Είδαμε την παράσταση ‘Ζωή Χαρισάμενη’ στο Από Μηχανής Θέατρο
Η Λάρισα και ό,τι σχετίζεται με αυτήν είναι μια γλυκόπικρη ιστορία για μένα – τόπος καταγωγής της μητέρας μου και το μέρος που έζησα, λόγω επαγγελματικών των δικών μου, για σχεδόν 2 χρόνια με τους παππούδες μου. Είναι ο τόπος του μαρτυρίου των νεανικών μου καλοκαιριών, που δεν άντεχα τους ανθρώπους της και τη ζέστη, ο χώρος που επισκέφθηκα τα τελευταια 30 χρόνια 2 φορές, μια για χαρά και μια για τον τελευταίο αποχαιρετισμό. Είναι, όμως, μυρωδιές και εικόνες και ιστορίες και άνθρωποι και πολλά ακόμη, που πάντα όταν βρίσκεται κάτι με σημείο αναφοράς εκεί, πάντα το αντιμετωπίζω με λίγη περισσότερη προσοχή.
Την παράσταση ‘Ζωή Χαρισάμενη’, την πρωτοάκουσα, όταν πριν κάποια χρόνια παιζόταν στην Αθήνα, και με τον καιρό απέκτησε μια τεράστια φήμη και πολλοί άνθρωποι, που σέβομαι την γνώμη τους, μιλούσαν πολύ κολακευτικά γι’αυτήν. Το πλήρωμα του χρόνου ήρθε να τη δω φέτος και να διαπιστώσω ιδίοις όμμασι των λόγων το αληθές!
Λάρισα, δεκαετία του ’40… η Ζωή, ένα κορίτσι αγνώστων γονέων, ζει στην πόλη. Τι ελπίδες και τι δυνατότητες για κάτι καλό μπορεί να έχει ένα τέτοιο πλάσμα σε μια δύσκολη εποχή; Καμία απολύτως…. Παραδουλεύτρα σε σπίτια στην αρχή και μετα “λεκανατζού” στους οίκους ανοχής της πόλης, γίνεται μάνα 3 παιδιών, 2 νόθα κι ένα αναγνωρισμένο. Τα πρώτα, δυσκολευόμενη να τα αναθρέψει, τα δίνει στα “σπίτια”, που είχε τότε θεσμοθέτησει η βασίλισσα Φρειδερίκη, για τα άπορα παιδιά και το μικρότερο, το νόμιμο, το κρατάει σπίτι με τον άνδρα της. Ο θάνατος του ανθρώπου αυτού, της δίνει την αφορμή να ξετυλίξει το κουβάρι της ιστορίας της.
Φευγάτος στη Γερμανία με την ιερόδουλη μητέρα του, ο σύζυγός της, την παντρεύτηκε, γιατί έτσι έπρεπε να κάνει και λίγο μετά, με πρόσχημα τη δουλειά και με την παρότρυνση της μάνας, το έσκασε… Νεότερος, όμορφος, δυνατός, αλλά πού να βρει με τέτοιο “οικογενειακό δέντρο” ευκαιρίες, σε μια μικρή επαρχιακή πόλη…. έγινε και το μπλέξιμο με τη Ζωή, ήρθε κι έκατσε… μέχρι που κάποιο ατύχημα κόβει κάθε δεσμό με την οικογένεια στην Ελλάδα και δίνει στην ηρωίδα την αφορμή να πει όσα κρατάει μέσα της.
