Είδαμε την παράσταση ‘Αδελφές Papin’ στο Αγγέλων Βήμα
Οι «Δούλες» (Les Bonnes) του Jean Genet είναι οι «Αδερφές Papin», της Ανδρονίκης Αβδελιώτη.
Η Christine Papin (Μαίρη Άσπρου) και η Léa Papin (Ανδρονίκη Αβδελιώτη) δύο Γαλλίδες αδελφές, οικιακές βοηθοί, καταδικάστηκαν για τη δολοφονία της συζύγου και της κόρης του εργοδότη τους, Lancelin, στο Le Mans της Γαλλίας, την Πέμπτη 2 Φεβρουαρίου 1933.
Η Christine και η Léa Papin μεγάλωσαν σε μια δυσλειτουργική οικογένεια, βιώνοντας τη βία και διάφορες μορφές κακοποίησης, μπήκαν σε ψυχιατρικό ίδρυμα προκειμένου να ανακάμψουν μετά το διαζύγιο των γονιών τους και στη συνέχεια εργάζονταν, πάντα μαζί, εσωτερικές ως υπηρέτριες. Στο σπίτι των Lancelin εργάζονται 14 ώρες την ημέρα, έχοντας μισή ημέρα άδεια κάθε εβδομάδα, ενώ οι εργοδότες τους ήταν σκληρά φερόμενοι απέναντι τους. Η κα Lancelin και η κόρη της δολοφονήθηκαν με τον πιο βάναυσο τρόπο, ύστερα από μια επιθετική τους παρατήρηση στις αδελφές Papin. Το πρόσωπό τους ήταν αγνώριστο από τα κτυπήματα και τα μάτια τους βίαια βγαλμένα. Οι δε αδελφές βρέθηκαν, από την αστυνομία, γυμνές στο κρεβάτι τους, όπου και ομολόγησαν αμέσως την ενοχή τους.
Η ιστορία αυτή έχει αφήσει ένα αιματηρό σημάδι στα χρονικά της γαλλικής εγκληματολογίας, ενώ το ειδεχθές έγκλημα των αδελφών Papin έγινε αφορμή για να γραφτούν βιβλία, άρθρα, θεατρικά έργα και να γυριστεί κινηματογραφική ταινία. Είναι μια ιστορία που αγγίζει τις βαθύτερες και πιο σκοτεινές παρορμήσεις και έχει ανατυπωθεί, ερμηνευτεί και επανεξεταστεί με πολλούς τρόπους. Οι αδελφές Papin παρουσιάστηκαν στον ημερήσιο τύπο ως τέρατα, οι ψυχαναλυτές ανέπτυξαν θεωρίες σχετικές με την ψύχωση και την ανθρώπινη ταυτότητα, ενώ οι σουρεαλιστές Simone de Beauvoir και Jean-Paul Sartre τις είδαν ως επαναστάτριες, ενάντια στην καταπίεση της σκληρής εργοδοσίας.
Τέρατα ή επαναστάτριες, έχοντας μεταξύ τους σεξουαλικές σχέσεις ή όχι, οι μακάβριες αδελφές Papin, εκδικήθηκαν με τον πιο σκαιό τρόπο τη σύζυγο και την κόρη του εργοδότη τους, μένοντας μ’ έναν θλιβερό τρόπο στην αθανασία. Ήταν η Christine που δήλωνε «Θα προτιμούσα να είχα τα δέρματα των αφεντικών μας, παρά αυτοί να έχουν τα δικά μας» και ήταν αυτή η ομολογία που οδήγησε στην υπόθεση ότι οι αδελφές Papin διέπραξαν μια επαναστατική πράξη, σαν οι δυο καταπιεσμένες γυναίκες να έφεραν ένα χτύπημα εναντίον των αστών εργοδοτών τους.
Η Αβδελιώτη, σε αυτήν την παράσταση, ψάχνει να βρει τα ανθρώπινα όντα πίσω από τα τέρατα. Η διαταραχή της Christine είναι εμφανής, όπως εμφανής είναι και η αφοσίωση και υπακοή της Léa στην αδελφή της. Είναι μια παράσταση όπου το λιτό σκηνικό (Νικόλαος Μαρμαροτούρης), η μουσική (Σίσσυ Βλαχογιάννη) και το παιχνίδι με το φως (Βασίλης Κλωτσοτήρας) ενισχύουν την ένταση της αφήγησης, σε ένα ανακριτικό γραφείο. Η εισαγωγή συστήνει τον θεατή στο θέμα, χωρίς να χάνεται χρόνος, ενώ η ανάκριση αρχίζει. Ο ανακριτής (Γιώργος Ανδράκης) είναι αυτός που εξελίσσει την υπόθεση, δεν κρίνει ούτε κατακρίνει, υποβάλει ερωτήσεις και οι αδελφές αφηγούνται ψυχρά, δίνοντας ακριβείς λεπτομέρειες για τα γεγονότα, χωρίς περιττές δικαιολογίες για τις πράξεις τους. Η ψυχοσύνθεσή τους σκιαγραφείται μέσα από την αναφορά τους στην παιδική τους ηλικία και στις συνθήκες εργασίας τους στο σπίτι των Lancelin, ενώ παρουσιάζεται και μια τηλεπαθητική τους ιδιαιτερότητα. Η Αβδελιώτη, ως σκηνοθέτης, δεν αφηγείται απλά την ιστορία, αλλά δημιουργεί στον θεατή έντονες εικόνες. Είναι σα να βλέπεις όλο το φονικό να συμβαίνει μπροστά στα μάτια σου, ενώ οι ερμηνείες των ηθοποιών σε κρατούν σε αναμονή της επόμενης εικόνας. Η Μαίρη Άσπρου, στον ρόλο της σκληρής αδελφής, είναι ψυχρή σαν ατσάλι και ωμά ψύχραιμη στην αφήγησή της. Η Ανδρονίκη Αβδελιώτη, πιο συναισθηματική, πιο φοβισμένη και εμφανώς υποχείριο της μεγαλύτερης αδελφής που λατρεύει και υπακούει τυφλά.
Ταλέντο, ερμηνευτική δεινότητα, ευρηματική σκηνοθεσία, για μια παράσταση διαμαντάκι στον φετινό θεατρικό χειμώνα της Αθήνας.
Περισσότερα εδώ.
Έλενα Χατζοπούλου, Δεκέμβριος 2018
