Είδαμε την παράσταση ‘Αμαντέους’ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Στο κατάμεστο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, σε avant-première και Πανελλήνια Πρώτη, απολαύσαμε τη θεατρική διασκευή της παράστασης Amadeus, του Peter Shaffer, σε διασκευή – σκηνοθεσία του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου και μετάφραση της Έλενας Καρακούλη. Την απόλαυσή μας ολοκλήρωνε και η υπέροχη μουσική του Wolfgang Amadeus Mozart, η οποία ερμηνεύτηκε ζωντανά επί σκηνής, από ένα διαφορετικό κουιντέτο εγχόρδων σε πρωτότυπες μεταγραφές των έργων του.
Το Amadeus, μια βιογραφική, δραματική ταινία του 1984, σε σκηνοθεσία Milos Forman, που προτάθηκε για 53 βραβεία Oscar και έλαβε 40, προήλθε από το θεατρικό έργο του Peter Shaffer, του 1979. Η ιστορία διαδραματίζεται στη Βιέννη της Αυστρίας, κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, στην αυλή του αυτοκράτορα Ιωσήφ Β’ και είναι μια μυθιστορηματική ιστορία, που αναφέρεται στον αρχιμουσικό της αυλής, τον Antonio Salieri, και στον νεαρό μουσικό Wolfgang Amadeus Mozart.
Ο Shaffer χρησιμοποιώντας έναν μύθο, που διέρρευσε στην Ευρώπη στα μέσα του 19ου αιώνα, σχετικά με τη δολοφονία του Mozart, από τον σύγχρονό του συνθέτη Salieri, δημιουργεί ένα από τα διασημότερα και σημαντικότερα θεατρικά έργα της σύγχρονης δραματουργίας.
Το παρατεταμένο χειροκρότημα, οι επευφημίες και το επαναλαμβανόμενο μπιζάρισμα του κοινού, αποδεικτικά της επιτυχίας και αυτής της σημερινής παράστασης.
∞
Λέγεται, ότι οι ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι από την ευτυχία των άλλων, ενώ οι δυστυχείς δηλητηριάζονται από τον φθόνο τους και δεν τους αρκεί η επιτυχία τους, αλλά μόνο η αποτυχία των άλλων. Το Amadeus του Milos Forman δεν γράφτηκε για να αναδείξει την ιδιοφυΐα του Wolfgang Amadeus Mozart, αλλά για να αναδείξει τον φθόνο του αντιπάλου του, Antonio Salieri, ο οποίος είχε την «κατάρα» να έχει το ταλέντο ενός συνθέτη δεύτερης κατηγορίας, αλλά το αυτί ενός λάτρη της μουσικής, πρώτης κατηγορίας. Ο Salieri γνώριζε πολύ καλά το πόσο μέτριος ήταν ο ίδιος, αλλά και πόσο ιδιοφυής ήταν ο Mozart.
Κι έτσι ο Salieri αρχίζει τον πόλεμο εναντίον του Mozart. Και δίνει πολλές μάχες. Μάχες μέχρι τελικής πτώσης. Μάχες, που επί της ουσίας όμως, είναι μάχες με τον ίδιο του τον εαυτό.
∞
Η παράσταση ξεκινάει με τον Salieri επί σκηνής, σε προχωρημένα γεράματα, όπου μπροστά πλέον στον Θεό, κατηγορεί τον εαυτό του, ως κύριο υπαίτιο, για τον θάνατο του Mozart. Και θέλοντας να πιάσει το νήμα της διήγησης του από την αρχή, επιστρέφει στη χρονική εκείνη στιγμή που ο Mozart εμφανίστηκε στη Βιέννη. Η μεταμόρφωση – μετάβαση του Salieri στη στιγμή εκείνη, τελείται επί σκηνής και είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και μαγευτική.
