Είδαμε την παράσταση ‘Terror’ στο θέατρο Αθηνών
Η τρομοκρατία είναι ένα θέμα που απασχολεί πολύ τους ανθρώπους, ειδικότερα σε χώρες που έχουν ανάμειξη, με διάφορους τρόπους, στα εσωτερικά τρίτων χωρών. Εμείς, εδώ στην Ελλάδα, ούτε μεγάλη δύναμη είμαστε, ούτε επηρεάζουμε κατά πολύ τα διεθνή δρώμενα, οπότε δεν έχουμε εμπειρία από τέτοιες ενέργειες κατά συμπολιτών μας. Η μόνη μας επαφή με αυτές τις συνθήκες είναι μέσω της ειδησεογραφίας και του κινηματογράφου (που πάντα οι “δυνατοί” είναι οι καλοί και έχουν δίκιο έναντι των φτωχών-κακών τρομοκρατών. Δεν υποστηρίζω επουδενί τα ακραία αυτά φαινόμενα και τα βρίσκω απαράδεκτα, όμως, η ρίζα του κακού βρίσκεται στις πολιτικές και στρατιωτικές αποφάσεις των ισχυρών, που γεννούν τις ακραίες αντιδράσεις των ανίσχυρων και στο δόγμα αμφότερων ότι στους πολέμους, οποιασδήποτε φύσεως, θα υπάρξουν παράπλευρες απώλειες…).
Είναι δόκιμες οι παράπλευρες απώλειες; Μπορούμε να δικαιολογήσουμε ότι θα υπάρξουν, καθώς κάποιοι θα βρεθούν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή; Και ποιος ορίζει τα δύο ταυτόχρονα λάθη; Μπορεί, για μια απώλεια ζωής ενός αθώου σε μια πολεμική σύρραξη, να ζητήσουμε ως αντίτιμο τη ζωή ενός άλλου αθώου σε μια δυτική πόλη π.χ.; Και σε αυτόν τον φαύλο κύκλο της βίας, ποιος τελικά κερδίζει; Και αν γνωρίζουμε την απάντηση (πάντα σχεδόν ο δυνατός…), πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε την απόφαση της τυφλής εκδίκησης των (μονίμως) ηττημένων;
Σε αυτά τα ερωτήματα, ας προσθέσουμε και ένα ακόμη…. μπορεί, εν περίοδο ειρήνης, κάποιος, για το καλό μιας μεγάλης μερίδας της κοινωνίας, να αποφασίσει τη θυσία μιας μικρής ομάδας ανθρώπων; Είναι ηθικό ή όχι αυτό; Και ποιος έχει την ευθύνη αυτής της απόφασης; Και είναι ποινικά κολάσιμη μια τέτοια πράξη ή όχι; Μπορούμε να ανταλλάξουμε μια ζωή για μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες ή δεν έχουμε το δικαίωμα αυτό; Και σε ένα απεφεύκτεο σενάριο μιας μεγάλης φονικής επίθεσης ισχύουν ή όχι τέτοια διλήμματα;
Η παράσταση ασχολείται με ηθικά ζητήματα και είναι αναπαράσταση μιας δίκης σε μια αίθουσα ενός “κανονικού” δικαστηρίου, με ενόρκους το κοινό της! Σε όλους τους προβληματισμούς που έχεις, προσερχόμενος, ξεκινώντας, σου βάζει κι έναν επιπλέον… είναι το εν λόγω δικαστήριο αρμόδιο να κρίνει τον κατηγορούμενο;
Ο κατηγορούμενος είναι ένας πιλότος της πολεμικής αεροπορίας. Δικάζεται, φορώντας τη στολή του, σε πολιτικό δικαστήριο (όχι στρατοδικείο, οπότε εκεί κάπου κλονίστηκα, όσον αφορά στη δικαιοδόσια του συγκεκριμένου οργάνου να αποφασίσει), καθώς κατέρριψε ένα αεροπλάνο με 164 επιβάτες, που είχε καταλάβει ένας αεροπειρατής και κατεύθυνε, με την απειλή όπλου, σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο με 70.000 θεατές, με σκοπό ένα μεγαλοπρεπέστατο λουτρό αίματος “απίστων”. Οι εντολές που είχε πάρει από τους ανωτέρους του, συγκεχυμένες, και μοιραία η τελική ευθύνη και απόφαση βαραίνει τον ίδιο….
