Είδαμε την παράσταση “Πού είναι η μάνα σου μωρή;” στο Vault Theatre Plus
Θα θυμάμαι πάντα τη γιαγιά Γλυκερία στο νησί, που πάντα, παραμονές εκλογών, ετοίμαζε το ψηφοδέλτιο του ΚΚΕ, μπας και δεν της το δώσουν την επόμενη. Τζάμπα προσπαθούσαμε να την πείσουμε ότι αυτά δε γίνονταν, ανένδοτη… όπως αδιαπραγμάτευτη ήταν και η ψήφος της. Και καλά η οικογένεια του ανδρός της, του παππού Χρήστου (αδερφός του συνονόματου δικού μου παππού), είχε προϊστορία στην αριστερή ιδεολογία και αρκετά μέλη που μετά τον εμφύλιο, για να γλιτώσουν, έφυγαν στο ανατολικό μπλοκ – αλλά η Γλυκερία και από πλούσια οικογένεια ήταν και μάλιστα βασιλόφρονες… πιτσιρίκος δεν καταλάβαινα τι τη διαφοροποιούσε. Ενήλικος πλέον, και λίγο πριν ανταμώσει με τους λοιπούς τους οικογένειας στον παράδεισο, μου εξήγησε γιατί το έκανε αυτό… στον εμφύλιο σκότωσαν οι “κυβερνητικοί” τον εντεκάχρονο αδερφό της… μια μέρα κατέβηκαν οι αντάρτες στο χωριό και έπαιρναν από τα σπίτια προμήθειες και φαγητά. Στο κοτέτσι της οικογένειας ήταν ο αδερφός της, έντεκα χρονών παιδάκι, όταν μπήκε κάποιος χωριανός, που πολεμούσε στο βουνό, και πήρε δύο κότες. Την επαύριο, όταν έφτασε ο στρατός και ζήτησε το λόγο από το χωριό που ‘επετρέψε’ το πλιάτσικο. Εκεί, πάνω στην ‘κατήχηση’, ρώτησαν το αγόρι αν πήραν τίποτα από το σπίτι του. Στην απάντησή του “Δυο κότες”, ο στρατιώτης τού έδωσε μια ανάστροφη και, πέφτωντας το παιδί, χτύπησε σε μια πέτρα και έμενε στον τόπο… Από εκείνη την ημέρα η Γλυκερία ορκίστηκε να παντρευτεί αριστερό και να ψηφίζει μόνο ΚΚΕ…
Οι εμφύλιες συρράξεις μόνο δεινά προκαλούν και οι αντιμαχόμενες πλευρές, συχνά, στο όνομα του τυφλού μίσους, προβαίνουν σε απίστευτες αγριότητες (βλ. σύγχρονα γεγονότα στη Συρία). Και η ελληνική ιστορία, μόλις 70 χρόνια σχεδόν πριν, έχει τη δική της κατάμαυρη σελίδα, στην οποία οι δύο αντίπαλοι έκαναν ό,τι μπορούσαν για να αποδείξουν πως κάθε σχέση με άνθρωπο είναι καθαρά μορφολογική.
Διαβάζοντας την υπόθεση του έργου, απόρησα αρχικά, γιατί τον μοναδικό Σωτήρη Πέτρουλα που γνώριζα είναι ο γνωστός φοιτητής που σκοτώθηκε στα Ιουλιανά το 1965. Κι όμως υπάρχουν δεσμοί αίματος μεταξύ αυτού και του ήρωα της παράστασης. Καπετάνιος στη Μάνη, αριστερών φρονημάτων, δολοφονήθηκε από αυτούς που, πριν κάποια χρόνια, προστάτεψε από τον όχλο που ζητούσε την αυτοδικία, γιατί οι συγκεκριμένοι υπήρξαν συνεργάτες των Γερμανών και η ‘δημοκρατική’ κυβέρνηση τους αμνήστευσε και τους εξαπέλησε στην ύπαιθρο να καθαρίσουν τον τόπο από τον κομμουνιστικό κίνδυνο…
Μια 60+ γυναίκα, η μόνη ζωντανή από μια πρωταφανή, σε αγριότητα και παραλογισμό, οικογενειακή εκκαθάριση, ψάχνει μια φωτογραφία του πατέρα της, γιατί δεν θυμάται καλά πώς ήταν εμφανισιακά. Ξετυλίγει το κουβάρι των αναμνήσεών της, διηγούμενη όλα τα γεγονότα που της σημάδεψαν την παιδική ηλικία. Και το γιατί παραμένει κάπου κρυμμένο και διαρκώς αναπάντητο (λες και έχει απάντηση δηλαδή…).
