Βιβλιο-θεατρικές προτάσεις

ΠΥΓΜΑΛΙΩΝ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΔΩΝΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΖΩΡΤΖ ΜΠΕΡΝΑΡΝΤ ΣΩ

ΤΙΜΗ: 12.78 €

ΣΕΛΙΔΕΣ: 230

Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά θεατρικά έργα του πολυγραφότατου συγγραφέα, ο οποίος μάλιστα το 1925 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ για την προσφορά του στην παγκόσμια λογοτεχνία.

Το έργο περιγράφει τα παθήματα του καθηγητή HenryHiggins με μία ταπεινή λουλουδού των δρόμων του Λονδίνου, την Ελίζα Doolittle, η οποία, με την κατάλληλη διαπαιδαγώγηση, μεταμορφώνεται σε μια εκλεπτυσμένη φιγούρα, όπως ακριβώς περιγράφει και τον μύθο του Πυγμαλίωνα, φημισμένου γλύπτη από την Κύπρο, ο ρωμαίος ποιητής Οβίδιος.

Ο ακραίος ρεαλισμός και το αιχμηρό χιούμορ -στοιχεία που χαρακτηρίζουν το έργο του Σω- προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων στη βικτωριανή Αγγλία τη δεκαετία 1910 αλλά συνάμα δικαιολογούν και την τεράστια επιτυχία που ακολούθησε –τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο- καθιστώντας το έργο ίσως το διασημό-τερο του δημιουργού.

Στον κινηματογράφο το έργο μετονομάστηκε σε «Ωραία μου κυρία», σενάριο που τιμήθηκε με Όσκαρ το 1939. Είναι, επομένως, ο Σω ο μοναδικός συγγραφέας κάτοχος τόσο ενός Βραβείου Όσκαρ όσο και του Νόμπελ. Το «χαρούμενο τέλος» όμως της κινηματογραφικής απόδοσης καθόλου δεν ευχαρίστησε τον Σω αφού παραποιήθηκε η γνήσια πρόθεσή του, έτσι όπως αποκαλύπτεται στο θεατρικό κείμενο: η ηρωίδα, με δική της επιλογή, εγκαταλείπει τον ιδιότροπο μα συνάμα ειλικρινή δημιουργό της αφού υπερτερούν οι απότομοι τρόποι του και η ερωτική του απάθεια.

Με έκδηλες φεμινιστικές αντιλήψεις ο Σω αρνείται την εμπορευματοποιημένη τέχνη και αποδίδει την αληθινή διάσταση του χαρακτήρα των ηρώων του. Η μετάφραση του Γεώργιου Μ. Καλογεράκη αποτελεί μια εξαιρετική δουλειά που συνδυάζει τη φυσικότητα των χαρακτήρων και των διαλόγων με την πιστότητα του κειμένου.

Άλλα έργα του συγγραφέα από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΔΩΝΗ:

Ο άνθρωπος και τα όπλα, Το επάγγελμα της Κυρίας Γουώρρεν.

ΟΙ ΛΗΣΤΕΣ (ΟΙ ΑΝΑΡΧΙΚΟΙ)

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΔΩΝΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΦΡΗΝΤΡΙΧ ΣΙΛΛΕΡ

ΤΙΜΗ: 12,78 €

ΣΕΛΙΔΕΣ: 212

«Θα δημιουργήσουμε ένα βιβλίο που θα κάνει τον δήμιο να το κάψει ολόκληρο», λέει o συγγραφέας στους φίλους του, όταν τους διαβάζει αποσπάσματα. Κανένας όμως δεν προτίθεται να το εκδώσει και έτσι το εκδίδει μόνος του – ανώνυμα – με δανεικά λεφτά και το διαφημίζει ως εξής:

«Εμφανίζεται ένας νέος άντρας στη σκηνή και με το πρώτο βήμα του καταποντίζει καραβάνια ολόκληρα από θεατρικούς συγγραφείς. Και μη μου πείτε πως δεν θ’αφήσει εποχή στα εθνικά μας θέατρα! Αρκεί μονάχα να πω ότι οι ειδικοί στο πεδίο αυτό τσακώνονται για το ποιος θα το πρωτοεκδώσει, για το ποιος θα το ανεβάσει πρώτος…» ( Νεανική έπαρση – είναι μόνον είκοσι ετών – αυτοσαρκασμός, ή επιθυμία να δει τους ήρωές του να ενσαρκώνονται στη σκηνή;)

Στέλνει, στη συνέχεια, 7 αντίτυπα στον εκδότη Σβαν, στο Μανχάιμ κι εκείνος του απαντά: « Το έργο περιέχει σκηνές που, εγώ ως εκδότης θεωρώ ανάρμοστο να τις πουλάω σ’ ένα έντιμο και ευπρεπές κοινό» ( αυτό το έντιμο και ευπρεπές κοινό εναντίον του οποίου, στρέφει τους κεραυνούς του, με νεανικό πάθος ο συγγραφέας) και τον συμβουλεύει να καθαρίσει το έργο από τις βρομιές του, εφόσον πρόκειται να παρασταθεί στο θέατρο.

Ο συγγραφέας, παρά τις διαφωνίες του (« …θα καταντήσει, αν συνεχίζω να το αλλάζω, ένα απωθητικό κατασκεύασμα όλο λάθη, ένα κοράκι με παγωνιού φτερά»), κάνει τις διαγραφές και τις διορθώσεις του και το έργο ανεβαίνει, τον Ιανουάριο του 1782, με το όνομά του, αυτή τη φορά, στο πρόγραμμα: Φρήντριχ Σίλλερ.

