Είδαμε την παράσταση ‘Υπόθεση Λάραμι’ στο θέατρο Σφενδόνη
Το όνομα Μάθιου Σέπαρντ, ίσως το ακούσαμε μια φορά στο παρελθόν ή το διαβάσαμε γρήγορα σε κάποιο άρθρο και μετά το ξεχάσαμε. Λογικό, με τόση πληροφορία που δεχόμαστε καθημερινά, να αρχειοθετούμε τα γεγονότα ή να τα διαγράφουμε, κρατώντας τη βασική ιδέα του καθενός, ως απόσταγμα για τη σκέψη μας πάνω σε διάφορα ζητήματα. Ο νεαρός αυτός φοιτητής δολοφονήθηκε, αφού κακοποιήθηκε βάναυσα στο Γουαϊόμινγκ των ΗΠΑ, στο πανεπιστήμιο του Λάραμι, όπου φοιτούσε. Η εν λόγω πολιτεία είναι μια μάλλον αγροτική κοινότητα, με ήσυχους κατοίκους, και εγκλήματα ή παραβατικές συμπεριφορές τέτοιου είδους δεν είναι συχνό φαινόμενο.
Τα γεγονότα συμβαίνουν το σωτήριον έτος 1998 και το 2000, ο συγγραφέας και σκηνοθέτης του θεάτρου – ντοκουμέντο, Μοϊσές Κάουφμαν, και μέλη του Τectonic Theatre Project, επισκέπτονται την πολιτεία και, με ενδελεχή έρευνα, που περιελαμβανε αυτοψίες και συνεντεύξεις από κατοίκους, συνθέτουν ένα θεατρικό κείμενο με τον τίτλο ‘Υπόθεση Λάραμι’ (από το όνομα της πόλης, προφανώς). Το έργο παίζεται στην Αμερική και προκαλεί μεγάλη αίσθηση, και 10 χρόνια μετά η ομάδα επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος, για να ξαναμιλήσει με τα ίδια πρόσωπα και να διαπιστώσει, στους νεότερους κατοίκους, αν άφησε κάτι όλο αυτό ή τι γνωρίζουν. Γεννιέται το έργο ‘Υπόθεση Λάραμι, 10 χρόνια μετα’, που είχε την ίδια και μεγαλύτερη ανταπόκριση της πρώτης παράστασης.
Στο θέατρο Σφενδόνη, τα δύο έργα ενοποιούνται σε ένα και παρακολουθούμε όλο το χρονικό της υπόθεσης σε μια ενιαία παράσταση. 6 ηθοποιοί, αναλαμβάνουν, με ελάχιστα μέσα και ερμηνεύοντας πολλά πρόσωπα ο καθένας, να μας τοποθετήσουν μέσα στην ιστορία. Ένας ανοιχτά ομοφυλόφυλος νεαρός άνδρας δολοφονείται από δύο “χωριατόπαιδα” για αυτήν τη σεξουαλική του προτίμηση. Οι δύο καταδικασθέντες το αρνούνται και αποδίδουν το συμβάν σε προσωπικές διαφωνίες με το θύμα και στην κακιά στιγμή (πόσο “κακιά στιγμή” είναι να κατακρεουργήσεις κάποιον και να τον εγκαταλείψεις στην απόλυτη ερημιά να πεθάνει, με την πεποίθηση πως δεν πρόκειται να τον βρούν ποτέ;). Η βιαιότητα της πράξης και οι αποδείξεις στον τόπο του εγλήματος δεν θέτουν σε αμφισβήτηση το έγκλημα, όμως στήνεται ένας χορός από διαφόρους γύρω απο την υπόθεση, για να αποδοθούν άλλα κίνητρα στην πράξη, με προφανείς σκοπούς. Δέκα χρόνια μετά και, όπως πληροφορούμαστε, έχουμε δύο “συντηρητικούς” κυβερνήτες στην πολιτεία, στο μεσοδιάστημα· γινόμαστε μάρτυρες της απόπειρας να ξαναγραφτεί η ιστορία κατά πώς εξυπηρετεί κάποιους ή, ακόμη χειρότερα, στις νέες γενιές να περάσει ως μια ποινική πράξη, χωρίς καθαρά ρατσιστικό κίνητρο. Η συνολική αντιμετώπιση της πόλης που έζησε τα γεγονότα του 1998, στη λογική ότι “εμείς είμαστε μια ήσυχη, οικογενειακή πολη, ιδανική να ζει κανεις” με την απόχρωση της “κακιάς στιγμής” για τα όσα συνέβησαν, είναι το ισχυρότερο υποσυνείδητο μήνυμα του έργου, που δυστυχώς, στους σκεπτόμενους θεατές, φέρνει παραλληλισμούς από το σήμερα στην πόλη μας.
