Είδαμε την παράσταση ‘Αντιγόνη’ του Ζαν Ανουίγ στο Θέατρο Βράχων
Τρίτη θεατρική βραδιά φέτος στο Βύρωνα και αυτή την φορά είδαμε την ‘Αντιγόνη’ του Ζαν Ανουίγ. Αν απορείς τι σχέση έχει αυτή η Αντιγόνη με την άλλη, που πιθανόν να θυμάσαι από το σχολείο, του “δικού μας παιδιού” Σοφοκλή, θα σε ενημερώσω πως έχουν κοινό παρανομαστή το μύθο της Αντιγόνης, και πως ο Γάλλος Ζαν Ανουίγ έγραψε το δικό του έργο, στηριζόμενος στο αρχαίο κείμενο, τοποθετώντας την ηρωίδα του στο πνεύμα της εποχής του (1942). Η κεντρική ιδέα, όπως την κατάλαβα εγώ, έχει μετατοπιστεί από τη διελκυστίνδα ηθική-νόμος (του αρχαίου έργου), σε μια θέση αντίστασης στις πολιτικές προσταγές και τα κοινωνικά ‘θέλω’ που στερούν την ελεύθερη βούληση του ατόμου.
Η Αντιγόνη στη συνείδηση όλων είναι ένα αρχέτυπο ηθικής και η φωνή του απλού πολίτη απέναντι στην εξουσία, που συχνά με το πρόσχημα του ‘νόμου’ ενεργεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να εκφοβίζει τους πολίτες και να περιορίζει την πιθανότητα αντίστασης στα κελεύσματά της. Η ηρωίδα μας είναι στη συνείδησή μας αυτό το πρόσωπο που γνωρίζει ότι στο τέλος του δρόμου υπάρχει μόνο ο θάνατος κι όμως δε διστάζει καθόλου. Και στο έργο αυτό ο χορός, από τα πρώτα λεπτά, μας ενημερώνει πως αυτή εδώ η Αντιγόνη γνωρίζει τη μοίρα της και είναι αποφασισμένη να την ακολουθήσει οτιδήποτε κι αν συμβεί – έχει πάρει τις αποφάσεις της και δύσκολα θα αλλάξει γνώμη. Ακόμη κι ο έρωτας και τα όνειρα δεν είναι αρκετά για τη μεταπείσουν – ο συνδυασμός των δύο αυτών με τους υπόλοιπους πρωταγωνιστές, που τρόπο τινά συνδέονται μαζί τους, κορυφώνει στο τέλος την τραγικότητα της κατάληξης της ιστορίας και μεγενθύνει το έρωτημα όλων: ΑΡΑΓΕ ΑΞΙΖΕ;
Ειρωνικό το σχόλιο του χορού και δεν το καταλαβαίνεις, όταν το πρωτοακούς, αλλά στην πορεία του έργου, που αλλάζουν τα δεδομένα και η πραγματικότητα που γνωρίζεις παίρνει άλλη μορφή και διάσταση, βλέπεις τη μετάλλαξη της Αντιγόνης ή πιο σωστά τα βαθύτερα κίνητα της πράξης της, τον πολιτικό της λόγο απέναντι στην ψυχρή εξουσία. Η ειρωνεία διακατέχει συνολικά το κείμενο και έχει αποδοθεί πολύ όμορφα στη γλώσσα μας από τον Στρατή Πασχάλη, που την επιμελήθηκε. Το κείμενο ρέει και είναι εύκολα αντιληπτό κι από τον μη γνώστη της αρχικής ιστορίας, ενώ οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται αριστοτεχνικά.
Σημαντικό ρόλο στο συνολικό αποτέλεσμα παίζει η σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου (που υπογράφει και την υπέροχη μουσική της παράστασης), που αποδίδει ιδανικά την ατμόσφαιρα και τους χαρακτήρες των ηρώων. Μου άρεσε πολύ το σκηνικό (σε κλειστό θέατρο σίγουρα θα λειτουργούσε καλύτερα), που σε παρέπεμπε σε ίδρυμα εγκλεισμού, ξεχασμένο στο χώρο και το χρόνο, στο οποίο οι τρόφιμοι γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να ξεφύγουν από την προδιαγεγραμμένη μοίρα τους και στωικά την περιμένουν.
