Είδαμε την παρασταση ‘Ανθρωποφύλακες’ στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν-Υπόγειο
Ιπποκράτους. Απόγευμα. Τα λεωφορεία πηγαίνουν μέχρι Σόλωνος. «Έχει πορεία». Δεν πειράζει, θα το πάρω με τα πόδια, να σκεφτώ και λίγο. Στο λεωφορείο δεν σκέφτομαι. Μόνο κοιτάζω τους ανθρώπους. Όσο τους κοιτάζω με τα χρόνια, καταλαβαίνω πόσο μακρινοί μου φαίνονται.
Άδειοι οι δρόμοι. Κάπου πιο μακριά ακούγεται η ανάσα της πορείας. Πλησιάζει. Σε είκοσι λεπτά είμαι εκεί. Έχει ουρά! Πόσο χαίρομαι! Θα μου πεις, χαίρεσαι που θα περιμένεις στην ουρά; Και βέβαια χαίρομαι. Με τόσα θέατρα, με τόσες παραστάσεις, με τόσους κράχτες, είναι πάντα κατόρθωμα να κρατάς ένα θέατρο με κόσμο. Και τι κόσμο! Νεολαίοι. Κάτι μουτράκια ξώβγαλτα, κάτι μάτια θεόρατα, άραγε ξέρουν; Θα ξέρουν, για να είναι εδώ. Είναι από το Πάντειο. Τους συνοδεύουν και κάποιοι καθηγητές. Είναι κι άλλοι εδώ. Μεγαλύτεροι.
Σκέφτομαι: σχολική εκδρομή, περίπατος στην Ιστορία. Την Ιστορία μας. Γραμμένη στη γλώσσα μας από εμάς. Από εμάς που τότε ακόμα δεν είχαμε γεννηθεί. Κι από εμάς που τότε ζούσαμε. Από εμάς που φωνάζαμε στους δρόμους και στους καφενέδες. Και από εμάς που σιωπούσαμε, τρέμοντας από φόβο.
Από το 1967 μέχρι και το 1974 η Ελλάδα δεν ήταν εδώ. Ήταν απούσα. Ή κρατούμενη. Φυλακισμένη της αμάθειας και του φόβου. Που δεν φυλάει τα έρμα. Τα έρμα τα κλείνει σε μπουντρούμια, τα σέρνει σε ταράτσες, τα δένει σε πάγκους, τα χτυπά με βία. Τα έρμα, πονάνε, σωπαίνουν, ομολογούν, ντρέπονται, σφαγιάζονται, φοβούνται. Φοβούνται. Φοβούνται.
Από το 1967 μέχρι και το 1974 η Ελλάδα δεν ήταν εδώ. Και πιο πριν, αλλά ας πούμε για τότε. Για τότε; Για τώρα; Ας πούμε για τότε σαν να ήταν για τώρα.
Πενήντα χρόνια πριν ο Περικλής Κοροβέσης παρουσιάζει στους αναγνώστες τους «Ανθρωποφύλακες». Το πρώτο αντιδικτατορικό βιβλίο. Το πρώτο ρήγμα στον τοίχο της τάξης και ασφάλειας που έχτιζε με προσοχή η χούντα. Το βιβλίο τυλίχτηκε με σιωπή. Η σιωπή αυτή το κράτησε ζωντανό για χρόνια, να κυκλοφορεί κρυφά ή σιγανομίλητα.
Πώς να μιληθεί φωναχτά πως το ίδιο σώμα που γέννησε τα θύματα γέννησε και τους θύτες; Πώς να γίνει κραυγή ό,τι τόσο επιμελημένα αφέθηκε στη σκόνη του χρόνου; Η κοντούλα μνήμη έκανε τη δουλειά της.
Χρειάστηκε κάποιος να βγει μπροστάρης. Ένας για τους πολλούς. Ένας για τον καθένα. Να μην ξεχάσουμε. Να μάθουμε. Να μάθουμε να μην ξεχνάμε.
«Αυτή η παράσταση έγινε για να μην ξεχάσουμε». Τα λόγια του σκηνοθέτη Μάνου Βαβαδάκη μπαίνουν στη τσέπη μου φεύγοντας. Χρόνια πριν είχαν ακουστεί στ’ αυτί μου, όταν κρατούσα στα χέρια μου το βιβλίο. Να μην ξεχάσουμε. Να μην ξεχάσω.
Βγαίνοντας συναντώ τη νύχτα. Η πορεία έχει τελειώσει. Έμειναν μόνο τα συνθήματα στους τοίχους. Οι πορείες θυμούνται. Και οι τοίχοι θυμούνται. Και τα υπόγεια, και οι ταράτσες. Είναι ακόμα εδώ. Άλλη χρήση τώρα, πιο ήρεμα τα πράγματα. Πιο ήρεμα ή πιο χαμηλόφωνα. Τελεία ή ερωτηματικό; Δεν ξέρω.
Στη στάση οι άνθρωποι περιμένουν. Άραγε τι σκέφτονται; Ο ηλεκτρονικός πίνακας αναγγελίας δρομολογίων μας λέει να περιορίσουμε την κατανάλωση αλκοόλ και να σεβόμαστε τα όρια ταχύτητας. Μας σκέφτηκα έτσι καθισμένους στη στάση να πίνουμε και να οδηγούμε ξέφρενα. Θα ήθελα να μπορώ να γράψω κι εγώ κάτι. «Να μην ξεχνάμε». Το φαντάζεσαι;
Έρχεται το λεωφορείο. Η πινακίδα λέει: «Η είσοδος μόνο από την μπροστινή πόρτα». Μπαίνουν όλοι από τη μεσαία. Θα πάω με τα πόδια.
Περισσότερα εδώ.
Xάρις Παρασκευοπούλου, Μάιος 2019
