Είδαμε την παράσταση ‘Closer’ στο θέατρο Xώρα
Ομολογώ ότι το έργο το ήξερα (συγγραφέας Πάτρικ Μάρμπερ, 1997, βραβεία Τόνυ και Ολίβιε) και θυμόμουν πως είχε ανέβει παλιότερα στην πόλη σε διάφορες διανομές. Επίσης, γνωρίζω ότι έγινε ταινία (σκηνοθεσία Mike Nichols, με πολλές υποψηφιότητες σε διάφορα βραβεία το 2004 και κέρδισε, μεταξύ άλλων, Χρυσές Σφαίρες για Natalie Portman & Clive Owen) αλλά δεν είχα δει ποτέ μέχρι σήμερα, ούτε κάποια παράσταση ούτε το φιλμ. Το κορίτσι, την ταινία την είχε δει, όταν κυκλοφόρησε, και στην είδηση της θεατρικής παράστασης στο αγαπημένο και γειτονικό θέατρο Χώρα, σημείωσε ένα “πρέπει” στην ατζέντα μας.
Πέμπτη απόγευμα, με έναν ανοιξιάτικο μάλλον καιρό, έξω από το θέατρο παρατηρώ τους ανθρώπους που περιμένουν – άλλοι με τα εισιτήρια ανά χείρας και άλλοι, όπως εμείς, στην αναμονή του ταμείου. Πλειοψηφία φυσικά οι γυναίκες και αγαπημένο θέμα ένας εκ των πρωταγωνιστών! Χαμόγελο από το κορίτσι και ψίθυρος στο αυτί: “Ούτε καν γνωρίζουν τι μορφή είναι ο ρόλος αυτού που συζητάνε!”. Με έχει πληροφορήσει στο αυτοκίνητο πως πρόκειται για ένα έργο σχέσεων – ένα τετράγωνο ανθρώπων, που συναντιούνται κάτω από συμπτώσεις και εκεί μπαίνουν ζητήματα για τι θέλει στα προσωπικά του ο καθένας και πόσο ειλικρινείς είναι τελικά…
Πρώτη είκονα επί σκηνής, ένα λευκό σκηνικό, που φωτίζεται από φώτα-στύλους δρόμου (πανέξυπνη ιδέα), με γεωμετρικές κατασκευές, που υποπτευόμαστε ότι θα “μεταμορφωθούν” σε ό,τι χρειαστεί μέσα στην παράσταση. Ένα κορίτσι-ξωτικό κυκλοφορεί αμέριμνα σε κάποιον δρόμο του Λονδίνου και παθαίνει ένα μικρό ατύχημα. Eίναι η Άλις και, για καλή της τύχη, περνάει από το σημείο ο Νταν, ένας συντάκτης νεκρολογιών σε μια εφημερίδα και τη βοηθάει. Ο νεαρός άνδρας κεντρίζει το ενδιαφέρον της, καθώς δεν μοιάζει καθόλου με ό,τι μέχρι σήμερα έχει γνωρίσει. Το ίδιο συμβαίνει και με αυτόν, που αποφασίζει ότι θα χωρίσει την κοπέλα του για να τα φτιάξει με το κορίτσι που μόλις γνώρισε! Στο νοσοκομείο που θα βρεθούν για να εξεταστεί το τραύμα της Άλις, θα συναντήσουν τον γιατρό Λάρι, ο οποίος στην πορεία θα εμπλακεί ανάμεσά τους. Λίγους μήνες μετά, ο Νταν, με αφορμή τη συγγραφή ενός βιβλίου με ιστορίες που έχει ακούσει από την Αλις, θα γνωρίσει την Άννα, μια χαρισματική φωτογράφο (κατά τη διάρκεια μιας φωτογράφησης για την έκδοση του βιβλίου) και θα την ερωτευτεί! Θα συνεχίσει να ζει μαζί με την Άλις και να βλέπει παράλληλα τη νέα του γνωριμία…
Σε ένα δημοφιλές chat room γνωριμιών, κάποιο βράδυ, ο Νταν, χρησιμοποιώντας το όνομα Άννα, θα συνομιλήσει με έναν άγνωστό του, ο οποίος θα τύχει να είναι ο γιατρός Λάρι και χρησιμοποιώντας έναν ιδιαίτερα προκλητικά ερωτικά λόγο, θα του κλείσει ραντεβού στον ζωολογικό κήπο της πόλης το επόμενο πρωί. Εκεί, από σατανική σύμπτωση, θα βρίσκεται η πραγματική Άννα, που θα γνωρίσει, με αυτό τον ανορθόδοξο τρόπο, τον γιατρό, θα αλληλοερωτευτούν και λίγο αργότερα θα παντρευτούν. Στον έναν χρόνο που μεσολαβεί από εκείνο το πρωινό μέχρι την επόμενη σκηνή, η Άννα βλέπει περιστασιακά και τον Νταν, κάτι που αποκαλύπτει στον Λάρι, φέρνοντας ένα ξέσπασμά του και τη φυγή της από το σπίτι.
