play_arrow

keyboard_arrow_right

Listeners:

Top listeners:

skip_previous skip_next
00:00 00:00
chevron_left
volume_up
  • play_arrow

    Sin Radio Listen, don't just hear!

ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΗ

Είδαμε την παράσταση ‘Ο άνθρωπος απ’ το Παντόλσκ’ στο θέατρο Κιβωτός

today29 Νοεμβρίου, 2023

Φόντο
share close

Ο Νικολάι είναι ένας 30άρης δημοσιογράφος (;) σε μια μικρή τοπική εφημερίδα και ταυτόχρονα μουσικός σε ένα συγκρότημα ηλεκτρονικής μουσικής. Ζει στο Παντόλσκ, ένα βιομηχανικό πρόαστιο της Μόσχας, το οποίο σιχαίνεται όσο τίποτα στον κόσμο και ονειρεύεται να ζήσει μια μέρα στο ‘Αμστερνταμ. Η προσωπική του ζωή πάει από το κακό στο χειρότερο – η πρώην του σύντροφος τον εγκατελειψε για έναν μουσικό, που παίζει στα εστιατόρια της πρωτεύουσας, κατηγορώντας τον ως παντελώς ανίκανο, και η κοπέλα με την οποία βγαίνει τώρα δεν του αρέσει καθόλου, αλλά δεν αντέχε άλλο να είναι μόνος του. Είναι ο ορισμός αυτού, που κάποιοι στη Δύση, θα αποκαλούσαν, κακεντρεχώς, loser ή οι πιο “ανθρωπιστές”, παραιτημένος από τη ζωή.

Ο φίλος μας, για κάποιον λόγο που δεν γννωρίζει, βρίσκεται σε ένα αστυνομικό τμήμα, περιμένοντας τον αστυνόμο υπηρεσίας, να του εξηγήσει προς τι η προσαγωγή του. Όταν αυτός καταφτάνει, δεν του δίνει καμία απολύτως εξήγηση, αλλά αρχίζει να τον ρωτάει ένα σωρό άσχετα πράγματα, με σκοπό, όπως του εξηγεί, να εξακριβώσουν την ταυτότητά του! Όταν, δυσανασχετώντας, ο Νικολάι λέει πως θα μπορούσαν να του ζητήσουν το δελτίο ταυτότητας, οι αστυνομικοί Α & Β, αφού τον πηγαίνουν για έναν μικρό “σωφρονισμό”, τον επιστρέφουν στο τμήμα, όπου συναντά τον Άνθρωπο απο το Μίτις, που είναι επίσης κρατούμενος, ο οποίος του δίνει συμβουλές, ως παλιότερος, και τον καθησυχάζει, γιατί ό,τι συμβαίνει ή θα συμβεί έχει αποκλειστικό σκοπό το καλό του…

Η έλευση της Αστυνόμου-διοικήτριας του τμήματος, αναπτερώνει το ηθικό του Νικολάι, καθώς αλλάζουν συμπεριφορά οι άνδρες αστυνομικοί και το τμήμα αρχίζει να… μεταμορφώνεται. Σύντομα θα διαπιστώσει ότι όλο αυτό το παράλογο που ζει, είναι μέρος της ανακριτικής διαδικασίας που περνάει, όποιος συλλαμβάνεται και οδηγείται εκεί. Ο χορός της πνευματικής ενδυνάμωσης, το κοινό τραπέζι, η σάουνα, όλα αυτά που δεν συνάδουν με ένα τυπικό αστυνομικό τμήμα, λειτουργούν με σκοπό να του κάμψουν την όποια πιθανή “αντίσταση” και να ομολογήσει το “έγκλημά” του.

Ποιο είναι αυτό στην περίπτωσή του;

Μα, φυσικά, ότι δεν αγαπάει καθόλου το Παντόλσκ και επιθυμεί διακαώς να το εγκαταλείψει – ότι δεν είναι ευτυχισμένος με το τίποτα που του προσφέρει η χώρα του και ζητάει κάτι καλύτερο! Η αστυνομία, όπως μαθαίνει πλέον, εκτός από την προστασία των πολιτών, έχει και το καθήκον της επιμόρφωσης και της αναπτέρωσης του ηθικού και γι’αυτόν τον λόγο κάθε φορά που θα ξαναπέφτει στο ίδιο “αδίκημα”, θα συλλαμβάνεται και θα περνάει από μια παρόμοια διαδικασία μέχρι να “σωφρονιστεί”.