« Όταν έπεσε η αυλαία, άγνωστοι μεταξύ τους έπεφταν ο ένας στην αγκαλιά του άλλου με λυγμούς, γυναίκες παραπατούσαν προς την έξοδο, έτοιμες να λιποθυμήσουν», γράφουν οι εφημερίδες της εποχής. Το βιβλίο δεν πέφτει στην πυρά αλλά ο Μονάρχης Δούκας Κάρολος Ευγένιος, τον τιμωρεί με φυλάκιση. Επιπλέον, του απαγορεύει να γράφει οτιδήποτε.

Το έργο όμως έχει πάρει ήδη τον δρόμο του και γνωρίζει παντού τεράστια επιτυχία.

« Η διαφθορά ξετυλίγει εδώ όλο της τον μηχανισμό», γράφει στον πρόλογό του. «Προσπάθησα να κατασκευάσω ένα χαρακτηριστικό ζωντανό ομοίωμα ενός τέτοιου είδους παλιανθρώπου, να δείξω ολόκληρο τον μηχανισμό της διαφθοράς του και να εξετάσω τη δύναμή του, με γνώμονα την αλήθεια (απόσπασμα) .

Το έργο κυκλοφορεί, για πρώτη φορά, στην Ελλάδα. Στην παρούσα μετάφραση, από τα γερμανικά, παρουσιάστηκε από το Εθνικό Θέατρο, το 1983.

ΤΑ ΡΟΜΠΟΤ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΔΩΝΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΑΡΕΛ ΤΣΑΠΕΚ

ΤΙΜΗ: 10,65 €

ΣΕΛΙΔΕΣ: 146

Εκδίδεται, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, το θεατρικό έργο του τσεχοσλοβάκου συγγραφέα Κάρελ Τσάπεκ, Τα ρομπότ .

Ουτοπικό δράμα σε τρεις πράξεις, χαρακτηρίζει το έργο του ο συγγραφέας. Το έγραψε το 1920, μαζί με τον αδελφό του Γιόζεφ, και το εξέδωσε το 1921, με τον τίτλο R.U.R. (Rossum’s Universal Robots :Τα διεθνή ρομπότ του Ρόσσουμ). Η λέξη robota, στα τσέχικα σημαίνει αγγαρεία, βάναυση εργασία, και ρομπότνικ λέγεται ο ανειδίκευτος εργάτης, για τις βαριές δουλειές.

Με τη λέξη Ρομπότ, ο Τσάπεκ εισάγει, διεθνώς, τον όρο, χαρακτηρίζοντας ρομπότ όλα τα ανθρωποειδή και «προλέγει» -όπως επισημαίνει ο μεταφραστής Παναγιώτης Σκούφης, στην εισαγωγή του -ότι «η τεχνολογική πρόοδος θα φέρει κοινωνικές καταστροφές, βία, δικτατορίες, γιγαντισμό της γραφειοκρατίας , απεριόριστη εξουσία των επιχειρήσεων, ταχύτατη κατάληξη στο ολοκληρωτικό κράτος. Διαβλέπει ότι οδεύουμε προς μαζική παραγωγή, ατομικά όπλα, τεχνητή ευφυΐα, ρομποτοποίηση της κοινωνίας και της ατομικής ζωής».

Το έργο παρουσιάστηκε το 1921, στο κρατικό θέατρο της Πράγας, με μεγάλη επιτυχία. Στη συνέχεια (1922), ανέβηκε στη Νέα Υόρκη, με τον Σπένσερ Τρέισυ, και το 1923, στο Σικάγο και στο Λονδίνο. (Το 1927, ο Φριτς Λανγκ παρουσιάζει την ταινία του Μetropolis, σταθμό στην παγκόσμια φιλμογραφία, με τους εργάτες ρομπότ.)

“Τα ρομπότ ” ανεβαίνουν ξανά στη Νέα Υόρκη το 1930.Το 1938, μεταδίδεται ένα 35άλεπτο από την τηλεόραση του B.B.C., το 1941, ένα μέρος στο ραδιόφωνο του Β.Β.C. και το 1948, ολόκληρο το έργο. Έτσι, την περίοδο που όλοι, σχεδόν, ενημερώνονταν από το B. B.C., άκουγαν συγχρόνως τη φωνή του Τσάπεκ, ο οποίος, διά στόματος της Έλενας -της πρωταγωνίστριας- λέει, μεταξύ άλλων, στο έργο:

«…Οι άνθρωποι δώσανε στα ρομπότ όπλα για να καταστείλουν τις εξεγέρσεις, και τα ρομπότ σκοτώσαν τόσους πολλούς ανθρώπους. Και ύστερα οι κυβερνήσεις κάμανε στρατούς από ρομπότ και γίνανε τόσοι πόλεμοι… Ήσασταν τόσο δυνατοί, ακατανίκητοι… όλος ο κόσμος υποκλινόταν μπροστά σας».

Ο Κάρελ Τσάπεκ πεθαίνει το 1938, στην προσπάθειά του ν’ αποφύγει τη δίωξη των ανθρωποειδών της χιτλερικής Γκεστάπο και ο αδελφός του, Γιόζεφ Τσάπεκ, το 1945 – σε στρατόπεδο συγκέντρωσης – από τα αντίστοιχα ανθρωποειδή των στρατοπέδων.

Τα ρομπότ, είναι ένα έργο, το οποίο, από όποια ματιά κι αν το διαβάσεις, στην εποχή μας, δεν παύει να είναι περισσότερο επίκαιρο, παρά ποτέ.