Μάρτυρες κατηγορίας συγγενείς των θυμάτων που καταφέρονται εναντίον του κράτους συνολικά, μέσω του αξιωματικού, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως “αυτοί τους σκότωσαν…”, και δείχνοντας προς τους μάρτυρες υπεράσπισης, ανώτερους αξιωματικούς του στρατεύματος.
Ο Πρόεδρος είναι εμφανώς αμήχανος για την καυτή πατάτα που κράταει στα χέρια του και προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο δικονομικό καθήκον του και στα συναισθήματά του ως άνθρωπος. Νιώθει πως ίσως δεν είναι το δικαστήριό του απόλυτα αρμόδιο για μια τέτοια υπόθεση και σε αυτό συμβάλλει το γεγονός ότι για τέτοια περιστατικά, πρόσφατα, μια απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου έχει ακυρώσει μια νομοθετική παρέμβαση για τρομοκρατικές ενέργειες, οπότε το νομικό κενό που δημιουργείται, έχει την ατυχία να το αντιμετώπισει πρώτος αυτός (προτού επιληφθεί νομικά το κράτος, για την αποφυγή τέτοιων ζητημάτων).
Η Εισαγγελέας της έδρας είναι η φωνή του απλού κόσμου, βάζοντας διαρκώς στον, γεμάτο θέρμη λόγο της, ζητήματα ηθικής και συνειδήσεως. Πιστεύει πως ο κατηγορούμενος πρέπει να έχει μια δίκαιη αντιμετώπιση, με γνώμονα τις πιο πρόσφατες νομικές διατάξεις, που ακυρώνουν τις πρότερες κυβερνητικές νομοθεσίες. Είναι στιβαρή και δείχνει πως, αντίθετα με τον Πρόεδρο, δεν έχει κανέναν απολύτως ενδοιασμό για την αρμοδιότητα του δικαστηρίου. Βάζει τον κατηγορούμενο πιλότο μπροστά σε εικόνες και σκέψεις, που ίσως δεν είχε σκεφτεί μέχρι τότε, αναγκάζοντάς τον να “σπάσει” και να μη θέλει να απαντήσει….
Ο Συνήγορος Υπεράσπισης, πεπεισμένος για το μη ορθόν της δίκης, από τη συγκεκριμένη σύνθεση, λειτουργεί ως αντίβαρο στην Εισαγγελέα και χρησιμοποιεί τη λογική και λογικοφανή επιχειρήματα, θέλοντας να καταδείξει πως, σε αυτή τη συνθήκη, όλοι οι εμπλεκόμενοι απλοί άνθρωποι, είναι θύματα των συγκυριών και των αποφάσεων κάποιων, που παρέμειναν ημιτελείς ή σε εκκρεμότητα. Δεν αρνείται την πράξη του πελάτη του, ούτε δηλώνει πως δεν θα ζει μια ζωή με εφιάλτες, αλλά τονίζει ότι έχουμε να κάνουμε με κάποιον που γαλουθήκε, επαγγελματικά, ως στρατιωτικός, με την έννοια του καθήκοντος και της θυσίας για το κοινό καλό.