Σκληρό το θέμα της παράστασης και δύσκολο – σε εμάς που απέχουμε πολύ από αυτές τις εποχές δημιούργησε κόμπο στο στομάχι (ξαναθυμήθηκα την γιαγιά Γλυκερία και το μικρό αδερφό της). Δεν ξέρω αν ήταν ο πιο εκφραστικός μονόλογος που έχω δει, δεν μπορώ να πω αν ήταν η καλύτερη σκηνοθετική προσέγγιση, γιατί όλα αυτά που πραγματεύεται το έργο φορτίζουν συγκινησιακά τους ηθοποιούς που δεν μπορούν στα δικά μου μάτια να μείνουν εκτός, υποδυόμενοι απλώς τρεις ρόλους.
Και οι τρεις κυρίες, με μπροστάρισσα την Βέρα Κρούσκα, και συμπαραστάτισσες τις Ορνέλα Λούτη και Αγάπη Παπαθανασιάδου, δίνουν αυτό το κάτι παραπάνω από τη θεατρική ερμηνεία και σε κάνουν να μπεις μέσα στην εικόνα, να νιώσεις κι εσύ τον πόνο, την οργή, την απόγνωση, τη λύτρωση, την απορία.
Σου μεταφέρουν δυνατά το μήνυμα των δεινών που προκαλεί ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία, που σε τέτοιες καταστάσεις δεν υπάρχει χρώμα κόκκινο ή μαύρο, όλοι είναι ένοχοι. Δεν έχει σημασία αν το έργο είναι οι αναμνήσεις του παιδιού ενός καπετάνιου του ΕΛΑΣ – θα μπορούσε να είναι ένα κορίτσι που οι αντάρτες κάνανε το ίδιο στη δική του οικογένεια, γιατί κάποιο μέλος είχε διαφορετική πολιτική τοποθέτηση από τη δική τους (μην ακούσω κανέναν ότι κι αυτά δε έγιναν…), τα μηνύματα της ενότητας και της ανάγκης να θάψουμε ό,τι έρχεται από το μαύρο παρελθόν και προσπαθεί ξανά να μας χωρίσει (για ποιο λόγο άλλωστε κάποιοι πολιτικοί άνδρες, εκατέρωθεν, χρησιμοποιούν λεξιλόγιο του τότε, σήμερα;), καθώς οι εποχές που ζούμε είναι ζόρικες και θέλουν την προσπάθεια όλων μαζί.
Εξαιρετική παράσταση για όλα αυτά που πρεσβεύει και μεταδίδει, για θεατές (& ακροατές ταυτόχρονα) που φεύγοντας από το Vault ίσως νιώσουν την ανάγκη να σκεφτούν λίγο περισσότερο τι είναι αυτό που τους χωρίζει από αυτόν που πριν λίγο καθόταν δίπλα τους… αν είναι μια κομματική επιλογή, είναι άραγε η πεμπτουσία του πράγματος ή πρέπει να το επανεξετάσουμε στην πραγματική του υπόσταση; Κι αν είναι κατι διαφορετικό, είναι τόσο δύσκολο να ακούσουμε επιτέλους χωρίς δογματισμούς ο ένας τον άλλον και να προσπαθήσουμε να τον καταλάβουμε; Μια ενδεχόμενη νέα εμφύλια συγκρουση σίγουρα δεν θα έχει νικητές ανάμεσα στους πολίτες (ήδη ζούμε μια μικρής κλίμακας ενδοκοινωνική τέτοια σύγκρουση, κι ας μην το έχουμε αντιληφθεί εντελώς).
Περισσότερα εδώ.
