Είδαμε την παράσταση ‘Ανατολικά της Εδέμ’ στο θέατρο Αγγέλων Βήμα

Ο Αμερικάνος συγγραφέας, John Steinbeck, το 1962 βραβεύεται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, για τα ρεαλιστικά και ευφάνταστα γραπτά του, όμως η επιλογή του επικρίνεται έντονα και χαρακτηρίζεται ως «ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της Ακαδημίας», ενώ όταν ερωτάται και ο ίδιος ο Steinbeck, την ημέρα της ανακοίνωσης της βράβευσής του, εάν του αξίζει το Νόμπελ, απαντά με τρόπο αποστομωτικό, «Ειλικρινά, όχι». Πενήντα χρόνια αργότερα, το 2012, το βραβείο Νόμπελ ανοίγει τα αρχεία του και αποκαλύπτεται ότι ο Steinbeck ήταν μια «συμβιβαστική επιλογή», ανάμεσα στους τότε υποψήφιους συγγραφείς, ενώ τα έγγραφα δείχνουν ότι είχε επιλεγεί ως ο καλύτερος, από μια «κακή παρτίδα». 

Το 1952, γράφει το East of Eden, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως magnum opus, ενώ το 1955, ο Steinbeck συνεργάζεται με τον Elia Kazan, κάνοντας την ομότιτλη ταινία, στην οποία το κινηματογραφικό του ντεμπούτο κάνει ο James Dean.

∞

Ανατολικά της Εδέμ… Αμερική 1900.

Μια γυναίκα, η Cathy, βρίσκεται βαριά κακοποιημένη στην πόρτα του Adam Trask. Ο Adam την ερωτεύεται παράφορα. Η Cathy μένει έγκυος. Παντρεύονται. Μια ευτυχισμένη ζωή τους περιμένει, στο κτήμα. Εκείνη όμως δεν θέλει να μείνει στον παράδεισο που της ετοιμάζει ο σύζυγός της. Λίγους μήνες μετά, δύο αγόρια δίδυμα έρχονται στη ζωή. Είναι ο Caleb και ο Aron, ονόματα που επιλέγονται από τη βίβλο. Η Cathy τελικά εγκαταλείπει τον σύζυγό της.

17 χρόνια μετά, οι δίδυμοι και ενώ πιστεύουν ότι η μητέρα τους έχει πεθάνει στην γέννα, έρχονται αντιμέτωποι με μια σκληρή αλήθεια, με τον πιο δύσκολο τρόπο. Τίποτα πια δεν θα είναι ίδιο. Ένα σκληρό φως πλημμυρίζει και τις πιο σκοτεινές πτυχές των κρυμμένων μυστικών.

Δύο οικογένειες, με συνυφασμένες ιστορίες. Οι Trasks και οι Hamiltons. Και η συμβολική τους ιστορία, με τα αρχέτυπα των αδελφών Κάιν και Άβελ, σε πρώτο πλάνο.

Η προσωπική αναζήτηση της Εδέμ τους, μόλις ξεκίνησε.

∞

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, το λογοτεχνικό έργο Ανατολικά της Εδέμ, ανεβαίνει στο θεατρικό σανίδι.

Η μετάφραση της Μαργαρίτας Δαλαμάγκα-Καλογήρου, της θεατρικής διασκευής του Frank Galati (1988), συμπυκνώνει το ογκώδες βιβλίο και το χωράει όλο στη σκηνή του Θεάτρου Αγγέλων Βήμα.

Η σκηνοθεσία και η δραματουργική επεξεργασία της Ανδρονίκης Αβδελιώτη, για ακόμη μια φορά, εντυπωσιάζει. Ιδίως το ευφυές εύρημά της, όταν στη μυθοπλασία του κλασικού αυτού κειμένου εμπλέκεται με μαεστρία το παραμύθι του Lewis Carroll, Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων.

Η πρωτότυπη μουσική της Αργυρούς Καπαρού, τα φώτα του Βασίλη Κλωτσοτήρα και τα σκηνικά – κοστούμια των Ανδρονίκη Αβδελιώτη, Νικόλαου Μαρμαροτούρη και Σταμάτη Μπαντούνα, όλα συνηγορούν για ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα.

