Είδαμε την παράσταση ‘Σπασμένο Γυαλί’ στο θέατρο Πόλη
«Νύχτα των Κρυστάλλων» αποκαλείται το μαζικό πανεθνικό πογκρόμ στη Γερμανία και στην Αυστρία, τη νύχτα της 9ης προς 10η Νοεμβρίου 1938. Ο στόχος ήταν οι Εβραίοι πολίτες όλης της χώρας και αποτέλεσε την απαρχή του Ολοκαυτώματος.
Με την είδηση της «Νύχτας των Κρυστάλλων» και τις δημοσιεύσεις με τις φωτογραφίες, που απεικονίζουν γονυπετείς ανθρώπους με οδοντόβουρτσες να καθαρίζουν πεζοδρόμια, ξεκινάει η παράσταση… Μια ηρωίδα, η Σύλβια, εκατοντάδες χιλιάδες μίλια μακριά από τον τόπο του μαρτυρίου, στην “ασφάλεια” της Νέας Υόρκης, διαβάζει την είδηση και βρίσκει ταύτιση με τους Εβραίους της Γερμανίας. Μια συνηθισμένη ένταση με τον σύζυγό της, Φίλιπ, λίγο αργότερα, θα την καταστήσει και την ίδια “σπασμένη” και καθηλωμένη σε αναπηρικό αμαξίδιο.
Στο κάδρο, λόγω της κατάστασης που βιώνει η Σύλβια, θα μπουν, σταδιακά, ο γιατρός της περιοχής, ο αντισυμβατικός και οξυδερκής Χάρρυ, η αδελφή της ηρωίδας και η νοσοκόμα – σύζυγος του γιατρού. Όλοι αυτοί είναι άνθρωποι που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν εκεί, γνωρίζονται από παλιά και κουβαλάνε μνήμες κοινές και απωθημένα.
Ο Χάρρυ, ο όμορφος καρδιοκατακτητής της περιοχής, αντικείμενο του πόθου για όλα τα νεαρά κορίτσια, έχει ωριμάσει και βρίσκεται σε έναν μάλλον αδιέξοδο γάμο, που καταφέρνει με τη βοήθεια της γυναίκας του, να έχει μια καλογυαλισμένη βιτρίνα. Μια αντίστοιχη βιτρίνα έχει και το ζευγάρι Φίλιπ-Σύλβια και πίσω από αυτή κρύβονται, όχι μόνο τα μυστικά τους, αλλά και πολλές συμβάσεις που έχουν γίνει στο όνομα της έξωθεν καλής μαρτυρίας και των “συγγενικών” υποχρεώσεων…
Καθώς παρακολουθούμε τις προσπάθειες του γιατρού να βρει τη ρίζα του προβλήματος της παράλυσης της Σύλβια, γινόμαστε μάρτυρες ενός ερωτισμού που υπάρχει υποβόσκων μεταξύ τους και που, λόγω συνθηκών, δεν εκδηλώθηκε ποτέ. Η διάγνωση πως το πρόβλημα είναι ψυχοσωματικό και όχι παθολογικό και οι μετέπειτα αντιδράσεις του Φίλιπ, που δείχνει να πνίγεται σε κάτι που δε βλέπουμε ξεκάθαρα, οδηγούν σε μια σειρά αποκαλύψεων, που κορυφώνουν το δράμα πίσω από τη “βιτρίνα”.
Οικογενειακή βία, κοινωνικές διακρίσεις, φασισμός, συμβατικότητες και εξαγορασμένες σχέσεις, σιωπή “γιατί έτσι πρέπει”, κάποια από τα ζητήματα που βγαίνουν στο φως. Ένα ζευγάρι ευνουχισμένο, με κάθε δυνατό τρόπο (σωματικά, ψυχολογικά, ηθικά), θύμα των κοινωνικοπολιτικών καταστάσεων της εποχής, που προστάζαν την απαξίωση όσων είχαν εβραϊκή καταγωγή. Ο Φίλιπ, το κατεξοχήν θύμα αυτού, μαζεύει μέσα του όλον τον θυμό από τη διαρκή ταπείνωση και την επίπονη προσπάθεια να αποδείξει ότι δεν είναι μιαρός στον χώρο εργασίας του. Δυστυχώς, δεν εξωτερικεύει όλη αυτήν την πίεση σωστά, με αποτέλεσμα να μεταμορφώνεται σε κάτι ξένο προς αυτόν και να καταστρέφει, παράλληλα, και την υγεία του… το καπάκι της χύτρας μοιραία, όταν σκάει, προκαλεί ανεπανόρθωτη βλάβη στον ίδιο.