Φτώχεια, δυστυχία, εξαθλίωση, αναξιοκρατία, ο καμβάς που μας περιγράφει ως εποχή η Ζωή. Αφετηρία το τίποτα και προορισμός το μηδέν… αυτό είχε ορίσει η κοινωνία ως πρέπον για αυτούς τους ανθρώπους. Κι όμως, μέσα στην κατάσταση αυτή, η Ζωή δεν το έβαλε κάτω και το πάλεψε με όλες τις δυνάμεις της και, προς το τέλος της ημέρας, και τα παιδιά της ξαναπήρε κοντά της και ένιωθε γεμάτη για όσα έζησε, αφού κατάφερε, όχι μόνο να σταθεί όρθια, αλλά και να κάνει πολλά περισσότερα από όσα στοιχημάτιζαν οι Μοίρες ότι πρόκειται έστω και να σκεφτεί…
Η “Ζωή”, κατά κόσμον Αγγελική Λεμονή, μια ηθοποιός που δεν γνωρίζαμε και ντραπήκαμε, όλοι που την είδαμε, για την άγνοιά μας όλον αυτόν τον καιρό, με τον απλό λαϊκό της τρόπο, με μια γνήσια μαγκιά, αυτή του ανθρώπου που νιώθει νικητής σαν τον Χριστιανό που δεν τον έφαγαν στην αρένα τα λιοντάρια, μας συνεπήρε με την αφήγησή της. Μας πήρε από τα χέρι και μας έβγαλε βόλτα στα λασπωμένα σοκάκια των λαϊκών συνοικιών, στον μικρόκοσμο του αγοραίου έρωτα και των ανθρώπων που σχετίζοταν με αυτόν, στα όμορφα αριστοκρατικά σπίτια που έκρυβαν μεγάλα μυστικά, στις νυχτερινες επιδρομές των “νομοταγών” εθνικοφρόνων νοικοκυρέων, που είχαν ως αποστολη να πατάξουν τον κομμουνιστικό κίνδυνο με κάθε κόστος…
Μου έδειξε μια Λάρισα που είχα ακούσει παιδάκι από το στόμα της κυρά Χριστίνας, της γιαγιάς, που πήγε νύφη στην πόλη περίπου εκείνα τα χρόνια και θυμόταν πρόσωπα και ονόματα και έφτυνε στο χώμα της αυλής μας, όταν μιλούσε για κάποια πράγματα που είχαν γινει τότε. Διαπίστωσα ότι όσα δεν μου έλεγαν τότε ήταν όντως ακατάλληλες ιστορίες για μικρά παιδιά, που εσωκλείονταν στην φράση “ήταν δύσκολα χρόνια και γίνηκαν πολλές ασχήμιες, ειδικά στα φτωχά και ορφανά κορίτσια και στους άλλους που θέλαν κάτι διαφορετικό από τους ξένους….”.
Η ηρωίδα του παραμυθιού του Κώστα Τσιάνου (που μπορεί να μην είναι και τόσο “παραμύθι”) είναι μια αυθεντική, λαϊκή γυναίκα, μια μικρή ηρωίδα από εκείνες που δεν θα βγει ποτέ στα φώτα, γιατί δεν είναι ούτε όμορφη, ούτε λαμπερή, ούτε καλοντυμένη, ούτε γόνος καλής οικογενείας, ούτε ούτε ούτε…. είναι όμως μια απο όλους αυτούς που αθόρυβα έχτισαν κάτι από το σήμερα, αυτό το σήμερα που όλοι σχεδόν σιχτιριάζουμε, γιατί ξεχνάμε την αφετηρία του. Ναι, έγιναν πολλά λάθη μέχρις εδώ, αλλά δεν υπήρχε δρόμος στρωμένος με ροδοπέταλα και δεν μπορέσαμε ποτέ σε όλη αυτήν τη διαδρομή να θάψουμε ουσιαστικά το τσεκούρι του πολέμου.
Η σκηνοθεσία και το κείμενο του Κωστα Τσιάνου ειναι υπέροχα αμφότερα και φανερώνουν έναν άνθρωπο, με πολλές ανησυχίες και εαυσθησίες περαν των καλλιτεχνικών που χρόνια τώρα γνωρίζουμε. Ευτύχησε να έχει άξια συνοιδηπόρο στα σκηνικά και τα κουστούμια την Μαίρη Τσαγκάρη και φυσικά μια ανυπέρβλητη πρωταγωνίστρια που προσωποποίησε την Ζωη και την έκανε μια απο τις αρτιότερες ερμηνείες σε γυναικείο μονόλογο.
Είναι μια σκληρή ιστορία, δοσμένη με γλυκό τρόπο, ένα μάθημα ανθρωπιάς, δύναμης και ιστορίας ταυτόχρονα, που προσωπικά συγκαταλέγω στα αρτιότερα θεάματα που έχω παρακολουθήσει σε όλη μου τη ζωή στο θέατρο. Και επειδή έχουν μείνει λίγες ακόμη παραστάσεις, όσοι τυχόν δεν την έχετε δει ή θέλετε μια επανάληψη, προγραμματίστε το άμεσα!
Περισσότερα εδώ.
Theodore a.k.a. Evil Chef, Δεκέμβριος 2019
