Είδαμε την πρεμιέρα της παράστασης ‘Σύντροφοι?’ στο Θέατρο Τόπος Αλλού

Πρεμιέρα το περασμένο Σάββατο για την παράσταση «Σύντροφοι?» που συνεχίζει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Τόπος Αλλού. Μια δουλειά με την προσωπική φροντίδα του Νίκου Καμτσή που έχει αναλάβει τη σκηνοθεσία, αλλά και τη μετάφραση του έργου από τα αγγλικά. Ενός σχετικά άγνωστου έργου του Στρίντμπεργκ που είναι και το μόνο που ο ίδιος δήλωσε ως κωμωδία. Γραμμένο το 1886, είναι το ενδιάμεσο έργο της τριλογίας που ξεκίνησε με τον «Πατέρα» και έκλεισε με τη «Δεσποινίς Τζούλια». Αντικείμενό του το αγαπημένο και διαχρονικό θέμα της πάλης των δύο φύλων, αρσενικού και θηλυκού, όπου ο νικητής δεν καθορίζεται σαφώς, αλλά το συναισθηματικό πινγκ-πονγκ είναι διαρκές και άκρως ενδιαφέρον!

Δύο ερωτευμένοι ζωγράφοι στο Παρίσι, ο Άξελ και η Μπέρτα, αυτός καταξιωμένος με βραβεύσεις και αναγνώριση, αυτή μαθητευόμενη, που διψά για τη δόξα και την ανάδειξη του ταλέντου, που αδιαμφισβήτητα πιστεύει πως έχει, αλλά το γεγονός ότι είναι γυναίκα δεν την αφήνει να έχει τη δικαίωση που επιθυμεί. Ώσπου, με αφορμή τον διαγωνισμό της Ανώτερης Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων, η Μπέρτα σκέφτεται ένα σχέδιο για να κερδίσει το πολυπόθητο βραβείο –που ο Άξελ έχει ήδη κερδίσει στο παρελθόν– και το σεβασμό που το συνοδεύει, από τους καλλιτεχνικούς κύκλους της πόλης. Η πρότασή της είναι απλή: ο ένας να βάλει την υπογραφή του κάτω από το έργο του άλλου και να τα παραδώσουν στην επιτροπή για την αξιολόγηση. Ο Άξελ, δικαίως, διστάζει και αντιδρά. Αλλά η Μπέρτα, με αυτό που θα ονόμαζε κανείς, «γυναικεία κόλπα» συμπεριφοράς, καταφέρνει να τον πείσει. Το αποτέλεσμα; Μια σύγκρουση ισχυρή, έκρηξη συναισθημάτων και μπόλικη τροφή για συζήτηση, ιδιαίτερα για τους θεατές-ζευγάρια.

Έτσι κι εμείς, βγήκαμε προβληματισμένοι από το θέατρο και αποφασίσαμε να εκφράσουμε ο καθένας ξεχωριστά τη δική του νοηματική προσέγγιση σε αυτό που είδαμε, βάζοντας, όμως, τη δική μας υπογραφή..!

«Πολλοί θεατές έκριναν την παράσταση ή μάλλον, πιο συγκεκριμένα, το έργο αυτό του Στρίντμπεργκ ως αντιφεμινιστικό. Δεν ξέρω αν μπορώ να κάνω έναν τόσο απόλυτο χαρακτηρισμό, αλλά σίγουρα η γυναίκα δεν προβάλλεται ως προς τα θετικά στοιχεία του φύλου της, παρά μόνο ως μια «Εύα» που δίνει το μήλο στον «Αδάμ» για να πετύχει το στόχο της και να συνθλίψει τον άρρενα «αντίπαλο». Σίγουρα, υπάρχουν και γυναίκες που έχουν όλα τα χαρακτηριστικά της ηρωίδας, αλλά εδώ αυτά υπερτονίζονται, παρουσιάζοντας τον άνδρα έρμαιο της αδυναμίας του απέναντι στη σαγήνη και την ερωτική πειθώ της γυναίκας. Όπως συμφωνήσαμε και με τον σύντροφό μου, μετά την ολοκλήρωση της παράστασης, ωστόσο, δεν μπορεί ο Αξελ να μην υποπτευόταν το αποτέλεσμα -που δεν μας εξέπληξε- και ο ίδιος προστάτεψε, όπως είδαμε στο τέλος, τον εαυτό του, ουσιαστικά παγιδεύοντας –προσωρινά- την Μπέρτα. Γιατί η ίδια τον χτυπά στη συνέχεια με ένα πολύ δυνατό όπλο που πολλές γυναίκες ακόμα και σήμερα «χρησιμοποιούν» και αυτός παραδίδεται στην τύχη του (;). Το γεγονός ότι τα έργα και των δύο, όπως μας παρουσιάστηκαν, δεν είχαν ιδιαίτερες διαφορές, με προβλημάτισε, αλλά δεν μπορεί να σταθεί ως συμπέρασμα ότι η επιλογή του νικητή έγινε βάσει του φύλου του. Αν αυτό ισχύει, τότε είτε η καλλιτεχνική πτώση του Άξελ ήταν συνειδητή και επίπλαστη, αφού ο ίδιος είχε τις αποδείξεις για την αυθεντικότητα του έργου του είτε πράγματι ο Άξελ έπεσε θύμα της Μπέρτα, η οποία χάνει το μέτρο από το μεθύσι μιας δόξας που δεν της ανήκει, αλλά τη δικαιώνει ως προς τη θέση της, ως γυναίκα, στην κοινωνία. Μια παράσταση που «σηκώνει» πολλή συζήτηση και σίγουρα δεν θα σας αφήσει αδιάφορους, εφόσον παρατηρείτε τις λεπτομέρειες και έχετε ανοιχτό μυαλό.» dinatzv

«Τελειώνει η παράσταση και το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό είναι το Παιχνίδι της εξουσίας των Στέρεο Νόβα…

“από παιδί αναρωτιόμουν ποιος έχει τη δύναμη
αυτός που χτυπάει ή αυτός που πονάει…”

…και μια σειρά απο ερωτήματα.

