Unfolding Narratives Lab – Expanded
Εργαστήριο Ανάπτυξης Φωτογραφικών Αφηγήσεων
Το νέο σεμιναριακό και εργαστηριακό πρόγραμμα “Unfolding Narratives Expanded” επικεντρώνεται στην πρακτική διερεύνηση της φωτογραφίας ως μέσο αφήγησης και εργαλείο οπτικοποίησης.
Ο φετινός κύκλος διευρύνεται και απευθύνεται σε φωτογράφους αλλά και σε καλλιτέχνες από άλλα πεδία που επιθυμούν να εργαστούν με το οπτικό αφήγημα. Μια οπτική αφήγηση μπορεί να καταλήξει σε έντυπο, σε μορφή εγκατάστασης, σε χώρο ή σε συνδυασμό μέσων, και όλες αυτές οι καταλήξεις αντιμετωπίζονται ως ισότιμες.
Αφορά δημιουργούς με ήδη διαμορφωμένη σχέση με την εικόνα, που έχουν είτε ένα όραμα είτε ένα έργο που επιθυμούν να εξελίξουν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της διαδικασίας, πέρα από το εικαστικό αποτέλεσμα.
Η έρευνα, η παραγωγή, η επιλογή και η οργάνωση των εικόνων συγκροτούν το πεδίο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται το έργο των συμμετεχόντων. Η διαδικασία οδηγεί σταδιακά στη μορφοποίηση του περιεχομένου, στην αποσαφήνιση των καλλιτεχνικών προθέσεων και στην εξοικείωση με τις αφηγηματικές τεχνικές που συγκροτούν ένα οπτικό έργο. Ιδέες, εικόνες, λέξεις, σελίδες και χώροι συνυπάρχουν και συνδιαλέγονται, επεκτείνοντας τα όρια της οπτικής αφήγησης.
Η μεθοδολογική προσέγγιση περιλαμβάνει εισηγήσεις, παρουσιάσεις, αναθέσεις δημιουργικών ασκήσεων, καθώς και διαρκή επίβλεψη και καθοδήγηση με κριτική ανάλυση του παραγόμενου έργου σε εβδομαδιαία βάση.
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην αίθουσα. Τέσσερις εξωτερικές επισκέψεις πλαισιώνουν τη διαδρομή μιας αφήγησης από τη σύλληψη έως την υλική της μορφή: δύο σε στούντιο καλλιτεχνών, μία σε γκαλερί και μία σε τυπογραφείο.
Σύλληψη και σχεδιασμός προγράμματος: Μυρτώ Παπαδοπούλου
Θεματικές Ενότητες Προγράμματος
1/ VISUAL NARRATIVES
Η ενότητα εστιάζει στη σύγχρονη αφηγηματική φωτογραφία, ένα πεδίο που δεν περιορίζεται πλέον στο μεμονωμένο τεκμήριο ούτε στη γραμμική αλληλουχία εικόνων. Οι θεμελιώδεις αρχές του φωτογραφικού ντοκιμαντέρ συνυπάρχουν σήμερα με διευρυμένες πρακτικές που ενσωματώνουν την κινούμενη εικόνα, τον ήχο, το αρχείο, το κείμενο και την εγκατάσταση. Η ίδια η αβεβαιότητα του τεκμηρίου, το γεγονός ότι κάθε καταγραφή είναι επιλογή, αντιμετωπίζεται ως αφετηρία και όχι ως αδυναμία.
Μέσω της ανάθεσης, της εμβάθυνσης και της ανάλυσης επιχειρείται η κριτική θεώρηση της πρακτικής του πεδίου και η κατανόηση της πολυεπίπεδης λειτουργίας του. Έμφαση δίνεται στην έρευνα, τη σύλληψη, τον οπτικό πειραματισμό και τη δομή, καθώς και στον αναστοχασμό των συμμετεχόντων πάνω στη δική τους πρακτική, με τα δομικά στοιχεία των εργασιών να εξετάζονται σε όλα τα ενδιάμεσα στάδια. Με τη στήριξη της διδάσκουσας και την ενεργή συμμετοχή της ομάδας αναπτύσσεται ένας συστηματικός διάλογος γύρω από την ανάπτυξη, την επεξεργασία (editing) και την αφηγηματική αλληλουχία (sequencing), με στόχο ένα αφήγημα που διακρίνεται για τη συνοχή και τη σαφή ταυτότητα και αναδεικνύει τις προθέσεις του δημιουργού.
2/ CRAFTING AN IDENTITY
Η ενότητα αυτή εξετάζει πώς μια αφήγηση αποκτά μορφή. Δεν υπάρχει προκαθορισμένη τελική μορφή ούτε ζητούμενο τελικό αντικείμενο. Το ερώτημα είναι τι απαιτεί η κάθε δουλειά, και οι απαντήσεις μπορεί να είναι η σελίδα, ο τοίχος, ο χώρος, η προβολή ή ο συνδυασμός τους.
Αξιοποιώντας τη βιβλιοθήκη του Ελληνικού Κέντρου Φωτογραφίας, μελετώνται κομβικά ρεύματα, τάσεις και δημιουργοί που έχουν καθορίσει την εξέλιξη του φωτογραφικού βιβλίου και άλλων αφηγηματικών περιβαλλόντων. Τα έργα αυτά λειτουργούν ως πεδίο αναφορών και όχι ως πρότυπα προς αναπαραγωγή.
Οι συμμετέχοντες εργάζονται με την επιλογή των εικόνων, την αλληλουχία, την κλίμακα, τα υλικά και τον σχεδιασμό, και εξοικειώνονται με τεχνικές εκτύπωσης και παρουσίασης.