Και σε αυτήν την, ομολογουμένως πολύ φορτισμένη, ατμόσφαιρα, το “μπαλάκι” περνάει στο κοινό – σε έχει ενημερώσει ο Πρόεδρος, πως απόψε όλοι εμείς οι 300 είμαστε οι ένορκοι που, με την ψήφο μας, θα κρίνουμε αν είναι αθώος ή ένοχος ο κατηγορούμενος. Αλίμονο σε αυτόν που αφαιρέθηκε και έχασε κάτι, σκέφτομαι. Άβολη κατάσταση, ψίθυροι με τους διπλανούς, επιχειρήματα μεταξύ μας. Το κίτρινο ταμπελάκι με το Α για Αθώος, το πορτοκαλί με το Ε για Ένοχος, μας ενημερώνει το προσωπικό του δικαστηρίου (οι ευγενέστατες ταξιθέτριες). Ψηφίζουμε πρώτα για αθώωση και μετά για ενοχή. Καταμέτρηση, εκφώνηση απόφασης – αθώος απόψε ο πιλότος!
Αν σκεφτεί κάποιος ότι ήταν κατάμεστο το θέατρο, το άθροισμα των ψήφων ήταν μικρότερο των θεατών… άρα κάποιοι δε ψήφισαν. Προσωπικά, ψήφισα Αθώος, παρότι σφίχτηκα αρκετά, είναι η αλήθεια, στην ερώτηση της Εισαγγελέως για την οικογένεια του πιλότου, αλλά υπερίσχυσε μέσα μου ο Θουκιδίδης και τα λόγια από τον Επιτάφιο του Περικλή, περί θυσίας των λίγων για το καλό της πόλης και τα περί ευγένειας της πράξης των νεκρών. Είναι σκληρό να πεθαίνουν άνθρωποι εν καιρώ ειρήνης και δεν το επικροτώ, αλλά, αν μπω στα παπούτσια του ήρωα και τη στρατιωτική του κατήχηση, μπορώ να δικαιολογήσω την πράξη του. Αν καταδικάσουμε αυτόν τον άνθρωπο, θα μπούμε σε ιδιότυπους μετέπειτα συμβολισμούς και διάφορες ερμηνείες για τον νόμο και την πολιτεία – οφείλουν οι κρατούντες την εξουσία να φροντίζουν για τέτοιες περιπτώσεις, τόσο για την αποτροπή, όσο και για την αντιμετώπισή τους. Να εκπαιδεύσουν τον κόσμο επί του θέματος και να μην αποφεύγουν τις ευθύνες τους. Δεν μπορούσα να δεχτώ, ένας στρατιώτης να γίνει το μαύρο πρόβατο ενός συστήματος, που δεν θέλει να πάρει αποφάσεις και επιλέγει τον ρόλο του Πόντιου Πιλάτου…
Δυνατή παράσταση, με τροφή για σκέψη που δεν τελειώνει ποτέ. Άριστη σε όλα της, δεν μπορώ να μην το πω αυτό· σίγουρα μέσα τις δύο καλύτερες που έχω δει μέχρι στιγμής. Φέρνει το πρόβλημα μπροστά στα μάτια σου και σε βάζει στη διαδικασία να αντιληφθείς, ότι το κακό, όπως και το καλό αντιστοίχως, αφορά όλους μας και πιθανότατα δεν γνωρίζουμε ούτε να το αντιληφθούμε ούτε να το διαχειριστούμε ούτε και να το αποτρέψουμε. Η δική μας ευημερία μπορεί να στηρίζεται στη δυστυχία ενός άλλου και, με τους φυσικούς νόμους της δράσης και αντίδρασης, ίσως βρεθεί κάποιος από εμάς θύμα μιας τέτοιας κατάστασης – η ευθύνη είναι συλλογική, γιατί όλοι γνωρίζουμε και όλοι κάνουμε πως δεν μας αφορά….
Να πάτε να τη δείτε και να γίνετε κοινωνοί μιας εξαιρετικής δουλειάς, που ευτυχήσαμε να φιλοξενούμε φέτος στην πόλη μας.
Περισσότερα εδώ.
Theodore a.k.a. Evil Chef, Νοέμβριος 2019