Η ιστορία ξεκινάει με την επιθυμία του Salieri να γνωρίσει τον μουσικό για τον οποίο ακούγονται πολλά, τον νεαρό Mozart. Κατά τη διάρκεια της γνωριμίας τους, ο Salieri υποδύεται τον φίλο του, αλλά διαρκώς τον σαμποτάρει στις παραγωγές, μπλοκάρει τα ραντεβού ή συνωμοτεί εναντίον του, ενώ προσπαθεί να οικειοποιηθεί και κάποια μουσικά του έργα. Ο Salieri, παρόλο που τιμάται και αναγνωρίζεται, θεωρεί τον Mozart αντίπαλό του κι ενώ αγαπά τη μουσική του, μισεί την άφταστη τελειότητά του. Είναι και που οι αληθινές ιδιοφυΐες σπάνια παίρνουν τη δική τους δουλειά στα σοβαρά, επειδή τους έρχεται τόσο εύκολα και το κάνουν να μοιάζει με παιχνίδι, σε αντίθεση με τους άλλους που διαρκώς βρίσκονται σε μια προσπάθεια… κι αυτό είναι κάτι που εξαγριώνει τον Salieri…
Από την άλλη, ο νεαρός και άγνωστος Mozart προσπαθεί να ενταχθεί στην αυλή του Ιωσήφ Β’ και να αναγνωριστεί η μουσική του, έχοντας στο πλάι του, την κάπως ελαφρών ηθών σύζυγό του, Constanze. Η Constanze έχει πολλούς λόγους να περιφρονεί τον Salieri, μιας κι εκείνος της πρότεινε να συνευρεθούν, προκειμένου να βοηθήσει τον φτωχό και έτοιμο να καταρρεύσει, σύζυγό της. Με αυτή του η πρόταση ουσιαστικά ήθελε να ταπεινώσει ακόμη περισσότερο τον Mozart. Το θέμα ήταν ότι τον Mozart μπορούσε να τον ταπεινώσει ή να τον φθονεί, ακόμη και να τον καταστρέψει, όμως τίποτα από αυτά δεν μπορούσαν να αγγίξουν τη μουσική του. Κι αυτό ακριβώς ήταν που τρέλαινε τον Salieri…
Στην αναδρομική αφήγησή του, ο Salieri εκμυστηρεύεται ότι αυτός δολοφόνησε τον Mozart, ποτίζοντάς τον δηλητήριο, μιας και δεν μπορούσε να αντέξει το ταλέντο του και κατ’ επέκταση τη δική του αδυναμία. Έτσι σκότωσε την υπέροχη τέχνη του νεαρού Mozart και γι’ αυτό οι τύψεις τον καταδιώκουν. Και το μόνο για το οποίο είναι σίγουρος πια, είναι ότι υπάρχει μόνο ένα πράγμα που αγαπά περισσότερο από τον εαυτό του, και αυτό είναι η υπερβατική μουσική του Mozart.
∞
Εικαστική γιορτή μπορεί να χαρακτηριστεί η σκηνική παρουσία των ηθοποιών, των μουσικών, των κοστουμιών, του φωτισμού και των σκηνικών.
Θεατρικές παραστάσεις σαν το Amadeus, μένουν στη μνήμη για τη σκηνογραφία, τα κοστούμια και φυσικά τη μουσική και τις ερμηνείες. Ο Νίκος Ψαράς, στον ρόλο του Salieri, ο Γιάννης Νιάρρος, στον ρόλο του Mozart, η Μαίρη Μηνά, στον ρόλο της Constanze, και οι Γιάννης Κότσιφας (Ιωσήφ Β’), Γιώργος Τριανταφυλλίδης (Ρόζενμπεργκ), Γιώργος Τζαβάρας (Βαν Σβήτεν) και Βαγγέλης Δαούσης, Βασίλης Ντάρμας (Βεντιτσέλλι), μαζί με τους μουσικούς Κώστας Καριτζής (1ο Βιολί), Αγγελική Ποτήρη (2ο βιολί), Ελευθερία Τόγια (Βιόλα), Άρης Ζέρβας (Τσέλο) και Κώστας Πατσιώτης (Κοντραμπάσο), συνθέτουν μια ατμοσφαιρική παράσταση, υπό την καθοδήγηση του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια της Όλγας Μπρούμα, οι φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου και η ενορχήστρωση και μουσική επιμέλεια του Δημήτρη Σιάμπου, προσδίδουν στην παράσταση μια ευρύτερη διάσταση.
Το Amadeus που παρακολουθήσαμε, εμένα προσωπικά, θα μου μείνει στη μνήμη, για αρκετούς λόγους, όπως οι εκρηκτικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών. Εκτός όλων των άλλων, όμως, θα θυμάμαι τη μεταμόρφωση του Salieri, από γέροντα σε νέο, όπως και την τοποθέτηση των μουσικών επί σκηνής, μέσα στον αραχνοΰφαντο, στρογγυλό σωλήνα φωτός. Όπως επίσης θα θυμάμαι το πόσο πολύ απόλαυσα αυτήν την παραγωγή.
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Φεβρουάριος 2022