Κι όμως, σε αυτήν τη συνθήκη, η απώλεια του Φίλιπ λειτουργεί απασφαλιστικά για τη Σύλβια, που δεν νιώθει πλέον πως έχει κάτι να την κρατάει δέσμια και, εκτός από τη σωματική παράλυση, βρίσκει θεραπεία και για την εσωτερική, αποφασίζοντας να διαθέσει τον εαυτό της στην υπηρεσία της φροντίδας αυτών που έχουν ανάγκες. Οι περιφερειακοί ήρωες, παρακολουθούν είτε ανακουφισμένοι είτε με αγωνία (για τους δικούς του λόγους ο καθένας), το νέο αυτό ξεκίνημά της· όμως, δεν μπορεί κανείς και τίποτα να τη σταματήσει.
Το έργο, πέρα από καλογραμμένο, έχει πινελιές χιούμορ, που σπάνε τη βαριά ατμόσφαιρα και το κάνουν πιο δεκτικό στον θεατή. Υπάρχει διάχυτη μια αγάπη στην ατμόσφαιρα, που, για κάποιο λόγο, έχει μπει “στο γύψο” και οι ήρωες την ψάχνουν, όχι με αγωνία, αλλά με τη γνώση ότι κάπου υπάρχει και θα εμφανιστεί… μόνο που δεν εμφανίζεται, χωρίς να κάνεις κι εσύ κάτι….
Πολύ ωραία μετάφραση και σκηνοθετική προσέγγιση από την Άσπα Καλλιάνη. Έστησε μια παράσταση που δεν κουράζει τον θεατή και του κρατάει το βλέμμα διαρκώς στη σκηνή. Ωραία τα φώτα και τα παιχνιδια με τις σκιές, που διαμορφώνουν την ατμόσφαιρα που θα κινηθεί η παράσταση. Σκηνικό από τον αγαπημένο μας, Μανώλη Παντελιδάκη, λειτουργικό και λιτό. Ταιριαστή η μουσική επιμέλεια.
Το πρωταγωνιστικό τρίο, Βούρος-Βλαντή-Σώζος έχει χημεία. Βαθιά συναισθηματική και εύθραυστη η Παναγιώτα Βλαντή, στα γνωστά της υψηλά ερμηνευτικά επίπεδα, για ακόμη μια παράσταση που την παρακολουθήσαμε. Ώριμος και με μια πηγαία εσωτερικότητα που σου την περνάει, ο Γιάννης Βούρος, στον ρόλο του γιατρού. Η πολύ ευχάριστη έκπληξη ήταν ο Χάρης Σώζος, που ευτύχησα να δω σε δραματικό ρόλο απαιτήσεων και αριστεύει ως ο ευνουχισμένος-φοβισμένος-κατακερματισμένος, εβραϊκής καταγωγής, Φίλιπ. Η Βάσω Γουλιελμάκη πείθει ως εγκλωβισμένη, επίσης, σύζυγος στον γάμο με τον γιατρό και το χιούμορ του ρόλου ταίριαξε πολύ με την περσόνα της. Τέλος, η Ελίνα Μάλαμα, ως αδερφή της Σύλβια, βγάζει αυτό το ενοχικό της ηρωίδας, που γνωρίζει και δεν μιλάει, γιατί, κάπου μέσα της, έχει τη συναίσθηση της συνευθύνης για ό,τι βιώνει η αδελφή της, δίνοντας κι αυτή μια πολύ καλή ερμηνεία.
Συνολικά, θα λέγαμε ότι πρόκειται για μια άρτια παράσταση, με πολύ καλούς ηθοποιούς και ερμηνείες, εξαιρετική σκηνοθεσία, σε έναν όμορφο θεατρικό χώρο. Τα μηνύματά της, παρότι η ιστορία διαδραματίζεται σχεδόν 80 χρόνια πριν, βρίσκουν ακόμη απήχηση, καθώς, αν αλλάξουμε τις “ταμπέλες” στις καταστάσεις, θα βρούμε πολλές ομοιότητες στο σήμερα, που ζούμε σε μια δεδομένη ειρηνική περίοδο… Προτείνεται ανεπιφύλακτα σε όσους αγαπάνε τις παραστάσεις που τιμάνε τον θεατή και σου δίνουν τροφή για σκέψη.
Περισσότερα εδώ.
Theodore a.k.a. Evil Chef, Oκτώβριος 2019