Η Ανδρονίκη Αβδελιώτη ερμηνεύει, με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο, τη δίχως ενσυναίσθηση και δίχως δικαιολογίες, Cathy, η οποία είναι η προσωποποίηση του κακού. Μια γυναίκα που δεν έχει νιώσει αγάπη, συμπόνοια, λύπη για κανέναν και που βαδίζει προς το δικό της αυτοκαταστροφικό τέλος.

Ο Γιώργος Ζώης, στον ρόλο του Adam Trask, αποτελεί τη μορφή του καλού και του προδομένου από τους αγαπημένους του άνδρα, ο οποίος όμως βρίσκει πάντα τη δύναμη να συγχωρήσει.

Ο Ανδρέας Ζάκας, στον ρόλο του Samuel Hamilton, είναι ο φτωχός αγρότης με το περίεργο και φιλοσοφικό πνεύμα, που καταφέρνει με το χαμόγελο στα χείλη να μεγαλώσει την οικογένειά του, απτόητος απέναντι στις κακοτυχίες του.

Ο Βαγγέλης Ραφαήλ Καλλιτζόγλου, στον ρόλο του Lee, αποτυπώνει τον πιστό υπηρέτη της οικογένειας Trask. Είναι το δείγμα της ανατολίτικης σοφίας, που θυσιάζει τις προσωπικές του φιλοδοξίες και τα δικά του θέλω, συντροφεύοντας μέχρι το τέλος τον αφέντη του και τα δύο αδέλφια, προσφέροντας την αγάπη του, την αφοσίωση και τις σοφές καθοδηγήσεις του.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούγκος, ως Aron, ερμηνεύει ένα αθώο, ευαίσθητο και έξυπνο παιδί, που αντιμετωπίζει με δυσκολία την έλλειψη της μητρικής φροντίδας και αγάπης κι αυτό το αίσθημα κενού που υπάρχει στην καρδιά του, τον καθοδηγεί στην εξιδανίκευση του μοναδικού έρωτα της ζωής του, της γλυκύτατης Abra (Σοφία Σιμοπούλου).

Και τέλος, ο Τίτος Πινακάς, στον ρόλο του Caleb. Ενώ οι περισσότεροι ήρωες του βιβλίου είναι είτε καλοί είτε κακοί, ο Caleb αποτελεί ένα μείγμα και των δύο. Αδύναμος, μες στη δύναμή του και δυνατός μες στην αδυναμία του, κατατρέχεται από τους δαίμονές του και προσπαθεί απελπισμένα να βρει την αποδοχή και την αγάπη γύρω του, μοχθώντας να κερδίσει την εύνοια του πατέρα του. Στην προσπάθειά του όμως αυτή, οδηγείται σε λανθασμένες αποφάσεις με ολέθριες επιπτώσεις…

∞

Μια ιστορία γραμμένη με τρόπο δυναμικό, με ωμή γλώσσα, χωρίς εξωραϊσμούς, η οποία δίνει την αίσθηση ότι παρακολουθείς ταινία, ενόσω όλα εξελίσσονται ταχύτατα. Η ιστορία του Κάιν και του Άβελ «εκμοντερνίζεται» αριστοτεχνικά, ενώ η σύγκρουση των γενεών, του παλαιού και του νέου κόσμου, δεν έχει νικητές και αφήνει ως επίγευση μια βαθιά ριζωμένη πικρία.

Μια ιστορία με έντονα τα συναισθήματα αγάπης και μίσους, καλοσύνης και φθόνου, ζήλειας και ελπίδας, εγωισμού και μετάνοιας, απελπισίας και μοιρολατρίας.

Και κάποιοι που επιζητούν την ψυχική τους γαλήνη, κάπου στη Γη της Επαγγελίας ή στη Χώρα των Θαυμάτων.

Γιατί τελικά όλα είναι θέμα Επιλογής – Timshel (εβραϊκά) και αυτό αποτελεί την ουσία, τον πυρήνα της παράστασης. Μια παράσταση που αποτύπωσε τις 800 σελίδες του βιβλίου, σε ένα κείμενο συμπυκνωμένο, χωρίς να παραλείπει τίποτα.

Περισσότερα εδώ.

Έλενα Χατζοπούλου, Φεβρουάριος 2023