ΣΑΝ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ – ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΙΟΥΡΤΣΑΚΗΣ

Το Σαν μυθιστόρημα πρωτοκυκλοφόρησε το 1995. Σε αυτό το βιβλίο ο Γιάννης Κιουρτσάκης, καταξιωμένος τότε μελετητής του Σεφέρη, του λαϊκού πολιτισμού και του Καραγκιόζη, αυτοβιογραφείται, κουβαλώντας στους ώμους του τον Χάρη, τον νεκρό αδερφό του, σε ένα σχήμα Δίκωλου, που δανείζεται από την καρναβαλική παράδοση. Το βιβλίο τυγχάνει αμέσως θερμής υποδοχής και αποσπά το Βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού Διαβάζω (1996). 

Το Σαν Μυθιστόρημα σηματοδοτεί μια ριζική τομή στην προσωπική και λογοτεχνική πορεία του Γιάννη Κιουρτσάκη που στα έως τότε δοκιμιακά του κείμενα εξερευνούσε τη συλλογική δημιουργία των ανθρώπων, «το εμείς του πολιτισμού» όπως εξηγεί ο ίδιος. Η συγγραφική κοινότητα εξήρε τη λογοτεχνικότητα του βιβλίου, εκτίμησε τη βαθιά βιωματική του φύση, που ξέφευγε, ωστόσο, από τα στενά πλαίσια μιας τυπικής αυτοβιογραφίας. Η υποδοχή της κριτικής, υπήρξε θερμή· διακεκριμένοι κριτικοί και σημαντικοί ομότεχνοι έκαναν λόγο για μια ελληνική εκδοχή του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, καθώς και για ένα οικογενειακό δράμα που αντικατοπτρίζει πιστά την ιδρυτική και αντιφατική σχέση της νεότερης Ελλάδας με την Ευρώπη.

Ο προσωπικός πυρήνας του βιβλίου άγγιξε πλήθος αναγνωστών· δεκάδες άγνωστοι έγραψαν στον συγγραφέα ότι αυτό το βιβλίο είχε αφουγκραστεί τα δικά τους αισθήματα, τις δικές τους σκέψεις, τη δική τους προσωπική ιστορία. 
Η περιπέτεια συνεχίστηκε με τη μετάφραση του έργου στα ιταλικά, στα γαλλικά και στα ολλανδικά. H Figaro littéraire έκανε λόγο για «ένα ολιστικό μυθιστόρημα για την ελληνική ιστορία του 20ού αιώνα όπου το προσωπικό και το συλλογικό διαπλέκονται σε μια πανέμορφη γλώσσα θέτοντας ένα αιχμηρό ερώτημα γύρω από την ευρωπαϊκή ταυτότητα και μνήμη». Το βιβλίο κέρδισε νέους αναγνώστες στο εξωτερικό, που το υποδέχτηκαν με εγκωμιαστικά σχόλια.

Όπως γράφει ένας Γάλλος πανεπιστημιακός στον συγγραφέα: «Με αναστατώνει η διαπίστωση πόσο μια ιδιαίτερη ιστορία, η δική σας, αγγίζει τις ιστορίες του καθενός, πώς, όταν μιλάτε για εσάς, για την οικογένειά σας, για μια πολύ συγκεκριμένη πόλη και εποχή, μιλάτε για την οικογενειακή μνήμη όλων μας». 

Η νέα έκδοση του βιβλίου από τις Εκδόσεις Πατάκη συνοδεύεται από επίμετρο με δύο μεταφρασμένα κριτικά κείμενα των Jean-Yves Masson και François Ricard, καθώς και μία επιστολή του Δημήτρη Καταλειφού προς τον συγγραφέα. Ξαναδιαβάζοντας το Σαν μυθιστόρημα σήμερα, νιώσαμε τον ίδιο ενθουσιασμό, όπως 28 χρόνια πριν, κι αυτόν τον ενθουσιασμό ελπίζουμε να μεταδώσουμε στους νέους αναγνώστες του.