Αν όλα αυτά σε κάποιους φαντάζουν πολύ ακραία για τον κόσμο μας ή πολύ λογικά για μια μετα-κομμουνιστική χώρα, που οι λειτουργίες του κρατους ήταν προσανοτολισμένες στη δημιουργία μιας αίσθησης ευημερίας του συνόλου, να τους ενημερώσουμε πως η ίδια τακτική, με πιο ευξεγευνισμένο τρόπο και τη χρήση άλλων μέσων, δουλεύει πάρα πολύ και στην καπιταλιστική Δύση. Τα κράτη, πλέον, δεν θεωρούνται υπεύθυνα για όσα στραβά κι ανάποδα μπορούν να συμβαίνουν και δεν φροντίζουν, έστω στο ελάχιστο, να συμμαζέψουν, αλλά ο πολίτης έχει την ατομική ευθύνη να βρει το φως στο “υποτιθέμενο” σκοτάδι και να το ακολουθήσει – τώρα, αν το φως αυτό είναι κανένα πασχαλινό κερί που θα σβήσει κάποια στιγμή ή τα φώτα ενός αυτοκινήτου, δεν έχει απόλυτως καμία σημασία γιατί το άτομο έχει την ατομική ευθύνη να διακρίνει τι είναι αυτό που ακολουθεί. Και φυσικά, οι κυβερνήσεις, ως μεγάλος πατερούλης, θα έχουν έτοιμες τις παραινέσεις και τα χειροκροτήματα για τη συνέχιση της προσπάθειας και φυσικά καμία απολύτως λύση για τίποτα… (σας θυμίζει άραγε κάτι αυτό; μπα, δε νομίζω να μην!). Η φόρμα της ασημαντότητας που επιθυμούν να μας ντύσουν, με προφανείς σκοπούς για τη μελλοντική χρήση των “αντικειμένων” ( υποταγή, παραγωγή και κατανάλωση), κάπως έτσι ξεκινάει συνήθως να υφαίνεται….

Στα συν της παράστασης, η πολύ προσεγμένη και μελετημένη δουλειά πάνω στο έργο, που φαίνεται από την είσοδο του κοινού στην αίθουσα. Εκεί δύο αστυνομικοί (ηθοποιοί του έργου, δηλαδή), με ένα και καλά ειδικό σκάνερ, ελέγχουν τους θεατές κατά την είσοδό τους (έκλαψα, καθώς έπνιγα το γέλιο μου, όταν η μπροστινή μου κυρία, πιστεύοντας ότι είναι αληθινό το ματζαφλάρι που υποτίθεται μας ελεγχαν, είπε στο όργανο πως δεν θα ήταν καλό να την “ακτινογραφήσει”, καθότι ήταν σε ενδιαφέρουσα, οπότε χωρίς δισταγμό ο “αστυνομικός” τής ζήτησε επιτακτικά να τον αφήσει να της σκανάρει την τσάντα!), βάζοντας το κοινό σε μια πρώτη υποψία για το περιεχόμενο του έργου. Στη συνέχεια, το πραγματικά καλοφτιαγμένο αστυνομικό τμήμα και οι στολές διά χειρός Πάρη Μέξι αμφότερα, “κερδίζουν” τον θεατή.

Ο Άρης Μπαλής, ως Νικολάι, κερδίζει δικαίως τις εντυπώσεις, αφού πετυχαίνει ερμηνευτικά να αποδώσει όλα τα στοιχεία του ήρωα, χρησιμοποιώντας, πέραν της τεχνικής, και το πρόσωπο και το σώμα του. Τον παρακολουθούμε από απορημένο άνθρωπο, να διανύει τη διαδρομή μέχρι το τέλος, που τον βρίσκει αποδυναμωμένο και αυτομολογούμενο ως ένοχο, με ενδιάμεσες στάσεις, όπου το σώμα του και τα μάτια του έχουν το στοιχείο της απορίας και σου λένε “τι συμβαίνει εδώ, ρε παιδιά;”.