– Είναι αντιφεμινιστικό το κείμενο ή η πραγματικότητα από μια άλλη όψη (δεδομένου πως οι γυναίκες ως αδύναμα πλάσματα είναι μόνο στα χαρτιά κι οι όποιες εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα);

– Είναι όντως παγιδευμένος ο ήρωας ή ένας δειλός που δε μπορεί να παραδεχτεί μέχρι που θα έφτανε για τη σύντροφο του;

– Είναι τόσο ύπουλη η ηρωίδα (όπως κάποιοι μπορούν να εικάσουν) ή ένα παγιδευμένο ον, που με την σειρά του αρνείται να δεχτεί πως όντως αγαπάει τον σύντροφό της και δεν τον βλέπει σαν αυτόν που έχει αναλάβει την υποχρέωση να τη συντηρεί για το υπόλοιπο της ζωής της;

– Τι ωθεί στις ακραίες αντιδράσεις τους δύο συντρόφους; Εγωισμός, αρχομανία ή κάτι άλλο;

– Κι αυτός ο χορός των προσώπων, τι ρόλο έχει; Είναι κριτές-δικαστές, φτηνοί κουτσομπόληδες ή κοράκια που ψάχνουν το επόμενο γεύμα τους;

Σίγουρα, στα δικά μου μάτια, το κείμενο δεν παρουσιάζεται ως κωμωδία, αλλά ως καθρέφτης μιας κοινωνικής σύμβασης της εποχής που γράφτηκε. Ίσως ο συγγραφέας να υπέφερε στη ζωή του από διάφορες γυναίκες και θέλησε με αυτό τον τρόπο να τις παρουσιάσει ως εξαρτώμενα και ανίκανα πλάσματα, που δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς την ανδρική υποστήριξη. Σίγουρα σε εμάς φαίνεται παρωχημένο κι αναχρονιστικό, γεμάτο κατάλοιπα άλλων χρόνων (λέμε εμείς οι “προοδευτικοί”, που ζούμε σε μια εξίσου συντηρητική κοινωνική δομή, που είτε δεν αντιλαμβανόμαστε ή κάνουμε πως δε βλέπουμε).

– Κι αυτή η “φεμινίστρια” γιατί υπάρχει στο έργο; Μήπως ο δημιουργός παρακολουθεί τις εξελίξεις γύρω του και τοποθετεί έναν τέτοιο ρόλο, ενός προσώπου που θα δράσει πολύ πιο έντονα, αρκετές δεκαετίες μετά, αναγνωρίζοντας εμμέσως ένα μικρό κίνημα στις μέρες του κατά της γυναικείας χειραφέτησης; Ή μήπως θέλει να δείξει την ποταπότητα αυτής, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανδρική υπεροχή; (δε το πολυπιστεύω αυτό)

Δεν έχω κατέληξει σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα, γιατί κάθε φορά υπάρχει αντίλογος στο όποιο τελικό συμπέρασμα. Στο θεατρικό αυτό έργο στήνεται ένα υπέροχο παιχνίδι εξουσίας, στο οποίο μετά σιγουριάς μπορω να πω ότι δεν μπορεί να υπάρξει νικητής. Όποιος εκ των δύο κεντρικών ηρώων θεωρεί πως έχει κερδίσει, αγνοεί πως δεν θεωρείται “νίκη” η συνθηκολόγηση λόγω ειδικών συνθηκών (αντιθέτως αφήνει πολλές εκκρεμότητες και την πιθανότητα μιας “επανάστασης”) και επίσης σε μια σχέση δύο συντρόφων που σύντομα ίσως γίνουν και γονείς, δεν γίνεται να μην υπάρχει ισοτιμία και αμοιβαία αναγνώριση όσων ο ένας προσφέρει στον άλλον.

Όλα τα προαναφερόμενα φυσικά αποτελούν “ακαδημαϊκές” διαπιστώσεις, καθώς μια ματιά σε πολλά ζευγάρια γύρω μας, δείχνει πως τα παιχνίδια εξουσίας δεν τελειώνουν ποτέ, απλά όσο “προοδεύει” ο άνθρωπος αυτά εξευγενίζονται, δεν εξαφανίζονται όμως…

Υπέροχη παράσταση, με συνολικά πολύ ωραίες ερμηνείες, που με έβαλε σε μια όμορφη διαδικασία σκέψεων και εσωτερικής αναζήτησης, με βασικό ερωτήμα αν σ’ ένα αντίστοιχο “παιχνίδι”, άθελά μου ή μη, πρωταγωνιστώ κι εγώ στη συντροφική μου σχέση… κι αν ναι, τι προσδοκώ από αυτό;» Theodore

Μας άρεσε πολύ η σκηνοθετική προσέγγιση του κ. Καμτσή και ιδιαίτερα το εύρημα με τους θρόνους – σκαλωσιές, όπου οι ήρωες ήταν παρόντες συνεχώς στη σκηνή, αλλά κατέβαιναν μόνο όταν είχαν συμμετοχή. Πολύ υποβλητική και ταιριαστή η μουσική, αλλά και ο φωτισμός υποστήριξαν την προσπάθεια των ηθοποιών, αποδίδοντας το κλίμα που άρμοζε στις καταστάσεις και στα συναισθήματα που περιέχει το έργο.

Περισσότερα εδώ.