“Ολα για τους νοικοκυραίους”, θα ήταν ένα ωραίο σύνθημα, που θα μπορούσε να βγει από την παράσταση, που μας υπενθυμίζει ότι πρέπει να υπάρχει καταδίκη τέτοιων περιστατικών και παράλληλη εκπαίδευση της κοινωνίας, ώστε να μην κλείνει τα μάτια και να επιζητεί αυτούς που, με διάφορους τρόπους, θα της χρυσώσουν το χάπι και θα επιμεληθούν να θαφτούν στη λήθη ό,τι ενοχλεί και χαλάει αυτά που γνωρίζουμε και έχουμε βολευτεί τόσα χρόνια. Κανείς μας δεν σκέφτεται πως αύριο για έναν διαφορετικό λόγο μίσους μπορεί να βρεθούμε θύματα εμείς και τότε θα ενοχληθούμε τα μάλα κι εμείς κι οι ανθρωποι γύρω μας, που δεν υπάρχει υποστήριξη καθολικά και κάποιοι “βαφτίζουν” το φως σκοτάδι ή το λευκό μαύρο…
Ερμηνευτικά, έχουμε 6 καλοσκηνοθετημένους νέους ηθοποιούς, που, με τη φωνή και το σώμα τους, αφηγούνται όλη την ιστορία, μην παίρνοντας ξεκάθαρη θέση, αλλά αφήνοντάς μας να σκεφτούμε, τι συνέβη, ποιοι είχαν ωφέλεια από τη στρέβλωση και τι αυτή εξυπηρετούσε, και τέλος, την ατομική μας ευθύνη απέναντι στο μίσος για το διαφορετικό και το πώς ενεργούμε, είτε ως μονάδες είτε συλλογικά. Είναι μια καλοκουρδισμένη ομάδα, που δεν ξεχωρίζει κανείς και κερδίζουν όλοι μαζί το στοίχημα, πετυχαίνοντας να αναπαραστήσουν την ομάδα που ερεύνησε την υπόθεση και συνέγραψε τα δύο έργα.
Σκηνοθετικά, έχουμε μια αρκετά λιτή προσέγγιση, χωρίς εφέ και πρόσθετα, με όπλο την αφήγηση και τον χρωματισμό της εκφοράς. Μεσω αυτού, ο Άρης Λάσκος οριοθετεί την παράσταση σε επίπεδα που δεν ξεφεύγουν συναισθηματικά και καταδεικνύει τα δυνατά σημεία του κειμένου, που είναι η αποκάλυψη των μηχανισμών και των ενεργειών όσων επιθυμούν να αποδοθεί ένα άλλο κίνητρο για το έγκλημα, τον φαρισαϊσμό και την κοντόφθαλμη μνήμη της κοινωνίας και, φυσικά, το βόλεμα και τη μη θέληση για βελτίωση, ατομική και κοινωνική. Κάποιες φορές, βρήκα ότι ο ρυθμός ξεφευγε λίγο και έχανα κάποιες ατάκες των ηθοποιών, όμως συνολικά και άκουσα και κατάλαβα και δεν κουράστηκα από τη θέαση. Ευτύχησε να έχει πολύ καλούς συνεργάτες στο έργο του, καθώς η κίνηση των ηθοποιών είναι εξαιρετική, τα ρούχα τους απόλυτα ταιριαστά στην εποχή που λαμβάνουν χώρα τα γεγονότα, η σκηνογραφία ευρηματικότατη (με ξένισε, όταν πρωτομπήκα στην αίθουσα, αλλά μετά τη λάτρεψα), φώτα, όπως ακριβώς χρειαζόταν, και υπέροχη μουσική επένδυση.
Η παράσταση είναι μια πολύ καλή δουλειά, με ξεκάθαρο κοινωνικό μήνυμα. Σε μια εποχή που τα οικονομικά προβλήματα δίνουν τροφή και λόγο σε ανθρώπους που έχουν πιο συντηρητικές καταβολές και, κοντά σε αυτούς, “ανθίζουν” και άλλα “μπουμπούκια”, με έργα μίσους προς κάθετι πέραν αυτού που οι ίδιοι ορίζουν ως πρέπον στο (όποιο) μυαλό τους, παραστάσεις όπως αυτή λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι το κακό υπάρχει γύρω μας και καιροφυλακτεί, προσφέροντας στο κοινό την δυνατότητα για επιπλέον προβληματισμούς. Είναι μια υποδειγματική παρουσίαση θεάτρου-ντοκουμέντου και προτείνεται σε όσους έχουν κοινωνική ευαισθησία και αυξημένες ανησυχίες για το “πού βαδίζουμε, κύριοι…”
Περισσότερα εδώ.
Theodore a.k.a. Evil Chef, Μάρτιος 2020