Πλέον, η Άννα είναι με τον Νταν, η Άλις ξαναεργάζεται σε ένα strip hall και ο Λάρι την αναζητά για να τιμωρήσει τον Νταν… Όταν αυτό συμβεί, οι ήρωες θα ξανανιώσουν το ανεκπλήρωτο να θεριεύει, οπότε, με αφορμή την υπογραφή του διαζυγίου Άννας – Λάρι, οι δύο σύζυγοι θα δώσουν στη σχέση τους μια νέα ευκαιρία και ο Νταν θα επιστρέψει στην Άλις για να θεραπεύσει τις πληγές του. Οι ήρωες θα ξανασυναντηθούν όλοι μαζί μια τελευταία φορά, στο νεκροταφείο, που είναι θαμμένη η μητέρα του Νταν, μετά από μια πρόσκληση της Άννας. Αυτή ετοιμάζεται για μια νέα φωτογραφική αναζήτηση, ο Λάρι δηλώνει περίπου ευτυχισμένος με τη νέα σύζυγό του, ο Νταν είναι πλέον αρχισυντάκτης στην εφημερίδα που εργαζόταν και η Αλις, που όμως ονομαζόταν Τζειν πραγματικά, λίγο μετά τον γάμο της με ένα ποιητή, θα σκοτωθεί από ένα αυτοκίνητο. Η σαστιμάρα της είδησης είναι παρωδική, αφού όλοι έχουν προχωρήσει και εκεί βρέθηκαν απλά για έναν τελευταίο αποχαιρετισμό…
Με την έξοδό μας από το θέατρο και στην ερώτηση πώς μου φάνηκε αυτό που είδαμε, η αυθόρμητη απάντησή μου ήταν:
“Τι μαλάκες ήταν αυτοί! Πραγματικά, δεν παίζει να έχω ξανασυναντήσει τόσο ανώριμα άτομα”.
Το γέλιο της Ντίνας μου υπενθύμισε πως μόλις είχαμε φύγει από μια θεατρική παράσταση και η παρατήρησή της ήταν πως δεν το περίμενε πως θα με “έβαζε τόσο μέσα” αυτό το έργο.
Στο κουαρτέτο των ηρώων ξεχώρισα τη Ναταλία Σουίφτ ως Άλις – είναι ο κινητήριος ιμάντας όλης της παράστασης, κατ’εμέ, και η μόνη απ’ όλους που θα βρω κάποια ελαφρυντικά – ορφανή από μικρή, με αλλαγή ταυτότητας από ανασφάλεια (;) ή άμυνα, η μόνη που έχει γνώση της πραγματικότητας και που συνειδητά επιλεγεί να την παρουσιάζει στον καθένα, όπως επιθυμεί, και ταυτόχρονα να την αντιμετωπίζει, όπως την αντιλαμβάνονται κι εκείνοι, αγνοώντας τις επιθυμίες της. Ίσως μια υποσυνείδητη γνώση του εφήμερου της ζωής να την οδηγεί σε αυτό το μονοπάτι και η στάση της υποδεικνύει σε όλους (που δεν το αντιλαμβάνονται, παρά στο τέλος) πως με τον καθένα μοιράστηκε τμηματικά την αλήθεια, απλά κανείς δεν γνώριζε πως έπρεπε να ενώσουν τα κομμάτια για να δουν την μεγάλη εικόνα. Με μια απίστευτη φυσικότητα στην υποκριτική της (ξανά), μας έδειξε ότι το απλό είναι η πεμπτουσία του θεάτρου.
