύχτα», κάτι συμβαίνει και δεν είναι αυτό που φαίνεται.

Περισσότερα εδώ.

Έλενα Χατζοπούλου, Ιούνιος 2023