Ο Θανάσης Δόβρης, ως αστυνόμος Α’, είναι ο κλασικός καλός “μπάτσος” της παραβολής, που χρησιμοποιεί όλα τα μέσα που του παρέχει η υπηρεσία, ώστε να πείσει τον συνομιλητή του ότι όλα γίνονται για το καλό του αποκλειστικά και πως ο ίδιος λειτουργει ως φίλος του, σε αντίθεση με τον αστυνόμο Β’, που επιθυμεί τα ακριβώς ανάποδα και δεν μας βλέπει καθόλου φιλικά, που τον ενσαρκώνει υποδειγματικά ο Αλέξανδρος Σιάτρας. Η Ελένη Κουτσιούμπα, στον ρόλο της γυναίκας αστυνομικού, αποδεικνύεται ιδανική στην παρουσίαση της εξουσίας με το προσωπείο του αισθησιασμού και της υψηλής μόρφωσης-καλλιέργειας, που κάνει σετάκι με την υποκριτική ευγένεια (και τον υποκρύπτοντα σαδισμό). Ο Γιλμάζ Χουσμέν αποδίδει άψογα τον “αναμορφωμένο” Άνθρωπο από το Μίτις (με την ευγενική χορηγία των αξιωματικών, να τα λέμε αυτά!), που επιλέγει να κάνει ό,τι του ζητάνε, με σκοπό να γλιτώσει επιπλέον επιμόρφωση… Τέλος, ο Παναγιώτης Μανουηλίδης εναρμονίζεται στο σύνολο στις στιγμές που απαιτείται να λειτουργήσει ως όργανο, όταν παίζει ζωντανά τη μουσική που ντύνει την παράσταση, για την οποία του βγάζουμε το καπέλο για τη σύνθεσή της.

Ο Γιώργος Κουτλής, έχοντας γνώση των έργων από τη Ρωσία, αναλαμβάνει τη μετάφραση και την προσαρμογή στα ελληνικά του κειμένου, προτού το σκηνοθετήσει, έτσι ώστε να έχει τη δυνατότητα επί σκηνής να ξεδιπλώσει το όραμά του. Επιλέγει να δείξει στον υπερθετικό βαθμό τη φαιδρότητα του πράγματος, τοποθετώντας τους αναγνωρίσιμους ήρωες του έργου σε έναν γρήγορο ρυθμο, όπου τα κωμικά στοιχεία υποκρύπτουν όλα τα μηνύματα, κοινωνικά και πολιτικά, που θέλει να μεταδώσει ο συγγραφέας. Ο Κάφκα και ο Όργουελ βρίσκονται ταυτοχρόνα μαζί επί σκηνής και ενώ τη μια στιγμή γελάς, την επόμενη αναρωτιέσαι αν έπρεπε να το κάνεις – αυτό το λες και επιτυχία. Παίρνει το 100% από τους ηθοποιούς του και από ένα κείμενο που δεν είναι κάτι που δεν έχουμε ξανασυναντήσει, καταφέρνει, με την προσωπική του αισθητική και τη σκηνοθετική του ευφυία, να παρουσιάσει μια παράσταση που δικαίως συνεχίζει για δεύτερη χρονιά και θεωρείται από τις καλύτερες στην πόλη.

«Ο άνθρωπος απ’ το Παντόλσκ» είναι μια θεατρική εμπειρία, που, αν την είχαμε βιώσει πριν κάποια χρόνια, θα συζητάγαμε για το πόσο εφιαλτικά προβλέπει το αύριο. Καθώς βρισκόμαστε στο τώρα και τα περισσότερα εξ αυτών που αναπαράγει, ένας κανονικής νοημοσύνης άνθρωπος θα διαπιστώσει πως δεν είναι προφητείες, αλλά η καθημερινότητά του, στην οποία τους ρόλους των αναμορφωτών παίζουν κάποιοι με ακριβά κοστούμια και ταγιέρ, οι οποίοι δεν μας οδηγούν σε κάποιον χώρο για επιμόρφωση, αλλά τους βάζουμε οικειοθελώς στο σπίτι μας… Το στοίχημα είναι να μη μεταμορφωθούμε σε άνθρωπο του Μίτις ή του Παντόλσκ, για να καταφέρουμε να επιβιώσουμε, αλλά να προσπαθήσουμε όλον αυτόν τον πατερναλισμό να τον αντιληφθούμε κι όσο το δυνατόν να τον αντιμετωπίζουμε. Πώς; Το θέατρο και τέτοιες παραστάσεις είναι μια πρώτη καλή κίνηση…

Υ.Γ. Μεγάλη χαρά από το κατάμεστο θέατρο και τους νεαρούς στην πλειοψηφία τους θεατές. Όλοι έφυγαν χαμογελαστοί και μάλλον ικανοποιημένοι (εγώ, φυσικά, ενθουσιασμένος!).

Περισσότερα εδώ.

Θοδωρής Κ., Νοέμβριος 2023

Written by: Sin Radio

Sin Radio
0%