ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΩΣ ΠΟΙΗΣΗ

Συγγραφέας: MAX LÜTHI

Μετάφραση: ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ ΚΑΤΡΙΝΑΚΗ

Ο Ελβετός παραμυθιολόγος (κατεξοχήν του ευρωπαϊκού παραμυθιού) Max Lüthi θεωρείται μεταξύ των σημαντικότερων διεθνώς μελετητών της λαϊκής (προφορικής) ποίησης.Κορυφαίο έργο του αποτελεί το παρόν βιβλίο με τον εύγλωττο τίτλο και κυρίως τον υπότιτλό του:Το λαϊκό παραμύθι ως ποίηση. Αισθητική και Ανθρωπολογία (1975). Με την αισθητική αναζητεί τη λογοτεχνική μορφή του παραμυθιού, με την ανθρωπολογία την εικόνα του ανθρώπου και το υκόσμου του.

Παρατηρεί ότι, παρά τις αναρίθμητες παραλλαγές των διαφόρων αφηγήσεων,επανέρχεται σε αυτές πάντα όμοιος ένας ιδιαίτερος τύπος ανθρώπου. Πιστεύει εξάλλου ότι το ωραίο είναι το πρώτο και κύριο στο παραμύθι. Αλλά και η παρουσία του παραμυθιακού ήρωα καιτης ηρωίδας υπάρχει ισάξια δίπλα στην ομορφιά.Το ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι και τα δύο αυτά μεγέθη πλάθονται χωρίς καμία προϋπολογισμένη σκοπιμότητα, αυθόρμητα, μόνο με ό,τι άρεσε στους παραμυθάδες και ό,τι σκέφτονταν. Ανάλογα διαμορφωνόταν και ένας βαθύτερος στοχασμός.

Για παράδειγμα, αναφέρει ο Lüthi τη συμβολική ιδέα που επικρατεί απαρέγκλιτα στα λαϊκά παραμύθια ότι η ομορφιά είναι η εξωτερική όψη της καλοσύνης, η ασχήμια είναι η εξωτερική όψη της κακίας. Οι καλές ηρωίδες είναι εξ ορισμού όμορφες, οι κακές είναι άσχημες.Στο βιβλίο δίνονται απαντήσεις για τα κύρια ζητήματα που σχετίζονται με το παραμύθι:αγριότητα, σύγκρουση καλού και κακού, η μορφή του ήρωα και της ηρωίδας, η έννοια του συμβόλου, το μοτίβο της μεταμόρφωσης κ.ά.Ένα ανεκτίμητο προσόν του βιβλίου έγκειται στον καθαρό λόγο του, μακριά από μια θεωρητικίζουσα γλώσσα, όπως συνηθίζεται σε τέτοιες περιπτώσεις.

 Ο Max Lüthi (1909-1991) θεωρείται κoρυφαίος διεθνώς ερευνητής της ευρωπαϊκής λαϊκής λογοτεχνίας και ειδικότερατου παραμυθιού. Γεννήθηκε στη Βέρνη της Ελβετίας και σπούδασε γερμανική φιλολογία, ιστορία και αγγλική φιλολογία στα πανεπιστήμια της Βέρνης, της Λοζάννης, του Λονδίνου και του Βερολίνου. Από το 1968 ως το 1979 δίδαξε ως καθηγητής της ευρωπαϊκής λαϊκής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, ενώ παράλληλα (1973-1984) ήταν συντάκτης της διεθνούς λαογραφικής εγκυκλοπαίδειας Enzyklopädie des Märchens. Έχει γράψει ακόμη τις μελέτες: Das europäische Volksmärchen (Το ευρωπαϊκό λαϊκό παραμύθι), 1947, Eswareinmal (Μια φορά κι ένανκαιρό), 1962, So leben sie noch heute (Και θα ζουν ακόμα και σήμερα), 1969 κ.ά.