Δίπλα στο έντυπο εξετάζεται και η εγκατάσταση ως αφηγηματικό περιβάλλον. Το ερώτημα της μορφής μετατοπίζεται από τη σελίδα στον χώρο, στην κλίμακα, στη διάταξη και την αλληλουχία των έργων, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο ο θεατής κινείται μέσα σε μια αφήγηση αντί να τη διαβάζει γραμμικά.
Η ενότητα περιλαμβάνει μία επίσκεψη σε γκαλερί, όπου εξετάζονται στην πράξη οι αποφάσεις για την κλίμακα, τη διάταξη και την παρουσίαση των έργων, και μία επίσκεψη σε τυπογραφείο, με έμφαση στην υλικότητα της εικόνας, τη σχέση χαρτιού, μελάνης και μεγέθους, καθώς και στις επιλογές που καθορίζουν την τελική μορφή ενός έντυπου έργου.
3/ THE POWER OF WORDS
Σκοπός της ενότητας είναι η διερεύνηση του ρόλου των λέξεων ως αναπόσπαστο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας, εξετάζοντας κείμενα και αφηγήσεις από διαφορετικά πεδία, όπως η λογοτεχνία, η εθνογραφία, ο κινηματογράφος και η ποίηση.
Μέσα από βιωματικές ασκήσεις, προσφέρεται η δυνατότητα στους συμμετέχοντες να πειραματιστούν με τα δικά τους κείμενα. Με σημείο εκκίνησης τη διαμόρφωση απλών ιδεών, οι εκπαιδευόμενοι θα προσεγγίσουν την αφηγηματική και νοηματική πλαισίωση του καλλιτεχνικού τους έργου, καταλήγοντας στη συγγραφή ενός project statement και ενός artist statement (καλλιτεχνική δήλωση) που προσφέρει ενδιαφέρουσες ερμηνευτικές προεκτάσεις και συνεισφέρει στη συγκρότηση ενός ενιαίου «φωτογραφικού λόγου».
PUBLIC TALKS
Όπου η διαδικασία γίνεται δημόσια συζήτηση
Το Unfolding Narratives δημιουργεί έναν χώρο διαλόγου που εκτείνεται πέρα από το πλαίσιο του εργαστηρίου. Εικαστικοί, φωτογράφοι και επιμελητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό προσκαλούνται να μοιραστούν τις διαδικασίες και τις μεθοδολογίες που διαμορφώνουν το έργο τους, από την αρχική ιδέα και την ανάπτυξή της έως την τελική παρουσίαση και τη μετέπειτα πορεία του.
Οι ομιλίες είναι ανοιχτές στο κοινό, με προεγγραφή, ενώ για τους συμμετέχοντες του εργαστηρίου αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο κύκλος των ομιλιών εκτείνεται σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος.
ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε τέσσερις διαδοχικές φάσεις, από την αρχική έρευνα και ανάπτυξη των έργων έως την επιμέλεια και τη διερεύνηση των τρόπων παρουσίασής τους.
Α. Δεκέμβριος 2026 – Απρίλιος 2027 | Έρευνα, Μεθοδολογία και Ανάπτυξη Έργου
Η περίοδος επικεντρώνεται στη σύλληψη της ιδέας, την έρευνα, τον οπτικό πειραματισμό και τη συγκρότηση της αφηγηματικής δομής, με συνεχή συμβουλευτική καθοδήγηση.
Β. Μάιος – Αρχές Ιουνίου 2027 | Μορφή και Λόγος
Η περίοδος εστιάζει στη διερεύνηση της μορφής του έργου, στην αποσαφήνιση της καλλιτεχνικής του ταυτότητας και στη διαμόρφωση του λόγου που το συνοδεύει.
Γ. Ιούνιος – Αύγουστος 2027 | Ανεξάρτητη Ανάπτυξη Έργου
Περίοδος προσωπικής έρευνας, επεξεργασίας και ανάπτυξης των έργων, χωρίς προγραμματισμένα μαθήματα.
Δ. Σεπτέμβριος – Οκτώβριος 2027 | Εστίαση, Επιμέλεια και Τελικές Αποφάσεις
Οι συναντήσεις επικεντρώνονται στην κριτική επανεξέταση και την επιμέλεια των έργων, καθώς και στις τελικές αποφάσεις για τη μορφή και την παρουσίασή τους.
ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ
Τα μαθήματα πραγματοποιούνται στα ελληνικά, με δυνατότητα γλωσσικής υποστήριξης στα αγγλικά. Οι αιτήσεις συμμετοχής γίνονται δεκτές και στις δύο γλώσσες, ενώ η ατομική καθοδήγηση μπορεί να πραγματοποιείται στα ελληνικά ή στα αγγλικά.
ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΣΚΗΝΗ
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα επιδιώκει τη σύνδεση των συμμετεχόντων με τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες του Ελληνικού Κέντρου Φωτογραφίας, όπως το Athens Photo Festival στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138), ενισχύοντας την επικοινωνία και την άμεση επαφή με τη σύγχρονη φωτογραφική σκηνή.
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
Το Ελληνικό Κέντρο Φωτογραφίας διαθέτει τη μεγαλύτερη φωτογραφική βιβλιοθήκη στην Ελλάδα, με περισσότερους από 5.000 τίτλους βιβλίων και καλλιτεχνικών εκδόσεων. Οι συμμετέχοντες έχουν ελεύθερη πρόσβαση στη συλλογή, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, υποστηρίζοντας την έρευνα και την ανάπτυξη των έργων τους.
ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, χορηγείται πιστοποιητικό παρακολούθησης από το Ελληνικό Κέντρο Φωτογραφίας.
Οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής στο πρόγραμμα Unfolding Narratives Lab – Expanded, συμπληρώνοντας την ηλεκτρονική φόρμα στην ιστοσελίδα www.hcp.gr.