Εξαιρετική η Βασιλική Τρουφάκου ως Αντιγόνη, έβγαλε όλο το δυναμισμό και την απόγνωση της ηρωίδας, ισορρόπησε ανάμεσα στη ζωώδη όρμη, που βγαίνει από αυτόν που νιώθει ότι υπηρετεί το δίκιο, και στην ευαισθησία που προσδίδει το παρουσιαστικό της και η κοριτσίστικη πλευρά της Αντιγόνης.
Λάτρεψα τον Στέλιο Μάινα ως Κρέοντα, αυτό το αδύναμο ανθρώπακι, που δεν γνωρίζει ακόμη αν του αρέσει πραγματικά το ότι είναι ο άρχοντας και ο εφαρμοστής των νόμων ή αυτός ο ‘άτυχος’ που του έκατσε ο κλήρος να φέρει εις πέρας μια δύσκολη αποστολή κι αυτός, ως άνθρωπος με συνείδηση, δεν μπορεί να αρνηθεί το καθήκον αυτό. Η ερμηνεία του έδωσε έναν ήρωα που ζει στο δικό του κόσμο, που δύσκολα αντιλαμβάνεται ή ακούει όσα συμβαίνουν γύρω του και μοιραία μένει τελικά μόνος.
Πληθωρική η Ιωάννα Μαυρέα ως Ισμήνη, η καλή και όμορφη αδερφή – όχι από απόψη εμφάνισης, αλλά επειδή είναι υπάκουη και δεν αντιδράει (τι μου θυμίζει αυτό… α, ναι το δικό μου αδερφό!) και πολύ καλός ο Γιώργος Φριντζήλας ως Αίμονας, τρυφερός, όπου χρειάστηκε, και απολαυστικός στο διάλογο με τον πατέρα του για τα ‘πρέπει’ και τα ‘θέλω’, τον έρωτα για τη γυναίκα της ζωής του και τις πολιτικές προεκτάσεις των τυχόν αποφάσεων.
Οι δύο φρουροί, Νίκος Ντάλλας και Ερρίκος Λίτσης, που συμβολίζουν και το μέσο πολίτη, ο οποίος κοιτάζει το προσωπικό συμφέρον και πώς αυτός θα είναι οφελημένος, ανεξαρτήτως εποχής και κατάστασης, δένουν αρμονικά στις σκηνές τους και αποδίδουν με πολύ πειθώ τους βολεμένους-αδιάφορους ήρωες. Ο έτερος πολίτης, που υπηρετεί τον άρχοντα, ο μικρός υπηρέτης που ερμηνεύει ο Ερρίκος Μηλιάρης δεν μιλάει πολύ, αλλά μέσα από την κίνηση δίνει κι αυτός το στίγμα της προσωπικής του υποταγής. Τέλος, η τροφός και ο χορός της παράστασης, που ενσαρκώνονται από δύο ηθοποιούς με σπουδαίες φωνητικές ικανότητες, την Ανέζα Παπαδοπούλου και τον Φαίδων Καστρή, αντιστοιχα. Ειδικότερα ο δεύτερος, με τη συνολική του παρουσία χτίζει μια πολύ ενδιαφέρουσα περσόνα που ξεχωρίζει και δίνει το δικό της στίγμα στην παράσταση.
Άψογα αισθητικά και καλλιτεχνικά στημένη η εν λόγω παράσταση, προσεγγίζει με μαεστρία τα νοήματα του κειμένου και τα επικοινωνεί στο κοινό της που σίγουρα φεύγει ικανοποιημένο από το θεατρικό αποτέλεσμα που παρακολούθησε. ‘Οπου τυχόν τη συναντήσετε, προτού ολοκληρώσει τον κύκλο της περιοδείας της, να σπεύσετε να την απολαύσατε!
Περισσότερα εδώ.