Η Βίκυ Παπαδοπούλου, στον ρόλο της Άννας, προσέθεσε μια ακόμη πολύ καλή ερμηνεία, αποδίδοντας, με ειλικρίνεια και πιστότητα, τη δυναμικη φωτογράφο που έχει κι αυτή τα “θεματάκια” της, αλλά φροντίζει επιμελώς να τα κρύβει. Οι μεταβάσεις της από τη μια κατάσταση στην επόμενη, μέχρι την αποδοχή ότι καλύτερα μόνη της, είναι τόσο φυσικές και δείχνουν πόσο τα πάθη της ηρωίδας της επηρεάζουν τις ζωές όλων μέσα στο έργο. Το ίδιο θα πω και για τον Νταν του Σπύρου Σταμούλη, που ενσαρκώνει μοναδικά τον απίστευτα εκνευριστικό αυτόν ήρωα – Είναι με τη Ρουθ, την εγκαταλείπει για την Άλις, από την οποία φεύγει γιατί γοητεύεται από τον δυναμισμό της Άννας, για να επιστρέψει ξανά στην “ασφάλεια” της Άλις και, μόλις κλείσει τις πληγές του, να ξαναφύγει με άγνωστον αυτή τη φορά προορισμό. Δεν ήξερα αν έπρεπε να τον λυπηθώ για τη συμπεριφορά του και αυτό το μόνιμο ανεκπλήρωτο που τον κατέχει ή να τον πλακώσω στις φάπες! Τέλος, ο Μιχάλης Λεβεντογιάννης, στον ρόλο του γιατρού Λάρι, έδωσε μια όμορφη ερμηνεία, που κορύφωσή της ήταν η σκηνή του chat και συνολικά ήταν μέσα στον χαρακτήρα του ήρωα, αφήνοντάς μου μια μικρή υποψία ότι έλειπε η ένταση από κάποιες στιγμές που χρειαζόταν (έλεγε πολύ “ψύχραιμα” κάποια πράγματα και αυτό μου φάνηκε λίγο οξύμωρο, μάλλον είναι σκηνοθετική οδηγία).
Ο Δημήτρης Αγιοπετρίτης-Μπογδάνος σκηνοθετεί μια μοντέρνα ποπ παράσταση, γνωρίζοντας ότι έχει στα χέρια του ένα έργο 30 ετών (που αρκετά του στοιχεία “προδίδουν” την ηλικία του) με συμμάχους την εξαιρετική μετάφραση του Θωμά Μοσχόπουλου, την υπέροχη μουσική επένδυση (διασκευές των κομματιών που ακούγονταν στην ταινία) από την Danai Nielsen, τα μετακινούμενα σκηνικά (φροντίδα των ηθοποιών), που αντικατόπτριζαν τη ρευστότητα των ηρώων σε σκέψεις και προσωπική ζωή, την κίνηση από την Υβόννη Τζάθα και τον σχεδιασμό του φωτισμού από τον Σάκη Μπιρμπίλη, που είναι όμορφη στο μάτι και, σε συνδυασμό με τις ερμηνείες των ηθοποιών, πετυχαίνει τον στόχο της.
Το ‘Closer’, στο θέατρο Xώρα, είναι μια πολύ ιδιαίτερη θεατρική πρόταση, εξαιρετικά καλοδουλεμένη, με μια πολύ αξιόλογη διανομή, που προτείνεται σε όσους αγαπούν να παρακολουθούν έργα με θεματική σχέσεις και κοινωνικό χαρακτήρα και δύσκολα θα απογοητεύσει κάποιον από τους θεατές της.
Υ.Γ. Προσπάθησα πολύ να μη γελάσω με το βαθύ “αχ” της κυρίας που καθόταν πίσω μας και ακούστηκε δυνατά στην πρώτη επί σκηνής εμφάνιση του Μιχάλη Λεβεντογιάννη – ζητώ συγγνώμη, αν ενόχλησα άθελά μου κάποιους από τους άλλους θεατές.
Υ.Γ.2. Απορώ, τόσες μέρες μετά, με κάποια σχόλια που διάβασα για την παράσταση και αφορούσαν αποκλειστικά στη γλώσσα του κειμένου. Προσωπικά, δεν άκουσα καμία βωμολοχία, όπως αυτοί υποστηρίζουν (και γι’αυτο αξιολογούν με φρικτό τρόπο την παράσταση) και ψάχνω να βρω τι συμβαίνει στο τρικυμιώδες κεφάλι τους. Η πιο λογική εξήγηση είναι ότι μάλλον έχουμε να κάνουμε εντελως ανέραστα άτομα που λέξεις όπως πάθος, κ@βλ@, καψούρα και άλλες που περιγράφουν αυτό το ανεξέλεγκτο του έρωτα, τις γνωρίζουν μόνο ως αναφορά και δεν τις έχουν νιώσει ποτέ, γι’αυτό και σε αντίστοιχες έντονες στιγμές σαν αυτές που ζουν οι ήρωες, έχουν ανά χείρας το λεξικό και φτιάχνουν προτάσεις μόνο με πολιτικώς ορθό (για τους ίδιους, πάντα) περιεχόμενο. Για εμάς που ζουμε στον κόσμο και συναστρεφόμαστε τέτοιους ανθρώπους κάθε μέρα και έχουμε νιώσει πολλάκις τέτοια έντονα συναισθήματα, μπορώ να πω ότι αρκετές φορες βρήκα τους ήρωες και πολύ φειδωλούς στα λεγόμενά τους!
Περισσότερα εδώ.
Θοδωρής Κ., Ιανουάριος 2024
